adabiyotshunoslik tarixi

PPTX 34 pages 2.3 MB Free download

34 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.3 MB

File type PPTX

Pages 34

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 34

презентация powerpoint adabiyotshunoslik tarixi taqdimot o‘qituvchi: filologiya fakulteti o‘zbek adabiyoti kafedrasi phd h.g‘ayipova mavzu: adabiyotshunoslikning tarixi fanining maqsad va vazifalari. reja: 1.adabiyotshunoslik ilmining mohiyati va uning gumanitar fanlar tizimidagi o‘rni. 2. adabiyotshunoslik ilmiy tizim sifatida. 3. adabiyotshunoslik tarixini o‘rganishda davrlashtirish tamoyillariga suyanish. 4.“adabiyotshunoslik tarixi” fanining maqsad va vazifalarini belgilashda aniq fanlarning so‘nggi yutuqlarini ham inobatga olish. tayanch iboralar: adabiyotshunoslikning predmeti. 2. adabiyot atamasi. 3. tarkibiy qismlari. 4. yordamchi sohalari. 5. adabiyot tarixi. 6. adabiyot nazariyasi. 7. adabiy tanqid. 8. adabiyot metodologiyasi. 9. folpklor-shunoslik. 10. qiyosiy adabiyotshunoslik. 11. matnshunoslik. 12. manba-shunoslik. 13. bibliografiya. 14. atributsiya. adabiyotshunoslik badiiy adabiyot to'g'risidagi fandir. «adabiyotshunoslik» atamasi «adabiyot» hamda «shinostan» so'zlaridan tarkib topgan bo'lib, «adabiyotni o'rganmoq, o'rgatmoq» ma’nolarini anglatadi. umuman, «adabiyot» so'zi arabcha «adab» so'zidan olingan bo'lib, ilk bosqichlarda ushbu so'z yaxshi xulq, yaxshi tarbiya, yurish-turish ma’nosida qo'llanilgan. x11 asrdan bu so'z poeziya, uni o'rganuvchi grammatika, ritorika kabilarni anglatgan. xix asr oxirlariga kelibgina ushbu atama san’atning …

2 / 34

r berishni o'z oldiga maqsad qilib qo'yadi. mazkur kursda adabiyot nazariyasining qoidalari bilan tanishtiriladi. bundan maqsad, talabalarda badiiy adabiyotni tushunish, uni ilmiy o'rganish va baholay olish malakasini orttirishdir. adabiyotshunoslik atamasi 1842 yilda olmoniyada paydo bo'ldi. atama keyinchalik rossiyaga o'tgan (literaturovedenie). adabiyotshunoslikning ob’yekti - muayyan tarixiy sharoit bilan bog'liq ravishda olinadigan adabiy mahsulot va uning yaratilish jarayonidir. adabiyotshunoslikning predmeti - badiiy adabiyotdir. adabiy jarayon adabiyotning rivojlanish yo'lidir. adabiyotshunoslik adabiyotni o'rganar ekan, mumtoz yozuvchi va shoirlar ijodi, ularning adabiyot haqidagi fikrlariga asoslanadi. adabiyotshunoslikka kirish umuman badiiy adabiyot to'g'risidagi dastlabki va umumiy ma’lumotlarni beradi. adabiyotshunoslikka kirish adabiyot nazariyasidan soddaroqdir. o'zbek tilida «adabiyot» atamasi xx asr boshlarida paydo bo'ldi. oldinlari badiiy adabiyotni anglatadigan yagona atama bo'lmagan. uning o'rniga «nazm, so'z, sanoi nafisa, abyot, nasr, she’r, musannifot» kabi so'zlar ishlatilgan. jumladan, alisher navoiy ham adabiyotga nisbatan «so'z» degan. shunday qilib, she’riy va nasriy badiiy so'zni birlashtirib «adabiyot» deb atash odat tusiga kirmagan edi. birinchi marotaba …

3 / 34

b, ularning o'rniga yasama so'zlarni qo'yish talabi bilan chiqqan puristlar bu atamaning qaror topishiga qarshilik qilganlar. elbek «adabiyot» so'zini «yozg'ichlar» so'zi bilan almashtirmoqchi bo'ladi. a.qodiriy, oltoy, botu, oybek va boshqalarning asarlaridan tuzilgan to'plamni elbek «go'zal yozg'ichlar» deb nomlagan. adabiyotshunoslik fanini anglatadigan atama o'rniga «ilmi qofiya, ilmi bayon, ilmi aruz, ilmi maoniy» atamalari va shularni o' z ichiga olgan «ilmi adab» atamalari ishlatilgan. adabiyot so'zi arabcha bo'lib, odob so'zidan olingan.»a d a b i yo t» atamasi keng ma’noda umuman yozma adabiyot, yozilgan narsalar, bosilgan kitoblarni anglatadi. tor ma’noda esa badiiy so'zni, san’at turlaridan biri, so'z san’ati bo'lgan badiiy adabiyotni anglatadi. aslida xix asrlargacha hozirgi ma’noda adabiyot bo'lmagan. oldingi alabiyot namunalari ko'pincha ijro, deklamatsiya uchun va musiqaga mo'ljallab yozilgan bo'lib, ijro san’atiga mansub edi. gegelp uchun ham adabiy asarlarning ijro uchun yozilishi tabiiy bo'lgan. xix asrga kelibgina ijro etishga ehtiyoj bo'lmagan, ya’ni o'qish uchun adabiyot yaratildi. badiiy asarlarni «poeziya» atamasi bilan …

4 / 34

taraqqiyoti va kitob bosishning kelib chiqishi sabab bo'ldi. natijada so'z san’ati bo'lgan adabiyot mustaqil san’atga aylandi. shuning oqibatida nazmning o'ziga xos alohida qonunlari emirilib, so'z san’ati xalq tiliga yaqinlashdi. shundan keyingina adabiyot to'g'risidagi fan ham, nazariy tushunchalar ham o'zgardi. oldia.ngi nazariyachilar adabiyotga so'z san’ati sifatida qarab, uning shakliy tomonlari (nutq, kompozitsiya, uslub va janr kabi) ga asosiy e’tiborni berganlar. yangi adabiyotning paydo bo'lishi bilan badiiy adabiyotning mazmuniga e’tibor kuchaydi, mavzu, g'oya, xarakter, metod kabilarga katta e’tibor beriladigan bo'ldi. adabiyotshunoslik fani tilshunoslik, tarix, estetika, psixologiya va boshqa fanlar bilan aloqada bo'ladi. masalan, adabiyotshunoslik so'z bilan ifodalanadi, so'zni esa tilshunoslik o'rganadi. shuningdek, tuyuq janri haqida gapirilsa, u omonimik qofiyada bo'ladi. omonim so'zlar qoidasini esa tilshunoslikdan topishimiz mumkin. adabiyotshunoslik tarix fani bilan ham bog'liq. adabiyotshunoslik adabiy jarayonga, uning asarlariga baho beradi. shunda tarix bilan bog'liq holda tahlil qiladi. estetika bu barcha san’atlarning nazariyasidir. bu rassomlik, haykaltaroshlik va kino san’atidir. adabiyot ilmi o'z qoidalarini …

5 / 34

metodlarning paydo bo'lishi va taqdirini, har bir davr adabiyotining o'sha zamon bilan bog'liq xususiyatlarini ham o'rganadi, adabiyot faktlarini sistemalashtirib, umumlashtiradi. adabiyot tarqqiyotida har bir asar har bir yozuvchining o'rnini belgilab beradi. adabiyot tarixi alohida asarlarning tarixi va taqdirini ham o'rganadi. masalan, «o'tkan kunlar» romanining tarixi bor. bu roman 20-yillarda qoralangan so'zoshi bilan chiqqan. so'ngra to'liq kitob bo'lib chiqdi. 50-yillarda va undan keyin sekin-asta oqlandi. o'zbek adabiyoti tarixi bundan ikki yarim, uch ming yil oldin paydo bo'ldi. «avesto»ning ham kirib kelishi, kitob bo'lishiga 2700-2800 yil bo'ldi. 3000 yillik adabiyotimiz tarixining bo'limlari: 1.o'zbek mumtoz adabiyoti (eng qadimgi davrdan xix asr o'rtalarigacha). 2.xx asr o'zbek adabiyoti (90-yillargacha) 3.istiqlol davri adabiyoti (hozirgi kunlargacha). adabiyot tarixi har bir xalq adabiyoti taraqqiyotining o'sha xalq tarixi bilan bog'liq xususiyatlarini ochadi, uni boshqa xalqlar bilan solishtiradi, o'zaro aloqalarni qayd etadi, har bir xalq adabiyotining umuminsoniy madaniyat xazinasiga qo'shgan hissasini belgilaydi. adabiyot tarixi badiiy adabiyotni tarixiy taraqqiyot jarayonida o'rganadi. …

Want to read more?

Download all 34 pages for free via Telegram.

Download full file

About "adabiyotshunoslik tarixi"

презентация powerpoint adabiyotshunoslik tarixi taqdimot o‘qituvchi: filologiya fakulteti o‘zbek adabiyoti kafedrasi phd h.g‘ayipova mavzu: adabiyotshunoslikning tarixi fanining maqsad va vazifalari. reja: 1.adabiyotshunoslik ilmining mohiyati va uning gumanitar fanlar tizimidagi o‘rni. 2. adabiyotshunoslik ilmiy tizim sifatida. 3. adabiyotshunoslik tarixini o‘rganishda davrlashtirish tamoyillariga suyanish. 4.“adabiyotshunoslik tarixi” fanining maqsad va vazifalarini belgilashda aniq fanlarning so‘nggi yutuqlarini ham inobatga olish. tayanch iboralar: adabiyotshunoslikning predmeti. 2. adabiyot atamasi. 3. tarkibiy qismlari. 4. yordamchi sohalari. 5. adabiyot tarixi. 6. adabiyot nazariyasi. 7. adabiy tanqid. 8. adabiyot metodologiyasi. 9. folpklor-shunoslik. 10. qiyosiy adabiyotshunoslik....

This file contains 34 pages in PPTX format (2.3 MB). To download "adabiyotshunoslik tarixi", click the Telegram button on the left.

Tags: adabiyotshunoslik tarixi PPTX 34 pages Free download Telegram