sitoplazma hujayraning vakuolyar tizimi. sitoplazma

DOCX 24,1 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1673513623.docx sitoplazma hujayraning vakuolyar tizimi. sitoplazma reja: · sitoplazma · gialoplazma · sitoplazmaning kimyoviy tarkibi hamma organizmlarning hujayralari hayot faoliyatning barcha tomonlarini o’zida namoyon qiluvchi yagona tuzilish planiga ega. hujayra uch asosiy komponentlardan-tashqi membrana, sitoplazma va yadrodan tashkil topadi. hujayraning tanasi va uning ichidagi narsalari tashqi muhitdan yoki ko’p hujayrali organizmlarning hujayralari bir-birlaridan sitoplazmatik membrana orqali ajralib turadi. sitoplazmatik membrananing tashqi yuzasida hujayra qobig’i yoki devori joylashadi. u prokariotlarda, ayniqsa, o’simlik hujayralarida juda yaxshi ko’rinadi. hujayraning yadrodan tashqari barcha qismlari sitoplazma deb ataladi. hujayra ichidagi barcha organoidlarni tutib turuvchi tirik suyuq massani protoplast deb ataladi. u sirt tomondan hujayra devoriga yopishib turuvchi sitoplazmaning tashqi membranasi-plazmalemma bilan o’ralgan bo’lib, tonoplast qavati bilan esa vakuoladan chegaralanib turadi. protoplast sitoplazma, membrana va organoidlardan tarkib topgan bo’lib, bu organoidlar sitoplazmaning mezoplazma qatlamida joylashadi va o’zaro yaqin fiziologik munosabatda bo’ladi. sitoplazma protoplastning asosiy massasini tashkil qiladi, boshqa organoidlar esa sitoplazma ichida bo’ladi. hayvon hujayralarida sitoplazmaning …

mbranasiz komponentlarga esa, hayvon hujayralari uchun xarakterli bo’lgan sentriolalar, membranasiz makromolekulyar kompleks va strukturalar-ribosomalar, mikronaychalar va mikrofilamentlar kiradi. gialoplazma gialoplazma (hyaline-yaltiroq) sitoplazma matriksi bo’lib, hujayraning eng muhim qismi, uning xaqiqiy ichki muhitini anglatadi. unda yadro va hujayraning barcha organoidlari joylashadi. elektron mikroskop ostida sitoplazma matriksi gomogen yoki mayda donachali struktura holida ko’rinadi. gialoplazma o’z ichiga turli biologik polimerlar-oqsillar, nuklein kislotalar, polisaxaridlarni biriktiruvchi murakkab kolloid sistema hisoblanadi. bu sistema zol (suyuq) holatidan gel va aksincha, geldan zol holatiga o’ta oladi. elektron mikroskopik va fizik-kimyoviy usullarni qo’llash orqali sitoplazma tashkillangan, tartibga solingan ko’p komponentli sistema ekanligi haqida tasavurlar hosil bo’ldi. gialoplazmaning ayrim zonalari sharoit va funksional holatiga qarab o’zining agregat holatini o’zgartira oladi. masalan, tubulin oqsili molekulalarining ayrimlari gialoplazmada tarqalgan holda bo’lib, ma’lum vaqtda ular yig’ilishib mikronaychalarning uzun naysimon strukturasini hosil qiladi. mikronaychalarning o’z-o’zini yig’ish xususiyati qaytar jarayon hisoblanadi. hujayra hayotining sharoiti o’zgarsa, mikronaychalar tubulini monomer molekulalarga parchalanib ketadi. ko’pchilik hujayralarda, amyobalarda, …

alardan asosan, turli globulyar oqsillar va sitoplazmatik matriks fermentlari kiradi. ular eukariotik hujayralar umumiy oqsillarining 20-25 % ini tashkil qiladi. bakterial hujayralarda gialoplazma oqsillari umumiy oqsillarning 50 % ini tashkil qiladi. matriksning eng muhim fermentlariga glikoliz fermentlari, qand, azotli asos, aminokislotalar, lipid va boshqa muhim birikmalar metabolizmi fermentlari kiradi. matriksda oqsil sintezida aminokislotalar va dnk larni faollashtiruvchi fermentlar bo’ladi. hujayraning osmotik, bufer xususiyatlari gialoplazma strukturasiga bog’liq bo’ladi. gialoplazmaning eng muhim xususiyatlaridan biri shuki, u yarim suyuq muhit sifatida hujayraning barcha strukturalarini birlashtiradi va ularning birbirlari bilan ta’sirlanishini ta’minlaydi. gialoplazma orqali aminokislotalar, yog’ kislotalari, nukleotidlar, qandlarning hujayra ichida tashilishi amalga oshadi. gialoplazmada ionlarning plazmatik membranaga va undan tashqariga, mitoxondriyalarga, yadro va vakuolalarga doimiy oqimi bo’lib turadi. gialoplazma atf molekulasi massasini saqlash va ko’chib turish zonasi hisoblanadi. faqat gialoplazma orqali suvda erigan turli moddalarning hujayraga kirishi va chiqishi amalga oshadi. gialoplazmaga fagotsitoz yo’li bilan nisbatan qattiq zarrachalar, pinotsitoz yo’li bilan esa suyuq …

va plazmatik membranalarni bir-biriga bog’lovchi ingichka(yo’g’onligi 2-3nm) fibrilli to’rdan iborat bo’ladi. fibrillar kesishgan joylarda ribosomalar guruhi (polisoma) joylashadi. ingichka iplar sistemasi gialoplazmani oqsillarga boy bo’lgan suyuq va trabekulalar oralig’idagi suyuq fazaga ajratadi(ilova,2). trabekulyar sistema bir-biri bilan birikib murakkab kompleksni hosil qiluvchi turli oqsillardan tashkil topadi. uning funksional ahamiyati hujayraichi sinchini hosil qilishdangina iborat bo’lmay, ular sitoplazmada turli organoidlar, fermentlarning doimiy joylashishlarini ham ta’minlaydi. bu sistema tashqi muhit faktorlarining o’zgarishi natijasida parchalanib ketishi mumkin. sitoplazmaning kimyoviy tarkibi sodda hayvonlar, o’simlik va hayvon hujayralari o’xshash moddalarni o’z tarkibida tutadi. bu ularning kelib chiqishini umumiy ekanligini ko’rsatadi. tirik hujayra sitoplazmasini, uning murakkab qurilishini buzmagan holda kimyoviy tahlil qilib bo’lmaydi. sitoplazmani oddiy uy haroratida hujayra tarkibidan ajratib olinsa, uning tirik holatiga xos kimyoviy tarkibi buzilishi mumkin. shuning uchun sitoplazmani ajratib olish va kimyoviy tahlil qilish 0-4 0s da olib boriladi. hujayraning tarkibida 60 ga yaqin kimyoviy element borligi aniqlangan. hujayrada faqat tirik tabiat uchun …

l moddalar va boshqa murakkab organik moddalarning mayda zarrachalari bilan birga dispers sistema hosil qiladi. dispers lotincha so’z bo’lib, tarqalmoq ma’nosini anglatadi. bunda suv dispers muhiti deb atalib, unda tarqalgan moddalarning mayda zarrachalari dispers fazasi deyiladi. sitoplazma quruq moddasining asosini yuqori molekulali oqsillar tashkil qilganligi uchun u kolloidli tabiatga ega. agar kolloid eritmadagi misellalar zolzaryadlarini va gidrat qatlamlarini butunlay yo’qotsa, kolloid zarrachalari bir-biri bilan yopishib yirik zarrachalar hosil qilgan holda muhitdan ajralib chiqib ketadi. u hodisaga koagulyatsiya (ivish) deb ataladi. bunday holda kolloid zarracha yana qaytib zol holatiga kelmaydi. ko’pchilik gidrofil kolloidlari eritmalarda, jumladan sitoplazmada, muhitdagi suv kamaya borishi bilan kolloid zarrachalari butun eritma ichida tutash to’rlar hosil qiladi, natijada muhit o’z harakatchanligini yo’qotadi. shunday qilib, kolloid zarracha bir butun tutash fazadan va muhitdan iborat bo’lib qoladi. bunday hodisa studenlashish deb ataladi. kolloid zarrachaning ivigan holati gel deb ataladi. ivigan vaqtda faza bilan muhit bir-biridan ajralmaydi. iviq yana suv shimib …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "sitoplazma hujayraning vakuolyar tizimi. sitoplazma"

1673513623.docx sitoplazma hujayraning vakuolyar tizimi. sitoplazma reja: · sitoplazma · gialoplazma · sitoplazmaning kimyoviy tarkibi hamma organizmlarning hujayralari hayot faoliyatning barcha tomonlarini o’zida namoyon qiluvchi yagona tuzilish planiga ega. hujayra uch asosiy komponentlardan-tashqi membrana, sitoplazma va yadrodan tashkil topadi. hujayraning tanasi va uning ichidagi narsalari tashqi muhitdan yoki ko’p hujayrali organizmlarning hujayralari bir-birlaridan sitoplazmatik membrana orqali ajralib turadi. sitoplazmatik membrananing tashqi yuzasida hujayra qobig’i yoki devori joylashadi. u prokariotlarda, ayniqsa, o’simlik hujayralarida juda yaxshi ko’rinadi. hujayraning yadrodan tashqari barcha qismlari sitoplazma deb ataladi. hujayra ichidagi barcha organoidlarni tutib turuvch...

Формат DOCX, 24,1 КБ. Чтобы скачать "sitoplazma hujayraning vakuolyar tizimi. sitoplazma", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: sitoplazma hujayraning vakuolya… DOCX Бесплатная загрузка Telegram