adabiyotshunoslik

DOCX 11 pages 23.0 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 23.0 KB

File type DOCX

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (4 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

1-mavzu. adabiyotshunoslikka kirish fanining predmeti va vazifalari. adabiyotshunoslik badiiy adabiyot haqida bahs yurituvchi fandir. ma’lumki umumta’lim maktablarining v sinflaridan boshlab adabiyotshunoslikka oid ilk ma’lumotlar berila boradi. “adabiyot” so’zining mazmuni arab tilidan olingan bo’lib adab, odoblar ma’nosini beradi. hozirgi davrda “adabiyot” termini ikki ma’noda ishlatiladi. keng qo’llanilganda “adabiyot” termini doirasiga turli mavzulardagi kitoblar, broshuralar, maqolalar, ya’ni ko’pchilik kishiga mo’ljallangan va nashr etilgan asarlar kiradi. adabiyotlar o’z navbatida sohalarga bo’linadi. masalan, qishloq xo’jaligiga oid asarlar “qishloq xo’jaligi adabiyoti”, texnikaga oid asarlar- “texnika adabiyoti”, tibbiyotga oid asarlar - “tibbiyot adabiyoti” va hokazo yuritiladi. “adabiyot” so’zi tor ma’noda qo’llanilganda faqat sof badiiy asarlar (romanlar, povest va hikoyalar, she’rlar-balladalar, poemalar, qasidalar, dramalar) ko’zda tutiladi. “adabiyot nazariyasi” kursida “adabiyot” atamasi asosan mutaxassislik (professional) ma’nosida qo’llanadi. “adabiyotshunoslik” termini ikki so’zdan iborat, uning tarkibida “shunos” qo’shimchasi fors-tojik tillaridan o’zbek tiliga kirgan va “biluvchi”, “o’r-ganuvchi” ma’nolarida ishlatiladi. badiiy adabiyotning mohiyati va xususiyatlari, uning rivojlanishining tarixiy qonuniyatlari va tahlil qilish …

2 / 11

elinskiy ilmiy asoslagan va maxsus ma’noda qo’llagan. rossiyada xix asrning o’rtalarigacha ham tor va maxsus ma’nodagi «literatura» o’rnida asosan «poeziya» termini ishlatilgan. maxsus, tor va professional ma’nodagi “adabiyot” so’zi o’zbek adabiy tilida xx asrning boshlarida paydo bo’ldi. xx asr boshlarida o’zbek ma’rifatparvarlari hamza hakimzoda niyoziy, abdulla avloniy kabilar o’z asarlarini “adabiyot” deb ataganlar. xx asrning 20-yillarida “adabiyot” atamasi badiiy asarlarga nisbatan ishlatila boshlandi. mirmuhsin shermuhammedov, abdurahmon sa’diy va boshqalarning asarlarida “adabiyot” atamasi keng qo’llana bordi. o’zbek turkiylari (elbek kabilar) 20-yillarda o’zbek matbuotida keng ishlatila boshlangan “adabiyot” atamasini “yozgich”, “yozuvchi” kabi so’zlar bilan almashtirishga harakat qilib ko’rdilar, lekin ular mag’lubiyatga uchradilar. adabiyotshunoslikda “adabiyot” atamasi barqaror bo’lib qoldi. b) badiiy adabiyotni o’rganishning ahamiyati. badiiy adabiyotning o’zi nima va nima uchun biz uni sevib o’qiymiz? adabiyot san’atning bir turi, o’ so’z san’ati. m.gorkiy aytganidek, badiiy adabiyot hayotni so’z orqali badiiy tasvirlaydi. adabiyotda hayotning muhim voqea hodisalari, kishilarning tipik xislatlari aks etadi, hayotning taraqqiyoti …

3 / 11

badiiy adabiyotni tarbiya quroli deb ataymiz. ijodkorlar tomonidan yaratilayotgan badiiy asarlar mohiyatini to’g’ri tushunish lozim, buning uchun esa adabiyot haqidagi, ya’ni adabiyotshunoslikni yaxshi bilishi lozim. yozuvchi a. qahhor “hayot xodisasidan badiiy to’qimaga” sarlavhali maqolasida o’z turmush tajribasi misolida qiziqarli qilib hikoya qiladi: “biz odam” hikoyasi bo’yicha jinoiy ish qo’zg’agan qo’qonlik prokuror ustidan yozuvchi kuladi. ( “adabiyotimiz avtobiografiyasi” , adabiyot va san’at. t.1973,211-212-betlar). adabiyotshunoslikning diqqat markazida dastavval adabiyotning eng yaxshi namunalari, yaxshi klassik asarlar va klassik yozuvchilar ijodi turadi. ana shunday asarlar va yozuvchilar ijodi tahlili davomida badiiy adabiyotning qonuniyatlari, spesifikasi kashf etiladi. bundan tashqari adabiyotshunoslik tarixiy-adabiy jarayon – adabiyotning ma’lum bir davrda rivojlanish sharoiti va yo’llarini o’rganadi, tarixiy adabiy jarayonning qonuniyatlarini ochadi. adabiyotshunoslik adabiyotni yaratuvchilarning adabiyot va tarixiy-adabiy jarayon haqida aytgan fikrlariga ham tayanadi. adabiyotshunoslikning asosiy vazifasi quyidagilardan iborat: a)adabiy jarayonni, adabiyotning taraqqiyot tendensiyalari qonuniyatlarini o’rganishdan, adabiy harakatchanlikni yanada rivojlantirish uchun zarur bo’lgan xulosalar chiqarishdan iborat. adabiyotshunoslik badiiy adabiyotni zamon …

4 / 11

iyotda aks ettirish qonunlari va prinsiplari haqidagi ta’limotdir. adabiyot nazariyasi badiiy asarning turlari va janrlarini tasviriy vositalarini o’rgatadigan fan. adabiyot nazariyasi o’tmish va hozirgi zamon tarixiy adabiy jarayonning qonuniyatlarini o’rganadi, adabiyotni to’g’ri tushunish va rivojlantirish uchun kerakli hulosalarni chiqaradi. adabiyot nazariyasi adabiyotshunoslikning boshqa hamma qismlarining yutuqlari asosida yuzaga kelishi bilan birga, o’z ilmiy xulosalari bilan adabiyot tarixi fanini ham, adabiyot metologiyasini ham, adabiy tanqidni ham boyita borishi lozim. adabiyot nazariyasi birinchi navbatda realistik adabiyot, uning taraqqiyoti yo’llari, norealistik adabiy oqimlarga qarshi kurashi,binobarin realizm adabiyoti haqidagi ta’limotdir.adabiyot nazariyasi badiiy adabiyotning obrazligini, haqchilligini va tipiklashtirish qonuniyatlari va boshqalarni tekshiradi,adabiy asar komponentlari haqida baxs yuritadi. b) adabiyot tarixi mustaqil fan sifatida o’zbekistonda oktyabr to’ntarilishidan keyin yaratildi. xozirgi paytda o’zbek adabiyoti tarixi fani sohasida bir qator yutuqlar qo’lga kiritildi. o’zbek adabiyoti tarixi paydo bo’lishdan boshlab to hozirgi bosqichgacha bo’lgan taraqqiyot yo’li tushuniladi.ko’p asrlik tarixga ega bo’lgan o’zbek adabiyoti tarixi metodologik jihatdan 2 davrga bo’lib …

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "adabiyotshunoslik"

1-mavzu. adabiyotshunoslikka kirish fanining predmeti va vazifalari. adabiyotshunoslik badiiy adabiyot haqida bahs yurituvchi fandir. ma’lumki umumta’lim maktablarining v sinflaridan boshlab adabiyotshunoslikka oid ilk ma’lumotlar berila boradi. “adabiyot” so’zining mazmuni arab tilidan olingan bo’lib adab, odoblar ma’nosini beradi. hozirgi davrda “adabiyot” termini ikki ma’noda ishlatiladi. keng qo’llanilganda “adabiyot” termini doirasiga turli mavzulardagi kitoblar, broshuralar, maqolalar, ya’ni ko’pchilik kishiga mo’ljallangan va nashr etilgan asarlar kiradi. adabiyotlar o’z navbatida sohalarga bo’linadi. masalan, qishloq xo’jaligiga oid asarlar “qishloq xo’jaligi adabiyoti”, texnikaga oid asarlar- “texnika adabiyoti”, tibbiyotga oid asarlar - “tibbiyot adabiyoti” va hokazo yuritiladi. ...

This file contains 11 pages in DOCX format (23.0 KB). To download "adabiyotshunoslik", click the Telegram button on the left.

Tags: adabiyotshunoslik DOCX 11 pages Free download Telegram