uzbek matnshunosligi

PPTX 14 pages 4.5 MB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 4.5 MB

File type PPTX

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

1-mavzu. kirish. matnshunoslik fanining predmeti va vazifalari. o‘zbek matnshunosligi shakllanishining tarixiy ildizlari. 1-mavzu. kirish. matnshunoslik fanining predmeti va vazifalari. o‘zbek matnshunosligi shakllanishining tarixiy ildizlari. reja: 1. manba va matn tushunchasi. 2. talqin tadqiqi. o‘zbekiston mustaqillikka erishgandan keyin uning ilmiy-tarixiy va madaniy merosini tiklash davlat siyosatining ustuvor yo‘nalishidan biriga aylandi. 2014 yil 15-16 may kunlari samarqand shahrida o‘zbekiston respublikasi birinchi prezidenti islom karimov tashabbusi bilan tashkil etilgan “o‘rta asrlar sharq allomalari va mutafakkirlarining tarixiy merosi, uning zamonaviy sivilizatsiyasi rivojidagi roli va ahamiyati” mavzusidagi xalqaro konferensiya mamlakatimizda istiqlolning dastlabki yillaridanoq davlatimizda qadr-qimmati bilan adabiyotga daxldor ilmiy, madaniy merosimizni ko‘z qorachig‘idek asrab-avaylash, keng miqyosda o‘rganish xalqimizga etkazish sohasida olib borilgan olamshumul ishlarning o‘ziga xos sarhisobi bo‘ldi. xalqaro konferensiyaning ochilish marosimida davlat rahbari tomonidan so‘zlangan nutqda sharq qo‘lyozmalarida saqlanayotgan ulkan merosni o‘rganish va ommalashtirish, yoshlarga etkazish haqidagi da’vat, shu yo‘nalishda yurtimiz va xorijdagi tegishli etakchi universitetlar, ilmiy tadqiqot markazlari o‘rtasida har tomonlama hamkorlikni mustahkamlash …

2 / 14

on beruniy nomidagi sharqshunoslik instituti tashkil etilgach, uning qo‘lyozmalar fondiga birlashtirildi. uzoq yillar davomida institut xodimlari tomonidan olib borilgan arxeografik ekspeditsiyalar natijasida jahonda o‘zining hajmi va salmog‘i bilan etakchi o‘ringa chiqqan bebaho qo‘lyozmalar xazinasi yaratildi. keyinchalik hamid sulaymon tomonidan angliya, fransiya va hindistonga uyushtirilgan arxeografik ekspeditsiya natijasida xalqimizning buyuk shoiri va mutafakkiri alisher navoiyning asarlari mikrofilm va fotonusxalari keltirilib, adabiy merosimiz qimmatli ma’lumotlar bilan boyitildi. o‘zbekiston fanlar akademiyasi tarkibida qo‘lyozmalar instituti tashkil etilib, adabiy merosimizni har tomonlama tadqiq etish ishlari boshlanib ketdi. bu qo‘lyozma manbalarni ilmiy iste’molga kiritish yillari o‘zbekiston fanlar akademiyasi abu rayhon beruniy nomidagi sharqshunoslik instituti va qo‘lyozmalar institutida faoliyat ko‘rsatayotgan o‘zbek manbashunoslarining zabardast vakillari atrofida ilmiy maktablar shakllandi. tarixiy manbashunoslik sohasi jadal rivojlanib, olamshumul yutuqlar qo‘lga kiritildi. jumladan, tarixiy, aniq fanlar, geografiya, kosmografiya, biografik, agiografik asarlar, rasmiy hujjatlar ustida yuzlab ilmiy tadqiqotlar olib borildi. yozma manbalarni tavsiflash, ilmiy iste’molga kiritish bo‘yicha bir necha avlod vakillari fidokorona mehnat …

3 / 14

qochishga olib keldi. shundan o‘zbekistonda manbashunoslik sezilarli rivojlansa-da, matnshunoslik faqat nomigagina mavjud bo‘lib keldi. manba va matn. manbashunoslik va matnshunoslikda matn ma’nosi keng qamrovli tushuncha. matn deganda, muallif ijod etmoqchi bo‘lgan fikr va g‘oyaning yozuvdagi in’ikosi tushuniladi. matn deganda yaxlit bir asar, qo‘lyozma nusxa ham anglashiladi. qadimiy matnlar tadqiqi bilan matnshunoslar (manbashunoslar) shug‘ullanadilar. ularning vazifalariga adabiyotshunoslik va tilshunoslikka xos bo‘lgan, tarixchilarning manbashunoslik va istoriografiya sohalaridagi barcha tadqiq usullarini qo‘llash kiradi. matnshunoslik qo‘lyozma nusxaning matn xususiyatlaridan tortib nashr ko‘rinishidagi barcha yutuq va kamchiliklari haqida tasavvur uyg‘otuvchi tadqiqotni amalga oshiradi. matn taqdiri, saqlanish darajasi, nashr bezaklari va tavsifiy belgilarini o‘rganish matn tushunchasining klassik ta’rifiga sig‘masa-da, matnshunoslikda qabul qilingan matn tushunchasi, uni o‘rganish doirasiga kiradi. hozirgi zamon filologiyasida matn ustida ishlash masalalarida ko‘pchilik tomonidan qabul qilingan yagona qoida yo‘q. manbashunoslar matn tarixi, tadqiqi va tavsifi ustida ko‘proq bosh qotirsalar, matnshunoslar ularga qo‘shimcha ravishda matn talqini tadqiqiga alohida e’tibor qaratadilar. shuning uchun ham manbashunoslik …

4 / 14

hatlarini ochib berish, uning yaratilish tarixi, matn o‘zgarishiga olib kelgan holatlarni aniqlash va muallif varianti saqlanib qolmagan taqdirda, asarning dastlabki ko‘rinishiga yaqin matnni tuzishni o‘z oldiga maqsad qilib qo‘yadi. shu jihatdan matnshunoslikni quyidagi 3 tarkibiy qismga bo‘lish mumkin: 1.matn tarixini o‘rganish. 2.matn talqinin tadqiq etish. 3.matn tuzish. shuni ham aytib o‘tish kerakki, matn bir qancha yordamchi sohalar – editsiya, arxeografiya, germenevtika, ekzegetika kabilar bilan bog‘liq holda ham tadqiq etiladi. masalan, editsiya – hujjatli va mumtoz matnlarning ilmiy nashrini amalga oshirishdir. arxeografiya yozma manbalarni qidirib topish, birlamchi ishlov berish, ilmiy muomalaga kiritishni nazarda tutadi. kutubxona, turli fondlardagi qo‘lyozmalarning turkumlashtirilgan tavsifi, arxeografik qiyosiy tahlili manba matnini tuzishda muhim hisoblanadi. bunday ishlar natijalari matn ustida ishlashning ravon borishini ta’minlaydi. germenevtika qadimgi yozma matnlar mazmunini izohlash bilan shug‘ullanadi, matnshunoslik uchun asarning o‘tmishda tutgan o‘rni, asar umumiy mazmuni kabi ma’lumotlarni beradi. ekzegetika esa diniy matnlarni filologik jihatdan tahlil etishda matnshunoslik ishlari bilan bevosita bog‘lanadi. matnshunoslik …

5 / 14

llif matni xatoliklarini aniqlash, matnni ongli ravishda o‘zgartirish hollarini aniqlash, qo‘lyozma tavsifini amalga oshirish, kon’ektura yo‘li bilan matnni tiklash, qo‘shimchalar va tushirib qoldirishlarni aniqlash, gloss va interpolyasiyalar tahlili, qo‘lyozma nusxalar o‘rtasidagi farqlar tahlili, nusxalar o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqlik va munosabatni aniqlash, matnlarni klassifikatsiya qilish, tekstologik belgilarni aniqlash, matnlarni tiklash (rekonstruksiya), matnlarni sanalashtirish, matnning yaratilish joyini aniqlash, atributsiya va ateteza va asosiy matn tuzish usullari kiradi. nazorat uchun savolllar : yurtimizdagi boy merosni asrab-avaylashda mamlakatimizda olib borilayotgan islohotlarni bilasizmi? 2. matn va manba tushunchasining bir-biridan farqini tushuntiring. 3. matnshunosliknnig tarkibiy qismlari haqida gapiring. foydalanish uchun adabiyotlar: sirojiddinov sh., umarova s. o‘zbek matnshunosligi qirralari. – t: akademnashr, 2015. 3-8-betlar сирожиддинов ш. матншунослик сабоқлари. – т:. навоий университети, 2019. 9-16-бетлар e’tiboringiz uchun rahmat!!! image9.png image10.png image11.jpg image12.jpg image13.jpg image14.jpg image15.jpg image16.jpg image17.png image18.png image19.jpg image2.jpeg image7.jpeg image8.png /docprops/thumbnail.jpeg

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "uzbek matnshunosligi"

1-mavzu. kirish. matnshunoslik fanining predmeti va vazifalari. o‘zbek matnshunosligi shakllanishining tarixiy ildizlari. 1-mavzu. kirish. matnshunoslik fanining predmeti va vazifalari. o‘zbek matnshunosligi shakllanishining tarixiy ildizlari. reja: 1. manba va matn tushunchasi. 2. talqin tadqiqi. o‘zbekiston mustaqillikka erishgandan keyin uning ilmiy-tarixiy va madaniy merosini tiklash davlat siyosatining ustuvor yo‘nalishidan biriga aylandi. 2014 yil 15-16 may kunlari samarqand shahrida o‘zbekiston respublikasi birinchi prezidenti islom karimov tashabbusi bilan tashkil etilgan “o‘rta asrlar sharq allomalari va mutafakkirlarining tarixiy merosi, uning zamonaviy sivilizatsiyasi rivojidagi roli va ahamiyati” mavzusidagi xalqaro konferensiya mamlakatimizda istiqlolning dastlabki yillaridano...

This file contains 14 pages in PPTX format (4.5 MB). To download "**uzbek matnshunosligi**", click the Telegram button on the left.

Tags: **uzbek matnshunosligi** PPTX 14 pages Free download Telegram