punktuatsiya–fikrniyozmamukammalifodalashvositasi

PPTX 21 pages 482,0 KB Free download

21 pages

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklash

Hajmi 482,0 KB

Fayl turi PPTX

Pages 21

Updated Dek 2025

Page preview (6 pages)

Scroll down 👇

1 / 21

prezentatsiya powerpoint punktuatsiya – fikrni yozma mukammal ifodalash vositasi. o‘zbek tili punktuatsiyasining asosiy qoidalari reja 1.punktuatsiya – ijtimoiy hodisa 2.punktuatsiyaning boshqa sohalar bilan munosabati 3.o`zbek tilida tinish belgilarining tasniflanishi: a )qo`llanish o`rnigi ko`ra; b) qo`llanish usuliga ko`ra; s) tuzilish jihitga ko`ra; d) funktsiyasiga ko`ra. 1.punktuatsiya – ijtimoiy hodisa punuktuatsiya – yozma nutqqa xos bo’lgan hodisa huisoblanib, u har bir milliy til tabiatiga, yozuv sistemasiga bog’liq holda belgilanadi. harflar yig’indisialfavitni, to‘g‘ri yozish qoidalari orfografiyani tashkil qilganidek, tinish belgilar sistemasi punuktuastiyani tashkil etadi. punktuatsiya tilning sintaktik qurilishi bilan uzviy bog‘liq bo‘lib, yozma nutqni to‘g‘ri, ifodali, aniq bayon qilishda, uning uslubiy ravonligi, tez tushunilishini ta’minlashda benihoya zaruriy vositadir. ilmiy manbalarda, o‘quv qo’llanmalarda tinish belgilarning qo‘llanish usuli va tartibi punktuatsiyaning mantiqiy-gramatik, uslubiy va farqlash tamoyillari asosida belgilanishi ta’kidlanadi. bunda mantiqiy grammatik tamoyil nutqning semantik-grammatik tomonini yozuvda to‘g‘ri ifodalashga qaratilgan bo‘lsa, differensiatsiya tamoyili asosidagi qoidalar tinish belgilarning qo‘sh holda qo‘llanishidagi tartibni, gapdagi murakkab mazmunni aniqlashtirish …

2 / 21

gallanmagan yoki izohtalab tushunchalar ko‘p nuqta yoki qavslar bilan ifodalanadi. gapda tinish belgilarning o’rni o‘zgarsa gaapning mazmuni va sintaktik tuzulishi ham o‘zgaradi. quyidagi misollar bu gapimizning yorqin namunasi. ona aziz farzandiga yelni ham ravo ko‘rmaydi (farzandning azizligi ma’nosida). ona aziz, farzandiga yelni ham ravo ko‘rmaydi (onaning azizligi nazarda tutilgan). tinish belgilari o‘z vazifasiga ko‘ra, ikkiga bo‘linadi; a) chegaralovchi tinish belgilar- muayyan sintaktik tuzilmaning yoki umumman gapning chegarasini bildirish, bironbir gap bo’lagini intonatsion mazmuniy jihatdan ajratib ko‘rsatish, nutq qaratilgan shaxs yoki predmet nomi qamrab olingan, shuningdek, yozuvchi (so’zlovchi)ning subyektiv munosabati ifodalangan sintaktik tuzilma chegarasini ko’rsatish uchun xizmat qiluvchi b) ajratuvchi tinish belgilari- mustaqil gaplarni, ularning qismlari (bosh va ergash gaplar, bog‘langan va bog‘lovchisiz qo‘shma gaplarning predikativ qismlari)ni, gapning uyushgan bo‘laklarini, birgalik ergashishli qo‘shma gaplarni, gapning ifoda maqsadiga ko‘ra turlarini, tutqning bo‘linganligini ko‘rsatuvchi tinish belgilari. boshlang`ich sinf o`quvchilarining savodxonligini oshirish va nutq madaniyatini egallashda alfavitni o`rganish qanchalik ahamiyatga ega bo`lsa, punktuatsiyani puxti …

3 / 21

iq bayon qilishda, uning uslubiy ravonligi, tez tushunilishini ta’minlashda benihoya zaruriy vositadir. punktuatsiya yozma fikrni aniq va to`g`ri, mantiqli va ifodali, ravon va tushunarli hamda maqsadga muvofiq bayon qilishda muhim ahamiyatga ega. savodxonlikni oshirish va yuksak nutq madaniyatini egallashda orfografiya, orfoepiya qonun-qoidalari qanchalik ahamiyatli bo`lsa, punktuatsiyani bilish ham shunchalik qimmatga molik ekanligini tushuntirish, kurs ishining maqsadlardan biri o`quvchilarning so`z boyligini oshirish, fonetika to’g’risidagi dastlabki tushunchalarni berish, ko’nikma va malakalar hosil qilish. hozirgi kunda punktuatsiyaning roli ortib, uning funktsiyasi va qo`llanish doirasi kengayib bormoqda. punktuatsiya ( punktum – nuqta) – “nuqtalar ilmi” demak. qadimgi latin, grek va got yozuvlarida so`zlar ba'zan bo`sh joy (interval), ba'zan esa nuqtalar vositasida bir-biridan ajratilgan. yozuvda so`zlarni nuqtalar bilan ajratish o`rta osiyo xalqlarining oromey (eramizning i asrigacha), turkiy runik yozuv yodnomalari (v – viii asrlar) da ham qisman uchraydi. qadimgi yozuvlardagi bu usul – so`zlarning nuqtaishorasi vositasida ajratish usuli – hozirgi punktuatsion usul deb yuritiladi. punktuatsiya …

4 / 21

asrning oxiriga kelib yozuvda hozirgi nuqtaning qo`llanishi qat'iylashgach, ular nuqtalikdan chiqqan. demak, davr talabiga bog`liq holda punktuatsion sistema o`zgarib boradi, mukammallashadi.. punktuatsiya quyidagi asosiy vazifalarni bajaradi: 1)yozuvchi va o`quvchi o`rtasidagi yozuv orqali bo`ladigan ijtimoiy aloqa-ralashuvni to`g`ri ta'minlash uchun. agar nominativ gap yozuvchi tomonidan “tong?”, “tong!” tarzida ikki xil tinish belgisi bilan yozilsa, o`quvchi shu belgilar yordamida birinchi gapda so`roq, ikkinchi gapda his-hayajon, undov ma'nosi borligini darrov anglaydi va yozuvchiningmaqsadini aniq tushunadi; 2)yozma nutqdagimaqsad , mazmun va ma'no tuslarini aniqlashtiri, farqlash uchun. masalan, gap oxiriga qo`yilgan nuqta, so`roq, undov va ko`p nuqtalarning har biri shu gapda qanday ma'no va maqsad ifodalaganligini yuildirish hamda bir-birdan qarqlaydi: 3)gap yozma nutq) strukturasini aniq belgilash – gapni tashkil etuvchi qismlar gap bo`laklari va gaplarningtuzilishiga xos turli munosabatlarni ko`rsatish uchun. punktuatsiyaning u vazifasi kirish kiritma va undalma konstruktsiyali , uyushivq va ajratilgan o`lakioa sodda gaplarda, og`lovchisiz qo`shma gaplardahamda ko`chirma va avtor gapining ajratishda yaqqol ko`rinadi: 4) …

5 / 21

ratilgan bo‘lsa, differensiatsiya tamoyili asosidagi qoidalar tinish belgilarning qo‘sh holda qo‘llanishidagi tartibni, gapdagi murakkab mazmunni aniqlashtirish kerak bo’lganda ulardan foydalanish yo‘llarini belgilab beradi. uslubiy tamoyil tinish belgilarining qo’llanishini nutq uslublari asosida belgilashni nazarda tutadi, lekin bu unchalik to’g’ri emas,chunki muayyan bir uslubgagina xoslangan tinish belgi bo‘lmaydi. zarurat tug‘ilganda har qanday uslubda ham xohlagan tinish belgisidan foydalanish mumkin. tinish belgilarining qo’llanilishi gaplarning mazmuni, grammatik qurilishi va ohangiga ko‘ra bo‘linadi ayrim tinish belgilarning qo‘llanilishi gapning mazmuni bilan bog’liq bo’ladi. jumladan: ifodalonmoqchi bo‘lgan mazmun tugallangan bo’lsa, nuqta, undov, so‘roq belgisi, uch nuqta qo‘yiladi. tugallanmagan yoki izohtalab tushunchalar ko‘p nuqta yoki qavslar bilan ifodalanadi. gapda tinish belgilarning o’rni o‘zgarsa gaapning mazmuni va sintaktik tuzulishi ham o‘zgaradi. quyidagi misollar bu gapimizning yorqin namunasi. ona aziz farzandiga yelni ham ravo ko‘rmaydi (farzandning azizligi ma’nosida). ona aziz, farzandiga yelni ham ravo ko‘rmaydi (onaning azizligi nazarda tutilgan). o‘zbek tilida ham punktogrammalarni qo‘llashning o‘z asoslari va shartlari mavjud. tinish …

6 / 21

bek tilida ham punktogrammalarni qo‘llashning o’z asoslari va shartlari mavjud. tinish belgilarining qo’llanishida: 1) gapning tuzilishi, 2) mazmuni, 3) ohangi asos qilib olinadi. tinish belgilarining o’rni va vazifasini belgilashda mana shu uch xil hodisa alohida-alohida emas, balki ularning bir bugunligi nazarda tutiladi. chunki bular o‘zaro bog‘langan bir hodisaning uch tomoni – uch xususiyatidir. nutqning tuzilishi, mazmuni, ohangi o’zaro zich bog’langan bo’lib, har qanday gapda shu uch xususiyat mujassamlashgan bo’ladi. masalan, opalar, singillar! bu savollar majlisda berilsin! (a.q.) gapi: 1) tuzilishi jihatidan sodda, 2) buyruq bilan birga emotsiya, murojaat ifodalangan, unda gap bilan grammatik bog’lanmagan so’zlar (opalar, singillar) bor, 3) ko‘tariluvchi ohangi ohangga ega. hozirgi o‘zbek adabiy tilida tinish belgilari o‘nta 1.nuqta . 2.so‘roq ? 3.undov belgisi ! 4.nuqtali bergul ; 5.ko‘p huqta (uch nuqta) … 6.vergul (qo‘sh vergul) , ,, 7.ikki nuqta : 8.tire – 9.qavs (qo‘sh qavs) ( ), ( }. ] 10.tirnoq, qo‘shtirnoq “ “ 3.o‘zbek tilida tinish …

Want to read more?

Download all 21 pages for free via Telegram.

To'liq yuklab olish

About "punktuatsiya–fikrniyozmamukammalifodalashvositasi"

prezentatsiya powerpoint punktuatsiya – fikrni yozma mukammal ifodalash vositasi. o‘zbek tili punktuatsiyasining asosiy qoidalari reja 1.punktuatsiya – ijtimoiy hodisa 2.punktuatsiyaning boshqa sohalar bilan munosabati 3.o`zbek tilida tinish belgilarining tasniflanishi: a )qo`llanish o`rnigi ko`ra; b) qo`llanish usuliga ko`ra; s) tuzilish jihitga ko`ra; d) funktsiyasiga ko`ra. 1.punktuatsiya – ijtimoiy hodisa punuktuatsiya – yozma nutqqa xos bo’lgan hodisa huisoblanib, u har bir milliy til tabiatiga, yozuv sistemasiga bog’liq holda belgilanadi. harflar yig’indisialfavitni, to‘g‘ri yozish qoidalari orfografiyani tashkil qilganidek, tinish belgilar sistemasi punuktuastiyani tashkil etadi. punktuatsiya tilning sintaktik qurilishi bilan uzviy bog‘liq bo‘lib, yozma nutqni to‘g‘ri, ifodali, aniq...

This file contains 21 pages in PPTX format (482,0 KB). To download "punktuatsiya–fikrniyozmamukammalifodalashvositasi", click the Telegram button on the left.

Tags: punktuatsiya–fikrniyozmamukamma… PPTX 21 pages Free download Telegram