sintaksis o’qitishning ahamiyati va vazifalari

DOC 45.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1405758469_56539.doc sintaksis o’qitishning ahamiyati va vazifalari reja: 1.so’z birikmasi, undagi hokim va tobe so’zlarning birikishi usullarini o’rgatish yo’llari 2.kesim va ega mavzularini o’rgatishda ijodiy-amaliy ishlardan foydalanish 3.gapning ikkinchi darajali bo’laklari mavzuini o’tishda o’qituvchi e’tibor berishi lozim bo’lgan jihatlar 4.uyushiq bo’laklar va ajratilgan bo’laklar mavzuini punktuatsiyaga bog’lab o’rgatish 5.gap bo’laklari sanalmaydigan “bo’laklar”ni o’rgatish masalasi. tayanch tushunchalar sintaksis – so’zlarning bog’lanishi, gap va uning turlarini o’rganuvchi tilshunoslik bo’limi. so’z birikmasi – bir – biri bilan tobelanish asosida birikkan, ma’no va grammatik jihatdan o’zaro bog’langan ikki yoki undan ortiq so’zlar bog’lanmasi. kesim – gapda fikr ifodalab keluvchi asosiy bo’lak ega – gaplarda fikrning kimga, nimaga qarashli ekanini anglatuvchi, belgisi kesim tomonidan aniqlanadigan bo’lak. o’quvchilarga sintaksis haqidagi dastlabki bilimlar 5-sinfda beriladi. 8-sinfda esa sintaksis kengroq tarzda, ya’ni so’z birikmasi, gap va uning ifoda maqsadiga ko’ra turlari, gapning bosh va ikkinchi darajali bo’laklari, uyushgan va ajratilgan bo’laklar, gap bo’lagi bilan aloqaga kirishmaydigan “bo’laklar” kabi mavzular …

irikmasining so’zlar qo’shilmasidan farqini tushuntirish uchun ualrni o’zaro qiyoslash usulidan foydalanish maqsadga muvofiqdir. masalan, “karimjonning akasi” so’z birikmasini “karimjon va akasi” so’zlar qo’shilmasi bilan qiyoslash kabi. so’z birikmalari zanjiri mavzuini o’tishda gap tarkibida bir so’z birikmasidagi hokim so’z boshqa bir so’zga tobelanishi, bir hokim so’z bir necha tobe so’z yoki bitta tobe so’z bir necha hokim so’zga aloqador bo’lishi kabilarga e’tibor qaratilishi lozim. masalan, “uch kundan beri shimoldan esgan mayin shamol” birikmasi zanjirida 5 ta so’z birikmasi mavjud. 1) uch kundan beri 2) shimolgan esgan 3) mayin shamol 4) shimoldan esgan mayin shamol 5) uch kundan beri shimoldan esgan mayin shamol. o’quvchilar 5-sinfdanoq kesim gap markazi ekanligini biladilar. o’quvchilar sodda gap tarkibidagi kesimlik shakliga ega bo’lgan bitta kesimning bitta gap markazi ekanligini, qo’shma gap tarkibida esa bunday markaz ikki va undan ortiq bo’lishini o’rganadilar. kesim gap markazi bo’lganligi sababli egadan oldin “kesim va uning ifodalanishi” mavzusi o’tiladi. bu mavzuni o’rganishda …

ug’diradigan mavzulardan biri egali gaplarni egasiz gaplardan ajratishdir. 8-sinf darsligida biz avvallari bir bosh bo’lakli va ikki bosh bo’lakli gaplar deb o’rganadigan mavzuni quyidagi ko’rinishda berilgan. 1.egali va egasiz gaplar (shaxsi no’malum gap) 2.egasi yashiringan gaplar ( 1.egasi (shaxsi) ma’lum gaplar. 2.egasi (shaxsi) umumlashgan gaplar) 3.atov gaplar. 4.so’z gaplar. gapning ikkinchi darajali bo’laklari 5-sinfda ham o’rganilgan . 8-sinfda hol, to’ldiruvchi va aniqlovchi ustida alohida-alohida ish olib boriladi. hol yuzasidan ijodiy-amaliy ishlar – ularning manoviy turlarini aniqlash; ularni sodda va murakkablarga ajratish; hollarning so’z, takror so’z, so’z birikmasi, ibora va kengaygan birikmalar bilan ifodalanishu kabilarga qaratilishi lozim. to’ldiruvchi mavzusi yuzasidan quyidagi ishlar bajarilishi maqsadga muvofiq: - berilgan gaplardan to’ldiruvchilarni ajratish; - to’ldiruvchi va uning ifodalanishini izohlash, uning so’roqlari ustida ishlash; to’ldiruvchining so’z, so’z birikmasi, kengaytirilgan birikma va gap bilan ifodalanishi ustida amaliy ishlar; - vositali to’ldiruvchilar, ularda kelishik shakllari va ko’makchilar ma’nodoshligi masalasi v.h. aniqlovchi so’z kengaytiruvchisi bo’lganligi uchun ham hol …

idagi mavzularni o’tishda quyidagilarga e’tibor qaratish lozim. 1.gap bo’laklari tartibini o’tishda o’zgargan tartibga alohida e’tibor qaratiladi va uning uslubiyat bilan bog’liq jihatlari tushuntiriladi. masalan, o’zgargan tartib og’zaki va badiiy nutq uchun xos. 2.gap urg’usi (mantiqiy urg’u) mavzusini o’tishda bevosita so’z urg’usi (mantiqiy urg’u) yodga olinadi. 3.to’liqsiz gaplar ham asosan og’zaki nutqda va badiiy asarlardagi dialogda qo’llanishiga urg’u beriladi. 4.uyushiq bo’laklarni o’tishda gapning qaysi bo’laklari uyushayotganini hamda ularda umumlashtiruvchi so’zning ishlatilishi, tinish belgilarining qo’llanilishi, uyushmagan sifatlovchi aniqlovchilar haqida ma’lumot berish ko’zda tutiladi 5.ajratilgan bo’laklar mavzuini o’rganishda uning nutq sharoiti uchun qanday rol o’ynalayotganiga, ularda tinish belgilarining ishlatilishiga e’tibor beriladi: shuningdek, uyushgan bo’laklar bilan ajratilgan bo’laklarning farqi haqida savol-javob o’tkazish mumkin. 6.gap bo’laklari bilan grammatik aloqaga kirishmaydigan kirish so’z, kirish birikma, kirish gap va undalmalarni o’tishda ular gap jarayonida qanday vazifa bajaryotganini aniqlash bilan birga, tinish belgilarining ishlatilishiga ham e’tibor qaratiladi. ko’rinadiki, yuqoridagi mavzularning ko’pi punktuatsiya va uslubiyat bilan bog’liq holda o’rganishni …

tbaa konserni. 1999-yil,1-maxsus son. 2.o’zbekiston pespublikasining “ta’lim to’g’risidagi qonuni”. 1997-y 29-avgust. 3.b.to’xliyev, m.shamsiyeva, t.ziyadova. “o’zbek tili o’qitish metodikasi” toshkent. “yangi asr avlodi” nashriyoti. 2006-y. 4.a.g’ulomov, m.qodirov “ona tili o’qitish metodikasi” toshkent. “universitet” nashriyoti. 2001-y. 5. “o’zbek tilining asosiy imlo qoydalari” toshkent. “o’qituvchi” nashriyoti 1995-y. 6.y.g’ulomov, i.rasulov, h.rustamov, b.mirzaahmedov. “o’zbek tili o’qitish metodikasi” toshkent. “o’qituvchi” nashriyoti 1975-y. 7.o.roziqov, m.mahmudov, b.adizov, a.hamroyev “ona tili didaktikasi” toshkent. “yangi asr avlodi nashriyoti” 2005-y. 8.n. mahmudov, a. nurmonov, a. sobirov, v. qodirov, z. jo’raboyeva. ona tili. 5 – sinf uchun darslik. toshkent “ma’naviyat” 2004- y. 9.ne’matov, a. g’ulomov, m. qodirov, m.abduraimova. ona tili. 6 – sinf uchun darslik. toshkent. “o’qituvchi” 2003- y. 10.ne’matov, a. g’ulomov, m.abduraimova, m. qodirov. ona tili. 7 – sinf uchun darslik. toshkent. “o’qituvchi” 2000- y.

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "sintaksis o’qitishning ahamiyati va vazifalari"

1405758469_56539.doc sintaksis o’qitishning ahamiyati va vazifalari reja: 1.so’z birikmasi, undagi hokim va tobe so’zlarning birikishi usullarini o’rgatish yo’llari 2.kesim va ega mavzularini o’rgatishda ijodiy-amaliy ishlardan foydalanish 3.gapning ikkinchi darajali bo’laklari mavzuini o’tishda o’qituvchi e’tibor berishi lozim bo’lgan jihatlar 4.uyushiq bo’laklar va ajratilgan bo’laklar mavzuini punktuatsiyaga bog’lab o’rgatish 5.gap bo’laklari sanalmaydigan “bo’laklar”ni o’rgatish masalasi. tayanch tushunchalar sintaksis – so’zlarning bog’lanishi, gap va uning turlarini o’rganuvchi tilshunoslik bo’limi. so’z birikmasi – bir – biri bilan tobelanish asosida birikkan, ma’no va grammatik jihatdan o’zaro bog’langan ikki yoki undan ortiq so’zlar bog’lanmasi. kesim – gapda fikr ifodalab keluvch...

DOC format, 45.0 KB. To download "sintaksis o’qitishning ahamiyati va vazifalari", click the Telegram button on the left.

Tags: sintaksis o’qitishning ahamiyat… DOC Free download Telegram