o'simliklar fiziologiyasi

PPTX 52 pages 19.7 MB Free download

52 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 19.7 MB

File type PPTX

Pages 52

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 52

mavzu: kirish. sitologiya fanining rivojlanish tarixi. fanining mazmuni, maqsadi, vazifalari mavzuo’simliklar fiziologiyasi faniga kirish. o’simlik hujayrasining fiziologiyasi l/o/g/o o’simliklar fiziologiyasi o’simliklar tanasida sodir bo’ladigan hayotiy jarayonlar, murakkab qonuniyatlar va hodisalar zanjirini o’rganuvchi fandir. fotosintez, nafas olish, suv rejimi va tiriklik asosini tashkil etuvchi boshqa hayotiy kechinmalarni o’rganish, tahlil qilish va ularni odam uchun foydali tomonga o’zgartirish, ya’ni yuqori va sifatli hosil olishga qaratish mazkur fanning asosiy vazifasi hisoblanadi. shu ma’noda o’simliklar fiziologiyasi agronomiya fanlarining nazariy asosini tashkil etadi. chunki fiziologiya sohasida erishilgan har bir yutuq, o’simlikshunoslikda ham yangi muvaffaqiyatlarga sabab bo’ladi. ayniqsa, keyingi yillarda bu sohada erishilgan ijobiy natijalar: tabiiy suvlardan tejamkorlik bilan foydalanish maqsadida sug’orish ishlarini tartibli yo’lga qo’yish, mineral va organik o’g’itlardan samarali foydalanish, o’sish va rivojlanishni boshqarish, tashqi sharoitning noqulay omillariga o’simliklar chidamliligini oshirish kabi ishlarning hammasi o’simliklar fiziologiyasining yutuqlariga asoslangandir keyingi yillarda kimyo va fizika fanlarining zamonaviy usullari: xromotografiya, nishonlangan atomlar, elektron mikroskopiya, elektroforez, differensial sentrifugalash, …

2 / 52

klar fiziologiyasi» kitobi chop etildi va u o’simliklar fiziologiyasining mustaqil fan sifatida tugilishi va kelajakdagi rivojlanishiga asos soldi. j.senebe «o’simliklar fiziologiyasi» terminini taklif etish bilan chegaralanib qolmasdan, bu fanning asosiy vazifalarini, predmeti va usullarini aniqlab berdi. k.a.timiryazev «o’simliklar hayoti» (1878), «charlz darvin va uning ta’limoti» (1883), «o’simliklar fiziologiyasining yuz yillik natijasi» (1901), «o’simliklar fiziologiyasi va dehqonchilik » (1906) va boshqa asarlari o’simliklar fiziologiyasi fanining rivojlanishida alohida ahamiyatga ega. butun o’simliklarning asosiy struktura birligini hujayralar tashkil etadi. ularning tiriklik xususiyatlari shu hujayralarda belgilanadi. chunki modda almashinuvi deb ataluvchi assimilyasiya va dissimilyasiya jarayonlari, ularning birligi faqat hujayradagina sodir bo’ladi. ana shu ikkala jarayonning birligi tiriklik deb ataluvchi materiyaning harakat formasini belgilaydi. hujayra morfologiyasi. «hujayra» atamasi grekcha «sytos» hujayra so’zidan olingan. o’simliklar bir hujayralik-prokariotlar va ko’p hujayralik-eukariotlarga ajraladi. o’simliklar hujayralari shakli jihatidan ikki gruppaga bo’linadi: parenxima shaklli hujayralar-bularga eni bo’yidan asosan farq qilmaydigan hujayralar kiradi. prozenxima shaklli hujayralar – bularning bo’yi enidan bir …

3 / 52

naning bunday xususiyatlari faqat tirik hujayralardagina sodir bo’ladi. sitoplazma qismlari hujayra po’stiga yopishib turgan tashqi qismi-plazmolemma (1925 yilda daniyalik biologlar e. gorter va f. grendellar tomonidan ikki qavat lipid va bir qavat oqsildan tashkil topganligi aniqlangan, hujayrada o’tkazuvchanlikni va hujayra devori hosil bo’lishi uchun kerakli moddalarni shimilishini ta’minlaydi), vakuola atrofida joylashgan qismi-tonoplast, ular orasidagi qavat-mezoplazma deyiladi. plazmolema bilan yadro orasida joylashgan, hujayra organellaridan xoli bo’lgan sitoplazma tarkibiy qismi – sitozol – (gialoplazma) deyiladi. 16 endoplazmatik retikulum 1945-yilda porter hujyara mezoplazmasida enplazmatik to’rni aniqladi. er-kanal, pufak, sisternalar sistemasidan iborat bo’lib, qo’sh membranali. ustki qismida mikrosomalar (ribosomalar) joylashgan. ichki bo’shlig’i enxilema deb ataluvchi suyuqlik bilan to’lgan. yadro qobig’i et ning bir qismi hisoblanadi. bu sistema hujayra ichida moddalarning harakati va taqsimoti hamda moddalar almashinuvi jarayonida muhim rol o’ynaydi.. endoplazmatik tur kanalining ichi suyuqlik bilan to’la. endoplazmatik tur membranasining yuzasi silliq yoki granulyar (bo’rtmachali) bo’ladi. silliq membranada asosan uglevodlar, lipidlar va terpenoidlar hosil …

4 / 52

r qisqarishida muhim ahamiyatga ega o’simlik hujayralarida provakuolalarni ishlab chiqaradi jigar hujayralarining silliq endoplazmatik retikulumi barcha turdagi zaharlarni zararsizlantirishda faol ishtirok etadi. silliq er fermentlari zaharli moddalar molekulalariga gidrofil radikallarni biriktiradi, buning natijasida toksik moddalarning qon va siydikda eruvchanligi oshadi va ular organizmdan tezroq chiqariladi. zaharlar, dori-darmonlar yoki spirtli ichimliklarni doimiy ravishda iste'mol qilganda hujayralarda ko'p miqdorda agranulyar er hosil bo'ladi. donador endoplazmatik retikulum granulyar er zichlashgan xaltachalardan tashkil topgan bo’lib, lamella deb nomlanadi. u yerda ribosomalar joylashgan. granulyar er ning oqsil sintezlash funksiyasi birinchi marta 1960-yillarda jorj palade va uning hamkasblari tomonidan hujayra ichiga nishonlangan aminokislotalar kirgazish orqali aniqlangan. donador er → golji → sekretor pufakchalar → hujayralar aro bo’shliq bundan tashqari donador er quyidagi vazifalarni ham bajaradi: hujayra membranasi rivojlanishi va o’sish markazi hisoblanadi; vakuola, lizosomalarni hosil qilishda qatnashadi goldji apparati birinchi marta 1898-yilda italiyalik olim goldji tomonidan hayvonlarning nerv hujayrasida aniqlangan va to’r apparat deb atagan. 1912-yildan …

5 / 52

ati 3 xil komponentdan: sisterna, mikropufakcha va vakuolalardan tashkil topgan. goldji apparati asosan yadro atrofida joylashib, moddalar almashinuvi jadal boradigan organlarda, ayniqsa, bez hujayralari, tuxum va nerv hujayralarida yaxshi rivojlangan. goldji apparati hujayradagi suv balansini tartibga soladi hujayradagi chiqindi va zaharli moddalarni to’playdi lizosoma va hujayra vakuolasini hosil qilishda muhim rol o’ynaydi ekzositoz usulda moddalarni hujayardan tashqariga chiqaradi. masalan, o’zidan shilimshiq modda ishlab chiqarib, ildiz tuklariga tuproqning yopishishiga yordam beradi. ekzositoz bilan birgalikda hasharotxo’r o’simliklarda hasharotlarni o’ziga jalb qilish hamda tutish uchun va ularni hazm qilish uchun turli xildagi fermentlar ajratadi. mitoxondriya mitoxondriya qo’sh membranali organoid bo’lib, dastlab 1850-yilda kelliker tomonidan hasharotlarda o’rganilgan, hamda sarkosomalar deb nomlangan (hozirda muskul to’qimasi mitoxondriyasi shunday ataladi). 1890-yilda altman ushbu tanachalarni fuksin bo’yo’g’ida bo’yash usulini o’ylab topdi va ularni bioblastlar deb nomlanadi. 1898-yilda benda ularni mitoxondriya deb nomlaydi. mitoxondriya dastlab energiya ishlab chiqarish va oksidlanish metabolizmi uchun zarur bo'lgan asosiy organella sifatida aniqlangan bo'lsa-da, …

Want to read more?

Download all 52 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o'simliklar fiziologiyasi"

mavzu: kirish. sitologiya fanining rivojlanish tarixi. fanining mazmuni, maqsadi, vazifalari mavzuo’simliklar fiziologiyasi faniga kirish. o’simlik hujayrasining fiziologiyasi l/o/g/o o’simliklar fiziologiyasi o’simliklar tanasida sodir bo’ladigan hayotiy jarayonlar, murakkab qonuniyatlar va hodisalar zanjirini o’rganuvchi fandir. fotosintez, nafas olish, suv rejimi va tiriklik asosini tashkil etuvchi boshqa hayotiy kechinmalarni o’rganish, tahlil qilish va ularni odam uchun foydali tomonga o’zgartirish, ya’ni yuqori va sifatli hosil olishga qaratish mazkur fanning asosiy vazifasi hisoblanadi. shu ma’noda o’simliklar fiziologiyasi agronomiya fanlarining nazariy asosini tashkil etadi. chunki fiziologiya sohasida erishilgan har bir yutuq, o’simlikshunoslikda ham yangi muvaffaqiyatlarga sabab...

This file contains 52 pages in PPTX format (19.7 MB). To download "o'simliklar fiziologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: o'simliklar fiziologiyasi PPTX 52 pages Free download Telegram