adabiyotshunoslik fanining predmeti

PPTX 16 pages 836.2 KB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 836.2 KB

File type PPTX

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

презентация powerpoint reja: adabiyotshunoslik fanining predmeti. adabiyotshunoslikning tarkibiy qismlari: adabiyot tarixi, adabiy tanqid, adabiyot nazariyasi. adabiyotshunoslikning yordamchi sohalari. adabiyotshunoslikning boshqa fanlar bilan aloqasi. adabiyotshunoslikka kirish adabiyotshunoslik fanining predmeti. fanning predmeti deyilganda o`sha fan nimani o`rganishi nazarda tutiladi. adabiyotshunoslik ("adabiyot" + "shinos", ya`ni o`rganish, yaxshi bilish + "lik") fanining nomidanoq uning o`rganish sohasi adabiyot ekanligi ochiq-oshkor ko`rinib turadi. "adabiyot" so`zi arabcha "adab" so`zining ko`plik shakli bo`lib, u keng va tor ma`noda qo`llaniladi. keng ma`noda qo`llanilganda "adabiyot" so`zi o`qishga mo`ljallab yozilgan va chop qilingan barcha asarlarni o`z ichiga oladi. shunga qaramay, "adabiyot" so`zi (termini) tor ma`noda ham juda faol ishlatiladi va bunda so`z san`atiga daxldor bo`lgan asarlar — badiiy adabiyot tushuniladi. e`tiborli jihati shuki, istilohning ayni shu tarzda (tor va keng ma`nolarda) qo`llanilishi rus va boshqa bir qator tillarda ishlatiluvchi "literatura" so`ziga ham xosdir. zero, bu termin ham "litera" ("harf") so`zidan olingan bo`lib, keng ma`noda umuman chop etilgan mahsulotni, tor ma`noda badiiy …

2 / 16

lari, badiiy asarni qabul qilish jarayoni xususiyatlari kabi qator muammolar umumestetik xarakterga ega. san`atning barcha turlariga taalluqli bu muammolarni adabiyotshunoslik badiiy adabiyot nuqtai nazaridan, badiiy adabiyot bilan bog`lagan holda va uning misolida o`rganadi. badiiy adabiyotning mohiyati, uning rivojlanish omillari va qonuniyatlari, badiiy (adabiy) asar tabiati, uning tuzilishi, badiiy (poetik) til xususiyatlari, adabiy tur va janrlar kabi qator masalalar borki, ular sof adabiyotshunoslik muammolari sanalishi mumkin. adabiyotshunoslik bu muammolarni nima maqsadda o`rganadi? umuman, ularni o`rganishga zarurat bormi? axir, adabiyotshunoslikdan bexabar bo`lgan holda ham badiiy asarni o`qib zavqlanish yoxud go`zal asarlar yaratish mumkin emasmi? bir qarashda bu xil savollarning yuzaga kelishi tabiiy va asoslidek, adabiyotshunoslikning badiiy adabiyotni o`rganishdan maqsadi o`rganishning o`zi bo`lib qolayotgandek ko`rinishi mumkin. aslida esa bu xil savollarning yuzaga kelishi adabiyotshunoslik ilmining ahamiyatini tushunmaganlikdan, uning vazifalari va rolini tasavvur qila olmaganlikdandir. umumiy bir nazar tashlashdayoq adabiyotshunoslik ilmining ikki jihatdan — badiiy adabiyotning rivojlanishi va badiiy did tarbiyasi jihatlaridan ahamiyatli ekanligi …

3 / 16

ling. ulardan qaysi birining harakatlari ko`proq samara beradi? tabiiyki, adabiyotshunoslikdan xabardor kishining harakatlari samaraliroq bo`ladi, chunki u "qaytadan velosiped kashf etish"dan qutuladi. albatta, bunda kishining iqtidor darajasi, tug`ma iste`dodi ham katta ahamiyatga molik. biroq, birinchidan, o`sha tug`ma iste`dod degan narsa ham genlar bilan bog`liq, ya`ni, undagi iste`dod ajdodlari to`plagan bilimu tajribalarning qaymog`idir. ikkinchi tomondan, tug`ma iste`dodlar barmoq bilan sanarli, shunday ekan, adabiyotshunoslik ommaning badiiy didini tarbiyalashda ham, badiiy tafakkur rivojida ham sezilarli ahamiyat kasb etaveradi. yuqoridagilarni xulosalab aytish mumkinki, badiiy adabiyotga taalluqli muammolarni atroflicha va chuqur ilmiy o`rganish — adabiyotshunoslikning vazifasi; chiqargan ilmiy xulosa va umumlashmalari orqali badiiy adabiyot taraqqiysi, badiiy tafakkur rivojiga xizmat qilish, badiiy did tarbiyasiga ta`sir o`tkazish uning maqsadidir. adabiyotshunoslikning tarkibiy qismlari. hozirgi zamon adabiyotshunoslik fani uchta asosiy tarkibiy qismdan, uchta asosiy sohadan tashkil topadi: adabiyot nazariyasi, adabiyot tarixi va adabiy tanqid. mazkur sohalarning har biri adabiyotshunoslikning muayyan masalalar majmuini o`z nuqtai nazaridan o`rganadi. shu bilan birga, …

4 / 16

tini o`rganishni ko`rsatish mumkin. zero, ijodkor faoliyatini o`rganganda, uning ijodiy o`sish jarayonini kuzatganda ham asosga qo`yilgan prinsip tarixiylik bo`lishi lozimdir. adabiyot tarixi o`tmish adabiyoti xususiyatlarini ochib berarkan, bu bilan, birinchidan, o`tmish adabiyoti tajribalarini bugungi adabiyot xizmatiga safarbar etadi, ikkinchidan, keng ko`lamli nazariy xulosalar chiqarish uchun zarur material hozirlaydi. bulardan anglashiladiki, adabiyot tarixi badiiy tafakkur taraqqiyotida ham, adabiy-nazariy tafakkur rivojida katta ahamiyat kasb etadi. o`zbek adabiyotshunosligida adabiyot tarixi sohasining dastlabki kurtaklari sifatida tazkiralarni ko`rsatish mumkin. shuningdek, qator tarixiy asarlarda ayrim adabiy faktlar, muayyan ijodkor hayoti va faoliyatiga doir ma`lumotlar ham qayd etilganligi tayin. biroq o`zbek adabiyotini tarixiy aspektda ko`lamli o`rganish, demakki, o`zbek adabiyotshunosligida adabiyot tarixining mustaqil tarmoq sifatida shakllanishi va rivoji xx asrga to`g`ri keladi. o`zbek adabiyot tarixchiligining shakllanishida a.fitrat, a.sa`diy, v.zohidov, v.abdullayev, h.sulaymonov, g`.karimov, n.mallayev, a.qayumov, a.xayitmetov, a.abdug`afurov singari olimlarning ulkan xizmatlarini alohida qayd etmoq lozim. o`zbek adabiyoti tarixini o`rganish borasidagi izlanishlar hozirgi kunda ham davom ettirilayotir. bugungi kun o`tmish …

5 / 16

otshunoslikning operativ, joriy adabiy jarayonga bevosita aralashadigan sohasidir. adabiy tanqid adabiyotshunoslikning boshqa sohalaridan bir qator jihatlari bilan ajraladiki, bu narsa uning tabiati, o`ziga xos maqsad va vazifalari bilan izohlanadi. adabiy tanqid o`zida adabiyotshunoslik ilmi, badiiy adabiyot va publitsistikaga xos jihatlarni uyg`unlashtiradi. ma`lumki, adabiy-tanqidiy asar faqat ilmiy doiralar uchungina emas, balki ancha keng auditoriyaga mo`ljallab yoziladi. shunga ko`ra, uning tili — ilmiy-ommabop til. boz ustiga, badiiy asar haqida so`z borarkan, tanqidchi faqat tushunchalar vositasida emas, obrazlar vositasida ham fikrlaydi; mantiqiygina emas, hissiy mushohadalarga ham tayanadi. badiiy asar haqida fikr yuritayotgan, uni bugungi kun nuqtai nazaridan baholayotgan tanqidchi o`quvchi ommaga bevosita ta`sir qilishni ham ko`zda tutadi. ayni paytda, badiiy asarni tahlil qilayotgan tanqidchining fikrlari adabiyot nazariyasiga, adabiyotshunoslik ilmining yutuqlariga asoslanadi. bularning bari adabiy-tanqidni adabiyotshunoslik, badiiy adabiyot va publitsistika oralig`idagi hodisaga aylantiradi. o`zbek adabiy tanqidchiligining ilk kurtaklari ham tazkiralarga borib taqaladi. shuningdek, mutaxassislar o`tmish adabiy jarayoniga xos bo`lgan mushoiralar, nafis majlislarda «og`zaki tanqid» …

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "adabiyotshunoslik fanining predmeti"

презентация powerpoint reja: adabiyotshunoslik fanining predmeti. adabiyotshunoslikning tarkibiy qismlari: adabiyot tarixi, adabiy tanqid, adabiyot nazariyasi. adabiyotshunoslikning yordamchi sohalari. adabiyotshunoslikning boshqa fanlar bilan aloqasi. adabiyotshunoslikka kirish adabiyotshunoslik fanining predmeti. fanning predmeti deyilganda o`sha fan nimani o`rganishi nazarda tutiladi. adabiyotshunoslik ("adabiyot" + "shinos", ya`ni o`rganish, yaxshi bilish + "lik") fanining nomidanoq uning o`rganish sohasi adabiyot ekanligi ochiq-oshkor ko`rinib turadi. "adabiyot" so`zi arabcha "adab" so`zining ko`plik shakli bo`lib, u keng va tor ma`noda qo`llaniladi. keng ma`noda qo`llanilganda "adabiyot" so`zi o`qishga mo`ljallab yozilgan va chop qilingan barcha asarlarni o`z ichiga oladi. shunga qar...

This file contains 16 pages in PPTX format (836.2 KB). To download "adabiyotshunoslik fanining predmeti", click the Telegram button on the left.

Tags: adabiyotshunoslik fanining pred… PPTX 16 pages Free download Telegram