vakuolyar tizim

DOCX 6,9 МБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1673513673.docx vakuolyar tizim referat vakuolyar tizim reja: · bir membranali organoidlar. endoplazmatik to’r · donachali endoplazmatik to’r · golji apparati · lizosomalar · peroksisomalar · sferosomalar · o’simlik hujayralari vakuolalari sitoplazmaning membranali strukturalari ikki guruhga bo’linadi. ulardan biri vakuolyar sistemadir. unga endoplazmatik to’r, undan hosil bo’ladigan turli vakuolalar, golji apparatining vakuolyar kompleksi, lizosomalar kiradi. bularda chegaralovchi bir qavatli membrana bo’ladi. ikkinchi guruhga ikki membranali organoidlar mitoxondriyalar va plastidlar kiradi. bular bir-biriga o’tmaydigan ichki va tashqi membranalarga ega bo’ladi. yadroning qo’sh membranasining tashqisi endoplazmatik to’rga o’tishi mumkin. vakuolyar sistemaga morfologik va funksional jihatdan farqlanuvchi turli komponentlar kirishidan qat’iy nazar, u bir butun sistema hisoblanadi. uning alohida elementlari turli funksiyalarni bajaradi va bir-birlarini to’ldiradi. bir membranali organoidlar. endoplazmatik to’r hujayraning bu organoidi 1945-1946 yillarda ochildi. k.porter, a.klod va fulmanlar fibroblastlarning sitoplazmasida to’rsimon strukturani ko’rib qoldilar va ularni elektron mikroskop yordamida batafsil tekshirdilar. bu strukturalar sitoplazmaning ichki qismlarida – endoplazmada joylashganligi uchun ularni, …

nayotgan hujayralarda u kam taraqqiy etgan, yetilgan hujayralarda esa, yaxshi taraqqiy etgan bo’ladi. endoplazmatik to’r membranalarini nozik kuzatishlarning ko’rsatishicha, ularning sirtida yumaloq, qattiq granulalar joylashgan, ular ribosomalar deb ataladi. membrananing ba’zi joylarida bu granulalar bo’lmaydi. shuning uchun endoplazmatik to’rni ikki turi farq qilinadi: 1) granulyar yoki dag’al; 2) silliq endoplazmatik to’rlar. endoplazmatik to’r membranasining kimyoviy tarkibi biokimyoviy tahlil orqali aniqlandi. uning tarkibida oqsillar va lipidlar mavjud. undan tashqari bir qancha fermentlarga, masalan, atf -azaga ega. bu organoid barcha o’simlik va hayvon hujayralarida topilgan, ammo bakteriyalarda bor-yo’qligi aniq emas. donachali endoplazmatik to’r. ultra yupqa kesmalarda bu organoid yopiq membranali holda ko’rinadi. unda uzun xaltalar, sisternlar joylashadi(ilova,15). hujayraning funksional holatiga bog’liq holda sisternlarning kengligi turlicha bo’lar ekan. ularning eng tor qismi 20 nm, kengaygan qismi esa bir necha mkm bo’lishi mumkin. bu membranalarning gialoplazmaga qaragan tomoniga yumaloq donachalar-ribosomalar joylashadi. differensial sentrifugalashda gomogenatdan yadro va makrosom (mitoxondrial fraksiya) fraksiyasini ajratib olingandan so’ng, mikrosoma …

ribosomasini har xil kattalikdagi ikki subbirlikdan iborat ekanini ko’rsatdi(ilova,15,s). katta subbirlikning o’rta qismi biroz botiq bo’ladi, o’sha joyga kichik subbirlik joylashadi. katta subbirlikning ko’ndalang kesigi 150-180 å bo’lib, uchburchak, trapetsiya yoki ko’pburchak shakllidir. har ikkala subbirlik yadrochadan hosil bo’ladi, ammo ularning birikib, ribosoma hosil bo’lishi sitoplazmada amalga oshadi. ribosomalar endoplazmatik to’r devorida bir-birlari bilan bitta axborot rnk si orqali birikkan polisoma holida joylashadi. ribosomalar endoplazmatik to’rning membranasiga katta subbirligi bilan birikkan bo’ladi. donachali endoplazmatik to’r ixtisoslashmagan hujayralarda yoki past metabolitik faollikka ega bo’lgan hujayralarda tarqoq membranali strukturalar holida ko’rinadi. faol funksional holatdagi hujayralarda endoplazmatik to’r ayrim joylarda to’plangan holda joylashadi, ularni ergastoplazma deb ataladi. masalan, jigar va nerv hujayralarida donachali endoplazmatik to’r ayrim zonalarga to’plangan (berg tanachasi) holda, ayrim nerv hujayralaridagi tigroid kabi joylashadi. oshqozon osti bezi hujayralarida ergastoplazma zich tanachalar shaklida hujayraning bazal va yadro atrofi zonasida joylashadi. endoplazmatik to’rda polisomalarning bo’lishi, donachali endoplazmatik to’rni oqsil sintez qilishning muhim …

zatiladi. endoplazmatik to’r ribosomalari bilan barcha oqsillar sintezi bog’liq emas, balki uning bir qismi bog’liqdir. embrional, ixtisoslashmagan hujayralar, shish hosil qiluvchi va qayta tiklanayotgan to’qima hujayralarida sitoplazmada ribosomalar asosan membranalar bilan bog’liq bo’lmaydi. ular polisomalar ko’rinishida gialoplazmada joylashadi(22 rasm). kuchli oqsil sintezi ketayotgan ixtisoslashgan, bo’linishdan to’xtagan (oshqozon osti bezi, sut bezi, nerv hujayralari) hujayralar gialoplazmasi erkin ribosomalarni juda oz tutadi, ularning ko’p qismi endoplazmatik to’r membranasi bilan bog’liq bo’ladi. bu tekshirishlardan shu ma’lum bo’ldiki, hujayra o’zining ehtiyoji uchun zarur bo’lgan oqsillarni gialoplazma ribosomalarida sintezlaydi. endoplazmatik to’r membranalaridagi ribosomalar esa hujayradan chiqarib yuboriladigan- “eksport” qilinadigan oqsillarni sintezlaydi. haqiqatdan ham, ko’phujayrali organizmlarning donachali endoplazmatik to’rga boy bo’lgan ko’pchilik hujayralari ko’p miqdor oqsillarni sintezlaydi va tashqariga chiqaradi. masalan, oshqozon osti bezi atsinus hujayralari ichakda ovqatni parchalovchi ko’p miqdor oqsil-fermentlarni (proteazin, lipaza, nukleaza v.b.) sintezlaydi va ajratib chiqaradi: jigar hujayrasi-qon albuminini; plazmositlar-γ-globulinlarni; sut bezikazeinni; so’lak bezi-ovqat hazm qilish fermentlari, amilaza va rnk azani v.b. …

faqat hujayradan tashqarida ovqat hazm qilishda ishtirok etadigan fermentlargina emas, balki glikokaliksning oqsillari va glikoproteidlari ham bo’ladi. donachali endoplazmatik to’r eksport qilinadigan oqsillarni sintezidan tashqari, hujayra ichi ovqat hazm qilishda ishtirok etadigan fermentlarni sintezida ham qatnashadi. bu fermentlar fagotsitar yoki pinotsitoz vakuolalariga tushib, u yerda makromolekulalarni parchalaydi. donachali endoplazmatik to’r va uning faoliyatining mahsuli- oqsillarni o’rganish shuni ko’rsatdiki, ko’p hollarda, bu membranali tuzilma ribosomalarida shu hujayra moddalar almashinuvida ishtirok etmaydigan, o’ziga“kerak bo’lmagan”, ba’zan zararli oqsillar sintezlanar ekan. masalan, sut bezi hujayralari ularning o’sishi va ko’payishi uchun hech kerak bo’lmaydigan sut kazeinini sintezlaydi. ovqat hazm qilish bezlari hujayralari turli makromolekulali moddalarni parchalaydigan gidrolitik fermentlarni ishlab chiqaradi. shuning uchun, bunday fermentlarni hujayra gialoplazmasiga chiqarilishi, shu hujayraning o’limiga (avtoliz) olib kelishi mumkin. ammo bunday bo’lmaydi, chunki sintezlangan bu moddalar tezda endoplazmatik to’r membranasi orqali o’tib, vakuolalarga tushadi va gialoplazma hamda uning boshqa strukturalaridan ajraladi. bunday oqsillar endoplazmatik to’r membrana sistemasi orqali ajraladi va …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "vakuolyar tizim"

1673513673.docx vakuolyar tizim referat vakuolyar tizim reja: · bir membranali organoidlar. endoplazmatik to’r · donachali endoplazmatik to’r · golji apparati · lizosomalar · peroksisomalar · sferosomalar · o’simlik hujayralari vakuolalari sitoplazmaning membranali strukturalari ikki guruhga bo’linadi. ulardan biri vakuolyar sistemadir. unga endoplazmatik to’r, undan hosil bo’ladigan turli vakuolalar, golji apparatining vakuolyar kompleksi, lizosomalar kiradi. bularda chegaralovchi bir qavatli membrana bo’ladi. ikkinchi guruhga ikki membranali organoidlar mitoxondriyalar va plastidlar kiradi. bular bir-biriga o’tmaydigan ichki va tashqi membranalarga ega bo’ladi. yadroning qo’sh membranasining tashqisi endoplazmatik to’rga o’tishi mumkin. vakuolyar sistemaga morfologik va funksional jihatd...

Формат DOCX, 6,9 МБ. Чтобы скачать "vakuolyar tizim", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: vakuolyar tizim DOCX Бесплатная загрузка Telegram