adabiyotshunoslik - badiiy adabiyot

DOC 19 pages 112.0 KB Free download

19 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 112.0 KB

File type DOC

Pages 19

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 19

adabiyotshunoslik – badiiy adabiyot haqidagi fan reja: 1.adabiyotshunoslik - filologiyaning bir sohasi. 2.“adabiyot” va “adabiyotshunoslik” atamalari. 3.adabiyotshunoslik metodologiyasi. 4.adabiyotshunoslikning ob’ekti va vazifalari. 1. adabiyotshunoslik – “filologiya” (gr.philo – sevaman va logos - so’z), ya’ni “so’zshunoslik” fanining katta bir sohasidir. uning ikkinchi sohasi – tilshunoslik yoki lingvistika (lat. lingma - til)dir. ikkalasi ham o’ziga xos tarzda so’zshunoslikning tabiatini o’rganadi. adabiyotshunoslik – jahon adabiyoti durdonalarini o’rganish asosida badiiy adabiyotning qonun-qoidalari, siru asrorlarini kashf etish bilan shug’ullansa, tilshunoslik – tilning grammatik qurilishi (morfologik va sintaksis)ni, ya’ni so’z shakllarini, ularning hosil bo’lish yo’llarini, so’zlarning morfema sostavini, so’z turkumlarini; so’zlarining birikish yo’llarini, gapning tuzilishi va tiplarini, gap bo’laklarini o’rganadi. birgina jumla bilan aytsak, adabiyotshunoslik - so’zning san’atini, tilshunoslik – so’zning mag’zini chaqadi. bu fanlar doimiy aloqada bo’ladilar va hamisha bir-birlarining kamoloti uchun xizmat qiladilar. til va uning qonuniyatlari adabiyotning tug’ilishi va rivoji uchun qanchalik xizmat qilsa, adabiyotning poetik tili – tilning rivoji va qonuniyatlari mohiyatini …

2 / 19

ilosofik va boshqa asarlari majmui: o’zbek adabiyoti, antik adabiyot. 2.san’atning so’z, til vositasida badiiy obrazlar yaratuvchi sohasi va shu sohada yaratilgan asarlar majmui: she’r, proza, drama. 3.muayyan bir fan yoki sohaga, masalaga oid kitoblar: siyosiy adabiyot, adabiyotshunoslikka oid kitoblar, terrorizmga qarshi kurashga bag’ishlangan asarlar. ko’rinadiki, “adabiyot” atamasi keng ma’noda qo’llanilganda yozilgan barcha asarlarni qamraydi va tor (professional, maxsus) ma’noda ishlatilganda faqatgina badiiy asar (romanlar, g’azallar, dostonlar, balladalar, komediyalar kabi)larni ko’zda tutadi. “adabiyotshunoslik” atamasi “adabiyot” so’ziga fors – tojikcha “shinohtan” (“bilish”, “tayin etish”) fe’lining va o’zbekcha “lik” affiksining qo’shiluvidan yasalgan. “shinohtan” singormonizmga uchrab, “shunos” shakliga kelib qolgan va u o’zbek tilida “biluvchi”, “o’rganuvchi” ma’nolarida ishlatiladi. bundan ko’rinadiki, adabiyotshunoslikning o’rganish manbai, asosi – badiiy asarlar jamidir. albatta, badiiy asarlar tabiatini o’rganish, o’z navbatida, ijodiy jarayon qonuniyatlarini, adabiy muhit va sharoit xususiyatlarini, yozuvchi-obraz-kitobxon muammolarini ham o’rganishni kun tartibiga chiqaradi. ayni paytda, mumtoz (klassik) asarlar tahlili jarayonida badiiy adabiyotning o’ziga xos qonuniyatlarini o’rgatish barobarida …

3 / 19

di, demak, bu muayyan muammoni o’z predmeti, materiali vositasida tadqiq qilish yo’lidir. metodologiya esa metod haqidagi ilm, metod nazariyasidir. fan rivojini ta’minlovchi umumiy mezonlar ta’rifidir, ularning asosiy tamoyil(prinsip)lari, ustuvor qoida(postulat)larini qamragan ilmiy tushunchalardir. shunga binoan adabiyotshunoslik doimo quyidagi asosiy muammolarga javob izlagan: nega har bir xalqning, har bir davrning adabiyoti mavjud? u shu xalq hayotiga va ayni paytda, jahon xalqlariga qanchalik ta’sir ko’rsatgan? uning xususiyatlari, yuzaga kelish sabablari, falsafasi nimada? nega har bir xalqning adabiyoti taraqqiyoti har bir davrda o’ziga xos bo’ladi? davrlar adabiyotining farqli xususiyatlari, mohiyati nimada? nega u tarixan o’zgaradi va yangilik tomon rivojlanadi, nega aynan shunday?.. adabiy rivojlanishning milliy-tarixiy, ijtimoiy-siyosiy, hayot va mafkura (g’oya)lar bilan bog’liqligini yaxlit tushuntirish uchun jamiyatning tarixiy rivojlanishini asosli tushuntiruvchi nazariyaga tayanish talab etiladi. bu nazariya – milliy istiqlol mafkurasidir. u “o’z mohiyatiga ko’ra, xalqimizning asosiy maqsad-muddaolarini ifodalaydigan, uning o’tmish va kelajagini bir-biri bilan bog’laydigan, asriy orzu istaklarni amalga oshirishga xizmat qilgan g’oyalar …

4 / 19

urasi - milliy o’zlikni va umumbashariy vazifani aniq anglatadigan nurdir. o’zlikni anglagangina insoniyatga tegishli bo’ladi, bashar odamlari qalbidagi yaratuvchi kuchni-mehr-muruvvatni, adolatni, or-nomusni, iroda va matonatni, poklik va go’zallikni qadr-qimmatiga yetadi. doimo faoliyatda, hushyorlikda, ogohlikda bo’ladi. eng asosiysi insoniyligini yo’qotmaydi, alloh yaratgan har qanday bandani o’ziga do’st tutadi, ulug’laydi, e’zozlaydi. va shu orqali o’zi ham e’zozlanadi, ulug’lanadi. demak, adabiyotshunoslik metodologiyasi milliy istiqlol mafkurasining umuminsoniy asoslarini ishlab chiqqan “milliy istiqlol g’oyasi: asosiy tushuncha va tamoyillar”ga va prezidentimiz i.a.karimov asarlariga tayanadi. shu asosda hayot va adabiyot taraqqiyotini asosli tushuntira oladi. adabiyotshunoslikning ob’ekti, ya’ni predmeti tarixiy-ijtimoiy sharoit va ijodiy muhit bilan aloqada olingan adabiy asarlar va ularni yaratish jarayonidir. u tarixiy-adabiy jarayonni chuqur o’rganish asosida, so’z san’atining qonuniyatlarini ochadi. hamma yozuvchi san’atkorlarning faoliyati va ular yaratgan poetik asarlarining badiiyligini tahlil etadi. so’z san’atining inson va jamiyat hayotida tutgan o’rni va ahamiyati haqidagi tushunchalarni boyitish jarayonida o’zlikni toblashga yetaklaydi. eng asosiysi-hayotni sevishga, ardoqlashga, boyitishga, go’zallashtirishga …

5 / 19

eniye, m., “vыshaya shkola”, 1988, 4-30 betlar. adabiyotshunoslik fanining asosiy va qo‘shimcha sohalari reja: 1.adabiyotshunoslik fanlari: folklorshunoslik, adabiyotshunoslik nazariyasi, adabiyot tarixi, adabiy tanqid. 2.adabiyotshunoslikning qo’shimcha sohalari: matnshunoslik, kitobiyot, adabiyot o’qitish uslubiyati, manbashunoslik. adabiyotshunoslik – keng soha, uning tarixiy rivoji davomida undan maxsus fanlar– folklorshunoslik, adabiyotshunoslik nazariyasi, adabiy tanqid ajralib chiqqan. ularning har biri adabiyot hodisalarini o’z predmeti nuqtai-nazaridan o’rganadi va barchasi so’z san’ati xususiyatlarini tekshirgani uchun bir-biri bilan uzviy aloqada bo’ladi, ya’ni bir-birini to’ldiradi, boyitadi, bir-biriga yangilik beradi, xulosalarini asoslaydi va tasdiqlaydi. pirovard natijada adabiyotshunoslik ilmi yaxlitlilik kasb etadi. badiiy adabiyot ikki shakldan iborat: og’zaki (xalq og’zaki ijodi) adabiyot va yozma adabiyot. ikkalasi ham hayotni badiiy tasvirlash bilan shug’ullanadi, ya’ni bitta vazifani o’taydi. yozuv paydo bo’lganiga qadar xalq og’zaki ijodi rivojda bo’lgan va u yozma adabiyotning yuzaga kelishiga asos sanaladi. yozma adabiyotning hamma janrlari ibtidosini, negizini-xalq og’zaki ijodida ko’rish mumkin. folklor asarlarida xalq ruhiyati, ko’p asrlik ijtimoiy-siyosiy kurash tarixi ifodasini …

Want to read more?

Download all 19 pages for free via Telegram.

Download full file

About "adabiyotshunoslik - badiiy adabiyot"

adabiyotshunoslik – badiiy adabiyot haqidagi fan reja: 1.adabiyotshunoslik - filologiyaning bir sohasi. 2.“adabiyot” va “adabiyotshunoslik” atamalari. 3.adabiyotshunoslik metodologiyasi. 4.adabiyotshunoslikning ob’ekti va vazifalari. 1. adabiyotshunoslik – “filologiya” (gr.philo – sevaman va logos - so’z), ya’ni “so’zshunoslik” fanining katta bir sohasidir. uning ikkinchi sohasi – tilshunoslik yoki lingvistika (lat. lingma - til)dir. ikkalasi ham o’ziga xos tarzda so’zshunoslikning tabiatini o’rganadi. adabiyotshunoslik – jahon adabiyoti durdonalarini o’rganish asosida badiiy adabiyotning qonun-qoidalari, siru asrorlarini kashf etish bilan shug’ullansa, tilshunoslik – tilning grammatik qurilishi (morfologik va sintaksis)ni, ya’ni so’z shakllarini, ularning hosil bo’lish yo’llarini, so’zlar...

This file contains 19 pages in DOC format (112.0 KB). To download "adabiyotshunoslik - badiiy adabiyot", click the Telegram button on the left.

Tags: adabiyotshunoslik - badiiy adab… DOC 19 pages Free download Telegram