punktuatsiyasi, uning predmeti va vazifalari

DOC 59,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1405745973_56436.doc punktuatsiyasi, uning predmeti va vazifalari r e j a: 1. punktuatsiyasining predmeti va vazifalari. 2. punktuatsiyasining boshqa sohalari bilan aloqasi. 3. tinish belgilarining o’ziga hos xususiyatlari. 4. punktuatsiyasining taraqqiyoti. tayanch tushunchalar: punktuatsiyasi, tizim, shartli belgi, grafika, orfografiya, sintaksis, intonatsiya, simantika, struktura, emosiya, funksiya, funksional taraqqiyot, bosqichlar. punktuatsiyasi lotincha so’z bo’lib, «nuqtalar ilmi» demak. qadimgi latin, grek va got yozuvlarida so’zlar ba’zan bo’sh joy (interval), ba’zan esa nuqtalar vositasida bir-biridan ajratilgan. yozuvda so’zlarni nuqta bilan ajratish o’rta osiyo xalqlarining oromiy (eramizning i asrigacha), turkiy runik yozuv yod-nomalari (v—viii asrlar)da ham qisman uchraydi. qadimgi yozuvlardagi bu usul — so’zlarni nuqta ishorasi vositasida ajratish usuli — hozir punktuatsion usul deb yuritiladi. yozuv taraqqiyotiga bog’liq holda nuqtalar vositasida ajratish usulining rivojlanishi hozirgi punktuatsiyasining kelib chiqishiga asos bo’ldi. . punktuatsiyasi termini uch ma’noda qo’llanadi: a) tinish belgilari sistemasi va qo’llanish qonun-qoidalarini o’rganuvchi bo’lim; b) punktuatsion qonun-qoidalar — normalar yig’indisi, to’plami; v) tinish belgilari (znaki …

di. binobarin, hozirgi o’zbek grafikasi 39 ta shartli belgidan iborat bo’lib, ular yozma nutqning ifodalanishida asosiy (markaziy) sistema sanaladi. shuning uchun o’quv-o’qituvda, savodxonlikni oshirish va nutq madaniyatini egallashda alifboni o’rganish qanchalik ahamiyatga ega bo’lsa, punktuatsiyasini puxta bilish ham shunchalik ijtimoiy-amaliy va nazariy qimmatga ega. ular o’z spesifik xususiyatlari bilan o’zaro farqlanadi. punktuatsiyasi — yozuv oynasi. yozuv orqali ifodalangan har bir gapning mazmuni, ma’no tuslari (ottenkalari) va sintaktik qismlari orasidagi turli munosabatlar-ni aniqlashda punktuatsiyasinyng roli muhimdi'r. punktuatsiyasi yozuvchi" va o’quvchi (kitobxon) o’rtasidagi ijtimoiy aloqa-aralashuvni ta’minlashda ham muhimdir. punktuatsiyasi, bir tomondan, yozuvchiga o’z yozma nutqini aniq, to’g’ri va ifodali bayon eta olish imkoniyatini bersa, ikkinchi tomondan, o’quvchiga muayyan matndagi fikrni yozuvchi bayon etganidek, yozuvchining maqsadiga muvofiq tushuna olish imkoniyatini yaratadi: bir tinish belgisi yozuvchi tomonidan qanday ma’no va funksiyada qo’llangan bo’lsa, mazkur belgi o’quvchi tomonidan ham xuddi shunday funksiyada tushuniladi. punktuatsiyasi yozma matnning tushunilishini osonlashtirish, mazmunini oydinlashtirish, unga aniqlik kiritish uchun xizmat …

at’iylashgach, ular nuqtalikdan chiqqan. demak, davr talabiga bogliq holda punktuatsion sistema o’zgarib boradi, mukammallashadi. shuningdek, punktuatsiyasi va punktuatsion sistema tillararo har xildir. punktuatsiyasi ayrim xalqlar yozuvida oldinroq, ayrimlarida esa nisbatan keyinroq paydo bo’lgan. masalan, ingliz tili punktuatsion sistemasida o’n ikkita tinish belgisi bor, ularda apostrof, defislar ham tinish belgisi sanaladi; o’zbek tilida esa tinish belgilari miqdori o’ntadir. punktuatsion sistema rus yozuvida xviii asrda, o’zbek yozuvida esa xix asrning ii yarmidan keyin vujudga kelgan. punktuatsiyasi quyidagi asosiy vazifalarni bajarish uchun ishlatiladi: 1) yozuvchi va o’quvchi o’rtasidagi yozuv orqali bo’ladigan ijtimoiy aloqaaralashuvni to’g’ri ta’minlash uchun. agar nominativ gap yozuvchi tomonidan «tong?», «tong!» tarzida ikki xil tinish belgisi bilan yozilgan bo’lsa, o’quvchi shu belgilar yordamida birinchi gapda so’roq, ikkinchi gapda his-hayajon, undov ma’iosi borligini darrov anglaydi va yozuvchining maqsadini aniq tushunadi; 2) yozma nutqdagi maqsad, mazmun va ma’nolarni aniqlashtirish, farqlash uchun. masalan, gap oxiriga qo’yilgan nuqta, so’roq, undov va ko’p nuqtalarning har biri …

zarur bo’ladi. masalan: tavba!.. bu la’nati, asti, nima qiladi?! (uyg’un) bu gaplarda «taajjub+kuchli his-hayajon», «so’roq+taajjub» munosabatlari ifodalangan. hozirgi o’zbek adabiy tili va adabiy til funksional stillarining taraqqiy etishi, yozma nutq madaniyatining o’sishi, respublikamizda matbuot va nashriyot ishlarining keng rivojlanishi punktuatsiyasining ijtimoiy-amaliy ahamiyatini yanada oshirdi. punktuatsiyasi, grafika va orfografiya. punktuatsiyasi yozuvning ajralmas bir qismi va grafik sistemalardan bo’lganligi uchun harflar sistemasi (alfavit) va yozuv sistemasi — grafika bilan yaqin aloqadadir. arab grafikasi sistemasidagi qadimgi o’zbek yozuvida tinish belgilari va bosh harflar bo’lmagan. shuningdek, arab yozuvida so’zlar na interval vositasida, na boshqa belgi vositasida biri ikkinchisidan ajratilmagan. keyinchalik, xix asrning ii yarmidan boshlab, turmush talabi, hayotiy ehtiyoj va boshqa yozuvlarning ta’siri natijasida arab grafikasidagi o’zbek yozuvida ham tinish belgilari qo’llana boshlagan. biroq o’zbek yozuvida dastlab so’roq belgisi, nuqtali vergul va vergul, arabcha usulga ko’ra, teskari holatda ishlatilgan; o’zbek yozuvi lotin grafikasi sistemasiga ko’chgach, bu tinish belgilari hozirgidek o’ng holatda qo’yiladigan bo’ldi. nuqta, …

punktuatsiyasi va sintaksis. punktuatsiyasi - sintaksis bilan uzviy aloqador. punktuatsiyasi qoidalari mazkur tilning sintaktik qonuniyatlari, normalari asosida talqin etiladi. punktuatsiyasi qoidalarini sintaktik qurilishga bog’lab bayon qilishning, shu asosda belgilashning o’z ilmiy-metodik prinsiplari va usullari mavjud. matnning gaplarga bo’linish, gapning tuzilishi jihatidan muayyan sintaktik qismlarga ajratilish qoidalari asosiy punktuatsion qoidalar hisoblanadi. shuning uchun punktuatsiyasi — yozuv tilining uch asosi elementi (grafika, orfografiya va punktuatsiyasi)dan biri. har bir tinish belgisining qo’llanish o’rni va tartibini belgilashda mazkur tilning barcha grammatik sintaktik xususiyatlari hisobga olinadi. yozma matndagi har bir tinish belgisi muayyan sintaktik hodisani aks ettiradi. punktuatsiyasi sintaksis bilan mustahkam aloqada bo’lib, punktuatsiyasi prinsiplari, punktuatsion sistema sintaktik qurilishga asoslanadi. biror gap yo’qki, unda hech qanday tinish belgisi ishlatilmagan bo’lsin. har qanday gapda tinish belgilaridan birortasi albatta ishlatiladi. hozirgi kundalik matbuotimizga nazar tashlasak, har 7—8 so’zga bir tinish belgisi to’g’ri kelishini ko’ramiz. demak, punktuatsiyasi yozma matn uchun muhim zaruriy vositalardan bo’lib, matnni gaplarga ajratadi va …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "punktuatsiyasi, uning predmeti va vazifalari"

1405745973_56436.doc punktuatsiyasi, uning predmeti va vazifalari r e j a: 1. punktuatsiyasining predmeti va vazifalari. 2. punktuatsiyasining boshqa sohalari bilan aloqasi. 3. tinish belgilarining o’ziga hos xususiyatlari. 4. punktuatsiyasining taraqqiyoti. tayanch tushunchalar: punktuatsiyasi, tizim, shartli belgi, grafika, orfografiya, sintaksis, intonatsiya, simantika, struktura, emosiya, funksiya, funksional taraqqiyot, bosqichlar. punktuatsiyasi lotincha so’z bo’lib, «nuqtalar ilmi» demak. qadimgi latin, grek va got yozuvlarida so’zlar ba’zan bo’sh joy (interval), ba’zan esa nuqtalar vositasida bir-biridan ajratilgan. yozuvda so’zlarni nuqta bilan ajratish o’rta osiyo xalqlarining oromiy (eramizning i asrigacha), turkiy runik yozuv yod-nomalari (v—viii asrlar)da ham qisman uchraydi. ...

Формат DOC, 59,5 КБ. Чтобы скачать "punktuatsiyasi, uning predmeti va vazifalari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: punktuatsiyasi, uning predmeti … DOC Бесплатная загрузка Telegram