golji apparati

DOC 10 pages 4.9 MB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 4.9 MB

File type DOC

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

4 4.3§. golji apparati. 1898 yilda italyan olimi k. golji og’ir metallar (kumush va osmiy) qorishmalarining xususiyatidan foydalangan holda nerv hujayralarida to’rsimon tuzilmani aniqlab, uni “ichki to’r apparat ” deb atagan. (rasm ). keyinchalik metallar bilan bo’yash usullarining takomillashishi natijasida, bunday to’r apparat strukturalari boshqa eukariot hujayralarda ham aniqlanishiga imkoniyatlar yaratib berdi, hamda olimlarning nomi bilan atala boshladi. 1957 yilda byuva va porterlar o’simlik hujayralarida golji apparatini aniqlab, alohida joylashgan diktisomalardan iboratligini qayd etgan. golji apparati asosan sitoplazmaning yadro atrofida, hujayra markaziga yaqin qismida joylashadi. golji apparatining to’rsimon va diffuz shakllari tafovut qilinadi, biroq ular o’zaro almashinib, shaklini almashtirib turishi mumkin. elektron mikroskop yordamida golji apparati uch xil bo’linmadan tuzilganligi aniqlangan: 1. sis bo’limi – silliq membrana bilan o’ralgan va yadro yaqinida joylashgan, sisternalardan iborat. bunday sisterna yoki yostiqchalar o’rtacha 5-10 ta bo’ladi. ularda tranzit oqsillar fosforlanib o’rta bo’limga o’tadi. 2. medial bo’limi - sisternalar orasida joylashgan mayda yo’lakcha, naycha, …

2 / 10

atining mеmbranali pufakchalari endoplazmatik to’rda sintеzlangan maxsulotni to’plash, kimyoviy o’zgarishi va yеtilishida ishtirok etadi. golji apparati sistеrnalarida polisaxaridlar va mukoprotеidlar sintеzi kеchadi va eng muhimi golji apparati ishtirokida sеkrеt maxsulotlari hujayradan tashqariga chiqariladi. bunday fеrmеntlarga proteaza, lipaza, karbogidroaza va nukleazalarni misolkeltirish mumkin. golji apparatida oqsillarning modifikatsiyalanishi endoplazmatik to’rdagi ribosomalarda sintеzlangan eksport oqsili endoplazmatik to’r sistеrnalarida to’planadi va golji apparati mеmbranalari – sis-zonasiga tashiladi. bu yеrda endoplazmatik to’rdan oqsilga to’lgan mayda vakuolalar ajralib, golji apparatining proksimal qismidagi vakuolalar zonasiga kiradi. bu yеrda vakuolalar bir-biri bilan va sistеrnalar bilan qo’shiladi va shu tarzda to’planadi. shundan so’ng to’plangan oqsil sеkrеtor granulalarga aylanishi yoki suyuq holda qolishi mumkin. kеyin golji apparati sistеrnalaridan oqsilli vakuolalar ajralib bir-biri bilan qo’shilib yiriklashadi. bu vakuolalar plazmatik mеmbrana tomon harakatlanib ularning mеmbranasi plazmatik mеmbrana bilan qo’shiladi va vakuolalar ichi mahsuloti hujayradan chiqariladi. bu jarayon pinositozga tеskari bo’lgan ekzositozdir. donador endoplazmatik to’rda sintеzlangan eksport oqsillari, masalan hazm qilish fеrmеntlari golji …

3 / 10

uchun maxsus mexanizmga o’xshash moslama bo’lishi taqazo etiladi. sis bo’limi va diktiosomaning o’rta bo’limiga oqsillarvbo’linmasdan kelib tushadi va modifikatsiyaga uchrab taqsimlana boshlaydi. golji apparatining trans – zonasida oqsillar saralanib, tartib bilan ajraladi. donador endoplazmatik to’rda yangi sintezlangan oqsil molekulalari sis zonasiga o’tib, fosforlanadi. golji apparatining trans bo’limiga o’tib, reseptorlar bilan bog’lanadi va maxsus qobiq bilan o’ralib, kichik pufakchalar hosil qiladi. -rasm. golji kompleksi oqsilni ekspretsiya qilishi golji apparatining trans zonasida birlamchi lizosomalar hosil qiladi. ular o’z navbatida ikkilamchi lizosomalar bilan birlashib, reseptorlardan ajralib boshlaydi, hujayradan chiqishi zarur bo’lgan mahsulotlar, ekzositoz sifatida fosforsizlanadi va gidrolaza bilan aktivlashadi, keyin chiqib ketadi. bo’sh qolgan vizikula pufakchalari golji kompleksiga qaytib qo’shiladi. ana shu tartibda sekretsiya mahsulotlari hujayrada sintezlanib, saralanib, tartib bilan ajratiladi. golji apparati orqali oqsillar uchta oqimda amalga oshadi. yuqorida qayd qilganimizdek donador endoplazmatik to’rda bir vaqtning o’zida bir necha turdagi oqsil mahsulotlari sintez bo’ladi. ular saralashining uchta bosqichi bilan tanishib chiqamiz. birinchi …

4 / 10

tlari ham, donador endoplazmatik to’rda sintezlanib, golji apparatiga o’tib, o’sh tartibda saralanadi va tegishli manzillariga transport qilinadi. -rasm. golji apparatining sekret ajralishidagi roli. 1-yadro; 2-yadro porasi; 3-donachali endoplazmatik to‘r; 4-ribosomalar; 5-hujayra uchun ishlatiladigan sintezlangan oqsil; 6-eksport qilinadigan oqsil; 7-silliq endoplazmatik to‘r; 8-golji apparati; 9-sistern; 10-sekretor pufakcha;11-sekretsiya mahsuloti. shunday qilib, endoplazmatik to’r va golji apparati “konveyr” tartibda, oqsilli mahsulotlarni sintezlaydi va analizdan o’tkazib, saralaydi hamda mahsulotlarni tegishli manzillariga tashilish transportini ta’minlaydi. 4.4§. lizosomalar lizosomalar (yunoncha lizis-erituvchi, soma-tana). lizosoma hujayra gomogenatidan uning qismlarini alohida ajratib olish metodlari rivojlangandan keyin, 1955 yilda de dyuv va boshqalar o’zida nordon fosfatazadan ajratib olishga muvaffaq bo’ldilar. bu fermentlar qatoriga glyukuronidaza, nordon ribonukleaza, nordon dezoksiribonukleaza va katepsinlar kiradi. bu fermentlar hujayra tarkibiga kiruvchi turli moddalarni suv yordamida parchalay olishi uchun ularga lizosomalar deb nom berildi. hozirgi kunda lizosomalar faqat hayvonlar hujayrasi uchungina emas, balki yer sharida juda keng tarqalgan barcha tirik organizmlar hujayralari uchun universal organoid ekanligi …

5 / 10

ari sifatida lizosomalar maxsus strukturaga ega bo’lgan membrana bilan qurshalgan bo’lib, bu membrananini lizosoma fermentlari buza olmaydi. lizosomalar xilma-xil shakldagi vakuolalarni eslatadigan organoidlar bo’lib, ularni de-dyuv uch guruhga bo’ladi: haqiqiy lizosomalar, polizosomalar va postlizosomalar. haqiqiy lizosomalarni o’zi yana 2 katta guruhga bo’linadi: birlamchi lizosomalar va ikkilamchi lizosomalar. hozirgi zamonaviy tadqiqotlar ilmiy natijalarga muvofiq va lizosomalarning morfologik jihatiga binoan: birlamchi lizosomalar, ikkilamchi mezosomalar, autofagosomalar va telozizosomalar (qoldiq tanachalar) mavjud. birlamchi lizosomalar-o’lchami 100 nm keladigan xilma-xil morfologiyaga ega bo’lgan vakuolalardan iborat bo’lib, turli to’qimalar hujayralarida xilma-xil gidrolaza fermentlar yig’indisiga ega bo’ladi. lekin bu fermentlar passiv bo’lib, ovqat hazm qilishda ishtirok etmaydi. birlamchi lizosomalar ichida hazm qilinadigan biopolimer moddalar bo’lmaydi. hayvon hujayrasi golji apparatida lizosomalarning hosil bo‘lishi. a-elektron mikroskopik foto; b-sxematik tuzilishi. 1-xaltachalar; 2-yuza qismining shakllanishi; 3-etilayotgan yuza; 4- markaziy qism; 5-sekret pufakcha yoki lizosoma. lizosomalar golji kompleksi bilan funksional munosabatda bo’lgan silliq endoplazmatik to’rning maxsus uchastkalaridan hosil bo’ladi. birlamchi lizosomalar mayda pufakchalar …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "golji apparati"

4 4.3§. golji apparati. 1898 yilda italyan olimi k. golji og’ir metallar (kumush va osmiy) qorishmalarining xususiyatidan foydalangan holda nerv hujayralarida to’rsimon tuzilmani aniqlab, uni “ichki to’r apparat ” deb atagan. (rasm ). keyinchalik metallar bilan bo’yash usullarining takomillashishi natijasida, bunday to’r apparat strukturalari boshqa eukariot hujayralarda ham aniqlanishiga imkoniyatlar yaratib berdi, hamda olimlarning nomi bilan atala boshladi. 1957 yilda byuva va porterlar o’simlik hujayralarida golji apparatini aniqlab, alohida joylashgan diktisomalardan iboratligini qayd etgan. golji apparati asosan sitoplazmaning yadro atrofida, hujayra markaziga yaqin qismida joylashadi. golji apparatining to’rsimon va diffuz shakllari tafovut qilinadi, biroq ular o’zaro almashinib, sh...

This file contains 10 pages in DOC format (4.9 MB). To download "golji apparati", click the Telegram button on the left.

Tags: golji apparati DOC 10 pages Free download Telegram