punktuaтsiya. lingvistik tahlil metodlari

DOC 77,0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1405746011_56437.doc mavzu: p u n k t u a тs i ya punktuaтsiya. lingvistik tahlil metodlari reja: 1. punktuatsiya 2. lingvistik tahlil metodlari p u n k t u a тs i ya punktuatsiya tinish belgilarining ishlatilishi haqidagi bo’limdir. punktuatsiya lotincha so’z bo’lib, “nuqta”, “joy”ma’nolarini anglatadi. tinish belgilari me’yori-punktuasion me’yor yozma nutqqa xosdir. tinish belgilari o’z o’rnida ishlatilmasa, gapning mazmuni ham, sintaktik tuzilishi ham o’zgaradi. masalan, siz yomon odam emassiz.-siz yomon, odam emassiz. qadimgi lotin, grek va got yozuvlarida so’zlar ba’zan bo’sh joy, ba’zan esa nuqtalar vositasida bir- biridan ajratilgan. yozuvda so’zlarni (nuqta) bilan ajratish o’rta osiyo xalqlarning oromiy, turkiy runik yozuv yodnomalarida ham qisman uchraydi. qadimgi yozuvlardagi bu usul, so’zlarni yozuv ishorasi vositasida ajratish usuli-hozirda punktuatsion usul deb ataladi. yozuv taraqqiyotiga bog’liq holda nuqtalar vositasida ajratish usulining rivojlanishi hozirgi punktuasiyaning kelib chiqishiga asos bo’ldi. punktuasiyaning termini uch ma’noda qo’llaniladi: 1)tinish belgilari sistemasi va qo’llanilish qonun-qoidalarini o’rganuvchi bo’lim; 2)punktuasion qonun-qoidalar-normalar …

’qidi”.” o’qidi?” ,” o’qidi!” ; 2)yozma nutqdagi maqsad, mazmun va ma’no turlarini aniqlashtirish, farqlash uchun; 3)gap(yozma nutq) strukturasini aniq belgilash, gapni tashkil etuvchi qismlar, gap bo’laklari va gaplarning tuzilishiga xos turli munosabatlari ko’rsatish uchun; 4)yozma nutqni ixcham va ravon ifodalash, stilistik qulaylik uchun. masalan: toshkentdan buxoroga qatnaydigan poezd –“ toshkent”-“buxoro” poezdi; 5)ba’zan yozma nutqdagi murakkab fikriy munosabatlarni ifodalash uchun punktuasiya zarur bo’ladi. nuqta 1. xabar mazmunidagi darak, buyruq, undov gaplar oxiriga nuqta qo’yiladi. 2. qisqartirilgan ism-familiyalarning birinchi harfidan (yoki ma’lum qismidan) keyin nuqta qo’yiladi: a.q., a. qod. 3. sanash yoki oy, kun, yillarni bir-biridan ajratish uchun qo’llangan raqam yoki harflardan keyin nuqta qo’yiladi: 1. 2. 3.; 5.03.99 yil. nuqta- eng qadimgi va eng ko’p qo’llanuvchi tinish belgilaridan biri. nuqta gap oxirida qo’llaniladi. uning qo’llanishi logik-grammatik prinsipga asoslanadi. bunda stilistik yoki differensiasiya prinsiplariga asoslanadi. nuqtaning shartli qisqartmalaridan so’ng qo’llanishi uning qo’shimcha funksiyasiga kiradi. masalan:alisher navoiy-ulug’ shoir! a. navoiy-ulug’ shoir! so’roq belgisi …

ish-istagini bildiradi: uydagi ishlarning hammasini o’zi qilsa, o’zi tartibga solib, o’zi bezasa... (a. m.) ko’p nuqta, undov va so’roq belgilari so’roq va his-hayajon birgalikda, yaxlit ifodalanganda, so’roq va undov gaplar tugallanmay qolganda birgalikda qo’llanadi. ko’p nuqta biror so’z yoki gapning tushirilganini ko’rsatish uchun ham qo’yiladi. vergul o’zbek yozuvida xx asrdan qo’llana boshladi vergul quyidagi o’rinlarda qo’yiladi: 1. uyushiq bo’laklar orasida: muhayyo, lazokat, xurshidalar shu erga kelishadi. 2. undalmalar vergul bilan ajratiladi: yaxshilik qil, bolam, yomonlikni ot (e. j.) 3. kirish so’z, kirish birikma va sodda tuzilishdagi kirish gaplar vergul bilan ajratiladi: albatta, maqsadga erishamiz. tabibning ta’biricha, tuzalmaydigan kasal yo’q. 4. ha va yo’q so’zlarini gap bo’laklaridan ajratish uchun qo’yiladi: -ha, ertaga shahar tashqarisiga chiqamiz. 5. undov so’zlarni ajratish uchun ham vergul qo’yiladi: ey, go’zal farg’ona, qadim maskanim! 6. ajratilgan bo’laklarni ayirishda vergul ishlatiladi: biz, o’quvchilar, intizomli bo’lishimiz kerak. 7. bog’langan qo’shma gaplarning ba’zilari, ergashgan qo’shma gaplar vergul bilan ajratiladi (va, …

i so’zdan oldin: hayo, odob, insof, diyonat- bular inson siyratini bezaydigan fazilatlardir 3. kirish gap bilan gap bo’laklari o’rtasida: muhayyo va lazokat ikkovlari-o’shanda hali tong yorishmagan edi- paxtazor tomon ketishdi. 4. muallif gapi bilan ko’chirma gap orasida. 5. dialog tipidagi ko’chirma gaplarda. 6. kutilmagan voqea-hodisalarni ifodalagan gaplardan oldin: men darrov idoraga yugurdim-yo’qsiz. (o) 7. zid ma’noli gaplar orasida: jismimiz yo’qolur-o’chmas nomimiz. (g’.g’) 8. ajratilgan bo’lak bilan izohlanmish bo’lak orasida: otam-ne’mat anorboev, shu jamoaning faol a’zosi edi. ikki nuqta quyidagi o’rinlarda ishlatiladi: 1. uyushiq bo’laklardan oldin kelgan umumlashtiruvchi so’zdan keyin: daraxtda barcha sayroqi qushlar: sa’va, mayna, bulbul jamlangan edi. 2. bir gap ikkinchi bir gapdan anglashilgan ish-harakatning sababini ko’rsatsa: tuni bilan uxlay olmadim: singan qo’lim bezovta qildi. 3. bir gap ikkinchi bir gapdan anglashilgan ish-harakatning natijasini ko’rsatsa: xonanda bor mahorati bilan kuyladi: o’tirganlarning ko’zida yosh qalqdi. 4. bir gap boshqa bir gapning mazmunini to’ldirsa yoki izohlasa: onam aytar: zerikmay, bolam, to’yga …

oyni (kim biladi, buni qachonlardan beri saqlab keladi) chiqarib sekingina tashladi. (o.); maryamxonim (yig’lab); majburiyat keltirdi mani? (h.h) 3. misol yoki ko’chirmalar manbai qavs ichida beriladi: “turk nazmida men chu tortib alam...” (navoiy) qo’shtirnoq quyidagi o’rinlarda qo’llanadi: 1. ko’chirma gaplarni ajratib ko’rsatish uchun qo’yiladi. 2. kinoya bilan aytilgan so’z yoki so’z birikmalari qo’shtirnoqqa olinadi. 3. badiiy asarlar, ayrim uyushma, korxonalar nomi, orden va medal nomlari qo’shtirnoqqa olinadi: “layli va majnun” dostoni, “mustaqqillik ordeni”, “yulduz”ishlab chiqarish birlashmasi. qo’shtirnoqqa olingan so’z turlovchi qo’shimcha bilan kelsa, bu qo’shimcha qo’shtirnoqdan keyin qo’yiladi:... erining “kirdikori ”dan xabardor bo’lganday o’smoqchiladi shakarxon. (h.n) gaplar qo’shtirnoqqa olinganda so’roq, undov belgilari qo’shtirnoq ichida, nuqta, vergul qo’shtirnoqdan tashqarida qo’yiladi. lingvistik tahlil metodlari tilshunoslik fanining o’rganish sohasi bo’lgan tilni har tomonlama tahlil qilish fan taraqqiyotiga mos metodlarni taqozo etadi . har bir sohani tahlil etuvchi har qanday metod quyidagi talablarga javob berishi lozim. 1 . metod obyektiv bo’lmog’i kerak . metodning …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

To'liq yuklab olish

About "punktuaтsiya. lingvistik tahlil metodlari"

1405746011_56437.doc mavzu: p u n k t u a тs i ya punktuaтsiya. lingvistik tahlil metodlari reja: 1. punktuatsiya 2. lingvistik tahlil metodlari p u n k t u a тs i ya punktuatsiya tinish belgilarining ishlatilishi haqidagi bo’limdir. punktuatsiya lotincha so’z bo’lib, “nuqta”, “joy”ma’nolarini anglatadi. tinish belgilari me’yori-punktuasion me’yor yozma nutqqa xosdir. tinish belgilari o’z o’rnida ishlatilmasa, gapning mazmuni ham, sintaktik tuzilishi ham o’zgaradi. masalan, siz yomon odam emassiz.-siz yomon, odam emassiz. qadimgi lotin, grek va got yozuvlarida so’zlar ba’zan bo’sh joy, ba’zan esa nuqtalar vositasida bir- biridan ajratilgan. yozuvda so’zlarni (nuqta) bilan ajratish o’rta osiyo xalqlarning oromiy, turkiy runik yozuv yodnomalarida ham qisman uchraydi. qadimgi yozuvlardagi bu ...

DOC format, 77,0 KB. To download "punktuaтsiya. lingvistik tahlil metodlari", click the Telegram button on the left.

Tags: punktuaтsiya. lingvistik tahlil… DOC Free download Telegram