matnshunos olimlar

PPTX 2.6 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1746190420.pptx /docprops/thumbnail.jpeg matnshunos olimlar matnshunos olimlar reja o’zbek matnshunosligi haqida qarashlar matnshunoslikning dolzarb masalalari o’zbek matnshunosligi haqida qarashlar matnshunoslik sohasi filologiya fanining asosiy va muhim tarmoqlaridan biri bo‘lib, yozma yodgorliklarning asl matnini tiklash hamda ularni nashr ettirishning nazariy va amaliy jihatlari bilan shug‘ullanadi. matnshunoslikning asosiy vazifasi qo‘lyozma yoki toshbosma nusxadagi muayyan asarning matnini muallif qalamidan chiqqan asl holatini tiklash va nashr ettirishdir. hozirgi zamon adabiyot ilmida badiiy asar matni tahlil va talqinning asosiy ob’ektiga aylandi. zotan, matn zamirida asar muallifining dunyoqarashi, inson va jamiyat haqidagi konseptsiyasi, badiiy-estetik printsiplari, san’ati, makon va zamon, milliy tafakkur mujassam bo‘ladi. qolaversa, matn tahlili badiiy asarni xolis baholashga imkon yaratadi. erkin ilmiy-ijodiy muhit barqarorlashgan mustaqillik davri o‘zbek adabiyotshunosligida badiiy asar tahlilining zamonaviy, ilg‘or tendentsiyalari bo‘y ko‘rsata boshladi. adabiy merosga yangicha nuqtai nazardan yondashish, mumtoz adabiyotimiz namunalarini ma’naviy-axloqiy tarbiyaning eng ta’sirchan asosi sifati har jihatdan o‘rganish istiqlol yillarida faol tus oldi. suyima g’aniyeva bugungi kunda matnshunosligimiz …

r asarlarining akademik (ilmiy), ilmiy-ommabop nashrlarini tayyorlash kerak. ularni tayyorlashda, albatta, shu kungacha chiqqan nashrlardan foydalanish bilan birga qo‘lyozmalarga ham qayta murojaat etish lozim. matnshunoslikdagi ilmiy-tanqidiy matn, chog‘ishtirma matn, ilmiy nashr, ilmiy-ommabop nashr kabi tushunchalarni, ular o‘rtasidagi farqlarni tushunib yetishimiz kerak. chop etilayotgan asarga ilova qilinadigan sharh va izohlar, lug‘atlar ham shunga qarab belgilanishi lozim. shu paytgacha bizda “xazoyin ul-maoniy”ning ilmiy matni mavjud emas. bizning nazarimizda, keyingi yillardagi dastlabki mukammal nashr hisoblangan “xazoyin ul-maoniy” (1959 — 1960), keyingi 20 jildlikka kirgan devonlar ham ilmiy-tanqidiy matn asosida chop etilmagan. albatta, ularni tayyorlash uchun ko‘p mehnat sarflangan, katta-katta olimlarimiz jiddiy izlanishlar olib borganlar. shunday bo‘lsa-da, “xazoyin ul-maoniy”ning ilmiy-tanqidiy matnini yaratish bugungi kunning dolzarb muammolaridan. nurboy jabborov: o‘zbek matnshunosligi shu paytgacha, shubhasiz, salmoqli yutuqlarni qo‘lga kiritdi. bu yutuqlar, ayniqsa, ulug‘ mutafakkir alisher navoiy asarlarini o‘rganishda yaqqolroq ko‘zga tashlanadi. porso shamsiev, g‘ulom karimov, hamid sulaymon, aziz qayumov, suyima g‘anieva singari ustoz olimlarning bu boradagi …

zasidan keng qamrovli tekstologik tadqiqotlar amalga oshirilgan. bizda esa, navoiyshunoslikni istisno qilganda (vaholanki, bu borada ham hal etilishi zarur bo‘lgan muammolar yetarli), ahvol maqtanarli emas. hamon mumtoz adabiy merosimiz namunalarini tabdil qilishning ilmiy printsiplarini ishlab chiqa olganimiz yo‘q. turfa xilliklar, xatoliklar negizi shunga ham borib taqaladi. eski o‘zbek yozuvini o‘zlashtirgan ba’zi mutaxassislarimiz arab, fors tillaridan bexabar. uchinchidan, bugungi kunda jahon olimlari matnshunoslikni o‘qitishda ancha ilgarilab ketdi. sohaga oid elektron darslik va o‘quv qo‘llanmalari, entsiklopediyalar, onlayn kutubxonalar, matn tadqiqining yangicha metodlari yaratilayotgani buning dalilidir. biz esa bu borada ancha orqada ekanimizni tan olishimiz kerak. nusratullo jumaxo‘ja: birinchi navbatda, matnshunoslikning markaziy tashkiliy masalalari to‘g‘risida muhokama yuritib, qat’iy bir to‘xtamga kelib olish zarur. bular — maxsus matnshunoslik hay’atini tuzish, matnshunoslik jarayonlariga yagona andozaviy mexanizm sifatida xizmat qiladigan matn imlosi qoidalarini tuzish, matnlarni tayyorlaydigan va chop etadigan mutaxassis hamda nashriyotlarning vakolatlilik darajasini belgilash, mamlakat miqyosidagi matnshunoslik ishlarini muvofiqlashtirishdan iboratdir. hozir mumtoz asarlar matnshunosligi bo‘yicha …

digan zahmatkash mutaxassislaridan foydalanmaslik, aksincha, ularni chetlab o‘tishga intilish achinarlidir. matnshunoslik amaliyotiga mana shunday yondashuv oqibatida bugungacha bironta adibimizning merosini matn sifati va saviyasi jihatidan mukammal darajada chop etilgan, deya olmaymiz. matn sifati va saviyasi yaxshi bo‘lishi uchun, aksincha, ko‘proq xolis mutaxassislarni jalb etish maqsadga muvofiq bo‘lardi. gap shundaki, alisher navoiy merosi bir-ikki muassasaning mulki emas, balki umumxalq mulkidir. nazarimizda, mumtoz matnlar nashrini doimiy nazorat qiladigan, muvofiqlashtiradigan xolis bir hay’at zarur. nurboy jabborov bu muammolarni hal etish, birinchi navbatda, malakali mutaxassislar yetishtirish bilan bog‘liq. milliy universitetimizda bu sohaga oid magistratura mutaxassisligi, aspirantura, fan doktori va fan nomzodi ilmiy darajasini olish bo‘yicha ixtisoslashgan kengash faoliyat ko‘rsatayotir. doktorantura ochilishi rejalashtirilgan. natijalar yomon emas. bir qancha iqtidorli yoshlar yetishib kelayapti. yaqin orada muayyan samaralar ko‘zga tashlanishidan umid qilish mumkin. tajribalar matnshunoslik bo‘yicha bakalavr yo‘nalishini ochish zarurati borligini ko‘rsatayapti. magistraturaga bu soha bo‘yicha dastlabki bilimlarni puxta egallagan yoshlar qabul qilinsa, natija yana ham yaxshiroq …

ilmiy unvonlar berish amaliyotini keng joriy etish zarur. agar alisher navoiy nomidagi til va adabiyot institutida matnshunoslik va manbashunoslik bo‘limi tashkil etilsa, u ana shunday markaz vazifasini bajargan bo‘lur edi. ilmiy- tanqidiy matn eski arab yozuvida tuziladi. bu yozuvda esa bitta so‘zni turlicha o‘qish mumkin. oqibatda joriy yozuvdagi nashrlarda xatolar, xilma-xilliklar kelib chiqadi. mumtoz adabiyotimiz asarlari nashrlarida uchraydigan xatolarning eng katta qismi aynan shu omil bilan, ya’ni arab yozuvidagi so‘zlarni noto‘g‘ri o‘qish bilan bog‘liqdir. bundan kelib chiqadigan xulosa shuki, o‘zbek mumtoz adabiyoti asarlarining ilmiy-tanqidiy matnlarini yaratishda asliyat yozuvidagi asosiy matn bilan paralell ravishda joriy yozuvdagi matnning ham tuzilishi shart qilib qo‘yilishi lozim. ana shu tarzda tuzilgan tanqidiy matngina hozirgi barcha nashrlar uchun asos bo‘lib xizmat qila oladi. nusratullo jumaxo’ja: mumtoz adabiy-tarixiy matnlarni nashrga tayyorlash jarayonida qoidalashtirilishi zarur bo‘lgan hodisa-holatlar haddu hisobsiz. tarixiy shaxslar va so‘zlarni turli shakllarda yozish, forsiy-arabiy izofa, izofa zanjirlarini to‘g‘ri qo‘llay olmaslik, o‘ndan ortiq forsiy “yo”larning qo‘llanish …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "matnshunos olimlar"

1746190420.pptx /docprops/thumbnail.jpeg matnshunos olimlar matnshunos olimlar reja o’zbek matnshunosligi haqida qarashlar matnshunoslikning dolzarb masalalari o’zbek matnshunosligi haqida qarashlar matnshunoslik sohasi filologiya fanining asosiy va muhim tarmoqlaridan biri bo‘lib, yozma yodgorliklarning asl matnini tiklash hamda ularni nashr ettirishning nazariy va amaliy jihatlari bilan shug‘ullanadi. matnshunoslikning asosiy vazifasi qo‘lyozma yoki toshbosma nusxadagi muayyan asarning matnini muallif qalamidan chiqqan asl holatini tiklash va nashr ettirishdir. hozirgi zamon adabiyot ilmida badiiy asar matni tahlil va talqinning asosiy ob’ektiga aylandi. zotan, matn zamirida asar muallifining dunyoqarashi, inson va jamiyat haqidagi konseptsiyasi, badiiy-estetik printsiplari, san’ati, mak...

PPTX format, 2.6 MB. To download "matnshunos olimlar", click the Telegram button on the left.

Tags: matnshunos olimlar PPTX Free download Telegram