нейрон ва нерв тизимининг ёшга боғлиқ хусусиятлари

DOC 85.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1
1527345296_71806.doc нейрон ва нерв тизимининг ёшга боғлиқ хусусиятлари режа: 1.нерв тизими ҳақида тушунча. 2.пренатал ва постнатал даврида нерв тизимининг морфологик хусусиятлари ва ривожланиши. 3.нейрон ва нерв толаларининг ёшга боғлиқ хусусиятлари. 4.нерв тўқимасининг хоссалари. 5.нерв марказлари ва уларнинг хоссалари. и.п.павловнинг таърифи бўйича, нерв тизими тизимларнинг тизимидир. у организмдаги барча функционал тизимларнинг ишини бошқаради, ҳужайра, тўқима, аъзо ва тизимларнинг функционал бутунлигини таъминлайди. унинг ёрдамида турли таъсирлар идрок этилади ва таҳлил қилинади, ҳамда ташқи ва ички муҳитдаги ўзгаришларга мувофиқ равишда организмда жавоб реакциялари шаклланади. нерв тизими ахборотни тез ва аниқ узатиш, унинг умумийлашувини таъминлайди. у турли аъзолар фаолиятини мувофиқлигини бошқаради ва натижада организмни доимо ўзгариб турган ташқи муҳитга мослаштиради. бошқача айтганда, организм ўзини идора қилиш ва мослашув жараёнларини нерв тизими орқали амалга оширади. нерв тизими орқали ташқи муҳит ва ички аъзолардан турли сигналлар қабул қилиниб, таҳлил этилади ва уларга мувофиқ равишда жавоб қайтарилади. марказий нерв тизимининг юқори бўлимлари ёрдамида руҳият функциялари-ташқи дунёдаги сигналларни …
2
изими марказий ва периферик нерв тизимларга ажратилади. марказий нерв тизими-бош ва орқа миялардан иборат бўлиб, у ўзаро боғлиқ бўлган нейронлар тўпламлари-нерв марказлари ва нерв толаларининг йиғиндисидан иборатдир. бош ва орқа миядан чиқадиган нерв толалари бутун гавда аъзолари билан бевосита боғланган. шунинг учун бош ва орқа мияда жойлашган нерв ҳужайралари бутун гавдани идора қилади. бош ва орқа миянинг кўндаланг кесимларида кулранг ва оқ моддалар ажратилади. кулранг модда нерв ҳужайраларининг танасидан, оқ модда эса миелин пардаси билан ўралган нерв толаларидан ташкил топган. нерв тизимининг периферик қисми нерв ганглиялари (бош ва орқа миядан ташқарида жойлашган нейронлар тўпламлари) ҳамда нерв тола ва бойламларидан иборатдир. юқоридагилардан ташқари, вегетатив ва соматик нерв тизимлари фарқланади. вегетатив нерв тизими ички аъзоларнинг фаолиятини ҳамда модда ва энергия алмашинувини бошқаради. соматик нерв тизими эса кўндаланг тарғил мускулларнинг қисқаришини ва тананинг фазода ҳаракатини таъминлайди. нерв тизими фақат тирик организмларга хос бўлиб, турли организмларда турлича тузилган ва мураккаблик даражаси билан ҳам фарқланади. …
3
асаб ҳужайралари бутун гавдани идора қилади. бош ва орқа миянинг кўндаланг кесимларида кулранг ва оқ моддалар ажратилади. кулранг модда асаб ҳужайраларининг танасидан, оқ модда эса миелин пардаси билан ўралган нерв толаларидан ташкил топган. нерв тизимининг периферик қисми нерв ганглиялари (бош ва орқа миядан ташқарида жойлашган нейронлар тўпламлари) ҳамда нерв тола ва бойламларидан иборатдир. юқоридагилардан ташқари, вегетатив ва соматик нерв тизимлари фарқланади. вегетатив нерв тизими ички аъзоларнинг фаолиятини ҳамда модда ва энергия алмашинувини бошқаради. соматик нерв тизими эса кўндаланг тарғил мускулларнинг қисқаришини ва тананинг фазода ҳаракатини таъминлайди. нейрон – нерв тўқимаси демакдир. турли ахборот уч хил нейронлар бўйича ўтказилади ва узатилади. биринчи типдаги нейронлар – сезувчи ёки афферент нейронлар. улар ахборотни сезувчи нерв учларидан ёки махсус тузилмалардан – рецепторлардан бош ва орқа миялардаги нерв марказларига олиб боради. нерв марказларида олинган маълумотнинг қайта ишлови амалга оширилади. ахборотнинг қайта ишловида иккинчи гуруҳ нейронлари – оралиқ нейронлар иштирок этади. бу нейронлар бош ва орқа …
4
қолган қисми ва узунлиги 1-1,5 м бўлган нейронларнинг ўсимталари марказий нерв тизимидан ташқарида – периферияда жойлашган. улар бир – бири билан қўшилиб, нерв сопи ва нерв толаларини ҳосил қилади. нерв толалари танамизнинг барча қисмларидаги сигналларни бир – бирига узатиб, турли аъзолар ўртасида алоқани таъминлаб, организмнинг ишлашини яхлит тизим сифатида таъминлайди. нерв толалари ва нерв сопларининг асосий функцияси – нерв импулсларини ўтказишдир. уч хил нерв толалари мавжуд бўлиб, буларга – марказга интилувчи (афферент) – сезувчи, марказдан қочувчи (эфферент) – ҳаракатлантирувчи ва аралаш нерв толалари киради. аралаш нерв толалари сезувчи ва ҳаракатлантирувчи нерв толаларидан иборат. нерв толалари тузилиши ва функционал жиҳатдан миелинли ва миелинсиз нерв толаларига бўлинади. миелинли нерв толалари. баъзи нерв толалари ёғсимон парда – миелин билан қопланган. бу парда трофик, ҳимоя ва электроизоляцион вазифаларни бажаради. миелинли нерв толаларида қўзғалишни ўтказиш тезлиги миелинсиз нерв толаларига нисбатан анча юқори (1 сонияда 120 м атрофида), миелинсиз нерв толаларида эса, қўзғалишни ўтказиш камроқ (1 …
5
а синапсларнинг кўпайишига боғлиқ бўлиб, улар айниқса бош мия катта ярим шарларининг пўстлоғида кўп учрайди. болаларда бош мия катта ярим шарлари пўстлоғининг ривожланиши уларнинг стереотипи ва феъл—атворини белгилайди. нейрон ва нерв толаларининг ёшга боғлиқ хусусиятлари эмбрионал ривожланишнинг илк босқичларида нерв ҳужайраси - нейрон танаси ва иккита дифференциялашмаган, шохланмаган ўсимталардан иборат. унинг танасида цитоплазма ва катта ядро бўлади. нейронларнинг етилиш жараёни цитоплазманинг тез ортиши билан таснифланади. шу билан бирга, унда рибосомалар сони кўпайиб, голжи аппарати шаклланади ҳамда аксон ва дендритлар юзага келади. нерв ҳужайраларининг турли типлари онтогенез давомида гетерохрон равишда шаклланади. энг эрта, яъни эмбрионал даврда, афферент ва эфферент нейронлар етилади. туғилгандан кейин ( постнатал онтогенезда) майда нерв ҳужайраларининг (оралиқ нейронлар) етилади. бу эса, ўз навбатида, нерв тизимида пластик қайта қуришлар учун шароит яратади. алоҳида олинган нейронлар ҳам бир вақтда етилмайди. энг кеч дендрит аппарати етилади, унинг ривожланиши ташқи ахборотнинг миқдор ва сифатига боғлиқ. аксонларни қоплаб турувчи миелин пўсти онтогенезнинг постнатал …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "нейрон ва нерв тизимининг ёшга боғлиқ хусусиятлари"

1527345296_71806.doc нейрон ва нерв тизимининг ёшга боғлиқ хусусиятлари режа: 1.нерв тизими ҳақида тушунча. 2.пренатал ва постнатал даврида нерв тизимининг морфологик хусусиятлари ва ривожланиши. 3.нейрон ва нерв толаларининг ёшга боғлиқ хусусиятлари. 4.нерв тўқимасининг хоссалари. 5.нерв марказлари ва уларнинг хоссалари. и.п.павловнинг таърифи бўйича, нерв тизими тизимларнинг тизимидир. у организмдаги барча функционал тизимларнинг ишини бошқаради, ҳужайра, тўқима, аъзо ва тизимларнинг функционал бутунлигини таъминлайди. унинг ёрдамида турли таъсирлар идрок этилади ва таҳлил қилинади, ҳамда ташқи ва ички муҳитдаги ўзгаришларга мувофиқ равишда организмда жавоб реакциялари шаклланади. нерв тизими ахборотни тез ва аниқ узатиш, унинг умумийлашувини таъминлайди. у турли аъзолар фаолиятини мувоф...

DOC format, 85.5 KB. To download "нейрон ва нерв тизимининг ёшга боғлиқ хусусиятлари", click the Telegram button on the left.