sifat so’z turkumi, leksik grammatik xususiyati

PPTX 1.0 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1697372366.pptx /docprops/thumbnail.jpeg sifat so’z turkumi, leksik grammatik xususiyati fan:ona tili-o’qish savodxonligi va uni o’qitish metodikasi tayorladi:22/01 btm guruh talabasi tohirova sevinchoy sifat so’z turkumi, leksik grammatik xususiyati reja: “sifat” so’z turkumi ustida ishlash sifat –so`z turkumi va uning tavsifi. so’z turkumlari ustida ishlash metodikasining lingvistik asosi so’zlarning leksik-grammatik, morfologik va sintaktik belgilariga ko’ra turli gruppalarga ajratilishi — so’z turkumlari haqidagi ilm hisoblanadi. so’zlarni leksik-grammatik turkumlarga ajratishda uch belgiga: 1) leksik ma`nosi (nimani ifodalashi, ya`ni shaxs, narsa harakat yoki holat, belgi kabilarning umumlashtirilgan ma`nolari), 2) morfologik ( so’zning turli formalar sistemasi) 3) sintaktik (turli morfologik formalarning snntaktik funktsiya bajarishi) belgilariga asoslaniladi so’z turkumlari ustida ishlash o’quvchilarning muayyan guruhdagi so’zlarning umumlashtirilgan ma`nolarini, kishilarning aloqa vositasi sifatidagi rolini tushunib olishlariga qaratilishi zarur. boshlang’ich sinf o’quvchilari so’z turkumlari (ot, sifat, son, olmosh, fe`l) bilan umumiy tanishtirilgandan so’ng har bir leksik-grammatik gruppa alohida o’rganiladi. bu so’z turkumlarini o’rganishning boshlang’ich bosqichidayok ularni taqqoslashga qulay sharoit yaratadi …

il so‘z turkumi sifatida uch xil belgiga ega: 1. leksik-semantik belgi. sifat belgi ma’nosini bildiradi. 2. morfologik belgisi: sifat qanday?, qanaqa?, qaysi? so‘roqlaridan biriga javob bo‘ladi. sifat ifodalaydigan belgi tushunchasi keng bo‘lib, ma’nosiga ko‘ra bir necha guruhga ajratiladi: a) rang-tus ma’nosini bildiradigan sifatlar: oq, qizil, sariq, havo rang, kul rang, yashil, zangori; b) hajmi ma’nosini bildiradi: keng, tor, baland, past, uzun, chuqur, yirik, mayda; v) shakl va ko‘rinish ma’nosini bildiradi: dumaloq, yassi, egri, qiyshiq, do‘ng; g) maza-ta’m ma’nosini bildiradi: shirin, achchiq, nordon, sho‘r, taxir, chuchmal, bemaza; d) xarakter-xususiyat ma’nosini bildiradi: muloyim, odobli, shirinso‘z, chaqqon, sho‘x, yalqov, dangasa, chechan, qo‘rs, qaysar. xarakter-xususiyat bildiruvchi sifatlar ijobiy yoki salbiy xususiyatlarni ifodalaydi; e) hid ma’nosini bildiradi: sassiq, qo‘lansa, badbo‘y, xushbo‘y, muattar; j) holat ma’nosini bildiradi. holat bildiruvchi sifatlar ikki xil bo‘ladi: 1) psixik holatni ifodalaydi: xursand, xafa, shod, kasal, injiq; 2) tabiiy holatni ifodalaydi: yosh, qari, keksa. sifat belgini bevosita yoki bavosita ifodalaydi.predmetning doimiy …

ifat affikslarini qo‘shish bilan yasaladi: odamsimon, hayvonsifat, devsifat; v) o‘rin va payt ma’nolarini ifodalaydigan sifatlar ot turkumidagi so‘zlarga – gi, -qi, -ki, -dagi affikslarini qo‘shish bilan yasaladi: qishki, yozgi, bahorgi, bulturgi, tushki, kechki; g) mo‘ljallanganlik, xoslik, o‘lchov ma’nolarini ifodalovchi sifatlar ot turkumidagi so‘zlarga –lik affiksini qo‘shish bilan yasaladi: ko‘rpalik, ko‘rpachalik, toshkentlik, ko‘ylaklik. sifat ba’zan ravish o‘rnida qo‘llanib, harakatning belgisini bildirishi mumkin: ma’noli gapirmoq, chiroyli yozmoq, yaxshi o‘qimoq kabi. sifatning belgisini darajalab ko‘rsatishi (qizil, qizilroq, eng qizil, qip-qizil), yasalish sistemasiga egaligi otlashishi uning morfologik belgilaridan hisoblanadi. 3. sifatning sintaktik belgisi. sifat gapda otga, ba’zan fe’lga bitishuv usuli orqali bog‘lanadi va o‘zi bog‘lanib kelayotgan so‘zga tobelanadi.sifat otga bog‘lanib kelganda, sifatlovchi aniqlovchi vazifasini bajaradi. misol: biz do‘stlarning eng yaxshi do‘sti, dushmanlarning eng kuchli dushmani ekanligimizni ham oqil odamlar tushunsin. (y.shukurov). sifat fe’lga bog‘lanib kelganda vaziyat holi vazifasini bajaradi. misol: yulduzlar odatdagidan ko‘ra toza, kattaroq, yorqinroq ko‘rinardi. (p.qodirov). predmetlardagi bir xil belgini miqdorga ko‘ra …

sifat so’z turkumi, leksik grammatik xususiyati - Page 4

sifat so’z turkumi, leksik grammatik xususiyati - Page 5

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "sifat so’z turkumi, leksik grammatik xususiyati"

1697372366.pptx /docprops/thumbnail.jpeg sifat so’z turkumi, leksik grammatik xususiyati fan:ona tili-o’qish savodxonligi va uni o’qitish metodikasi tayorladi:22/01 btm guruh talabasi tohirova sevinchoy sifat so’z turkumi, leksik grammatik xususiyati reja: “sifat” so’z turkumi ustida ishlash sifat –so`z turkumi va uning tavsifi. so’z turkumlari ustida ishlash metodikasining lingvistik asosi so’zlarning leksik-grammatik, morfologik va sintaktik belgilariga ko’ra turli gruppalarga ajratilishi — so’z turkumlari haqidagi ilm hisoblanadi. so’zlarni leksik-grammatik turkumlarga ajratishda uch belgiga: 1) leksik ma`nosi (nimani ifodalashi, ya`ni shaxs, narsa harakat yoki holat, belgi kabilarning umumlashtirilgan ma`nolari), 2) morfologik ( so’zning turli formalar sistemasi) 3) sintaktik (turli mo...

PPTX format, 1.0 MB. To download "sifat so’z turkumi, leksik grammatik xususiyati", click the Telegram button on the left.

Tags: sifat so’z turkumi, leksik gram… PPTX Free download Telegram