maktabgacha yoshdagi bolalar nerv sistema va uning yosh xususiyatlari

DOCX 22 стр. 1,7 МБ Бесплатная загрузка

22 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 1,7 МБ

Тип файла DOCX

Страницы 22

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 22

мактабгача ёшдаги болалар нерв системаси ва унинг ёш хусусиятлари режа: 1. нерв системасининг умумий тузилиши. 2. нерв толасининг ҳусусиятлари. 3. нерв тизимининг асосий фаолияти ва ёш хусусиятлари. 4. болалар олий нерв фаолиятининг ёш хусусиятлари. 5. олий нерв фаолиятининг типлари 6. нерв тизимининг касалликлари ва гигиенаси. таянч тушунчалар: нерв, нейрон, қўзғалиш, тормозланиш, бош ва орқа мия, шартли ва шартсиз рефлекс, ички ва ташқи тормозланиш. нерв тизимининг функцияси икки қисмга бўлиб ўрганилади. нерв системасининг биринчи функцияси одам организмининг барча, ҳужайра, тўқима, органлари ва тизимларининг ишини бошқариш, тартибга солиш, ташқи муҳитдан, ички органлардан келадиган ахборотларни қабул қилиш ва уларни марказий нерв системасига этказиб бериш, организмдаги барча органларни бир- бири билан боғлаш ва организмнинг бир-бутунлигини таъминлаш, ички секреция безларида ишлаб чиқариладиган турли гормонларнинг кон орқали организмга кўрсатадиган таъсирини, моддалар алмашинувини бошқариш, ўсиш ва ривожланишга таъсир этишдан иборат. и.п.павлов нерв тизимининг бу вазифасини унинг қуйи функцияси деб атаган. бу вазифани орқа ва бош миянинг қуйи …

2 / 22

ядан чиқадиган 31 жуфт сезувчи, ҳаракатлантирувчи нерв толалари, бош миядан чиқадиган 12 жуфт нервлар. ҳамда умуртқа погонаси атрофида ва ички органларда жойлашган нерв тугунчалари киради. бажарадиган вазифасига кўра, нерв системаси икки қисмга бўлинади: соматик ва вегетатив нерв тизими. соматик нерв тизими одам танасининг сезги органлари, скелет мускуллари ишини бошқаради. вегетатив нерв тизими ички органлар (нафас олиш, қон айланиш, овқат ҳазм қилиш, айириш ва ошқозон ҳамда ички секреция безлари ишини бошқаради. нерв тизимини нерв ҳужайралари ва нерв толалари ташкил қилади. нерв ҳужайраларига нейрон деб аталади. нерв толасининг асосий ҳусусияти қўзғалувчанлик ва ўтказувчанликдан иборат. нерв ҳужайрасининг кўриниши илк ёш давридаги билимлар кейинги ҳаётнинг фаровонлиги ва узоқ ҳаёт кечиришига асос бўлади. тадқиқиотлар шуни кўрсатадики, қулай шароитда ўсган болалар (нэwиллэ 2011). эрта мактаб тадқиқотлари қайсики қуйи ижтимоий иқтисодий шароитларда ўсган болаларга нисбатан муаммоли бўлиб мактаб давридагина ақлий ва ижтимоий тараққиёт даражаси бўйича ривожланиб борганлар. масалан 3 ёшли бола иқтисодий томондан оғир шароитда ота-онасининг иш …

3 / 22

оилавий аҳволга боғлиқдир. бой оилалар фарзандлари эса ота- оналар билан муносабати этиборнинг камлиги туфайли уларнинг ақлий ривожланишига таъсири кузатилади. 120 ойлик тэкширувлар ашуни кўрсатдики бой оилалар фарзандларига қараганда камбағал оилалар фарзандлари кучли ҳиссий натижа кўрсатдилар.6 рефлекс - нерв фаолиятининг асосий шакли сифатида. рефлекс тушунчаси. рефлектор актлари нерв фаолиятининг асосий шаклидир. рефлекс – организмнинг марказий нерв тизими томонидан амалга оширилувчи ва назорат қилинувчи, ташқи ва ички мухитдан бўлган қитиқлашларга жавоб рэакциясидир. нерв марказларидаги яна бир ҳусусият доминанта ҳусусияти бўлиб, буни биринчи бўлиб 1923 йилда а.а.ухтомский ҳисобланган. муайян пайтда нерв марказларида устун тўрган қўзғалиш учогини а.а.ухтомский доминанта деб атаган. устун тўрган қўзғалиш учоги, бошқа марказларга келувчи қўзғалиш тўлқинларини ўзига жалб қилиб, шулар ҳисобига кучая олади. бу пайтда бошқа марказларда тормозланиш процесси бошланади. доминантанинг вужудган келишидаги муҳим шартлардан бири нерв ҳужайраларининг ўта қўзғалувчанлигидир. нерв тўқимаси марказий ва периферик нерв системасини ҳосил қилпб, бир-биридан бажарадиган вазифасига қараб кескин фарқ қилувчи икки хил ҳужаиралардан ташкнл …

4 / 22

қисмларида турличадир. уларнинг катталиги 4-6 мкмдан (миячанинг донадор қавати) 100-130 мкмгача (бош мия пўстлоқ қисмининг йирик беш ҳужайралари) бўлиши мумкин. нерв ҳужайраларининг шакли уларнинг ўсимталари сонига боғлиқ. бир ўсимтали нерв ҳужайраларининг шакли одатда думалоқ ёки колбасимон, икки ўсимтали нерв ҳужайралари - дуксимон, кўп ўсимтали нерв ҳужайралари эса нотўғри юлдузсимон шаклда бўлади. нерв ҳужайраларининг ўзига хос хусусияти уларда ўсимталар бўлишидир. нерв ҳужайрасининг ядроси кўпинча марказда жойлашиб, хроматини кам бўлгани учун оч бўялади. ядро, ядроча ва ядро тешиклари комплэкси жуда ўзгарувчан (лабил) тузилмалар бўлиб, турли таъсирлар ва патологик ҳолатларда ўзгаради. нерв ҳужайрисининг цитоплазмасида умумий органэллалар ва шунингдек фақат нерв ҳужайраларига мансуб бўлган махсус тузилмалар - тигроид модда ва нейрофибриллаларнинг борлигини кўриш мумкин. тигроид ёки хроматофил модда биринчи марта ниссл томонидан1889 йилда аниқланган. ёруғлик микроскопи остида у чэгаралари аниқ кўринмайдиган тузилмалар бўлиб, нерв ҳужайрасининг цитоплазмаси ва дэндритларида жойлашади. нейтритларда эса бу модда бўлмайди. унинг тузилиши, шакли ва жойлашиши барча ҳужайраларда бир хил эмас. …

5 / 22

ва фаолияти бўйича турлича бўлган кўпгина ҳужайралардан иборат. нейроглия - таянч (марказий ва пэрэфэрик нерв системасининг стромасини ташкил этади), чэгараловчи чэгараловчи глиал пардалар ҳосил қилиб нерв элэмэнтлари атрофидаги бириктирувчи тўқимадан ажратиб туради) трофик (нерв ҳужайраларидаги мода алмашинувида иштирок этади), ҳимоя ва секретор вазифани ўтайди. нейроглия нерв охирларининг тузилишида иштирок этиб, нерв импулъсини ҳоcил бўлишда ва уни ўтказишда ҳамда нерв толаларнинг дегенерация ва рэгенэрацияси иштирок этади. ҳамма нейроглия элэмэнтлари икки генэтик турга – макроглия ва микроглия бўлинади7. нерв ҳужайраси ўсимталарининг бошқа нейронлар ёки нерв бўлмаган тузилмалар билан ҳосил қилган махсус бирикмаларига синапслар (юион сйнапсис - бирикиш, қўшилиш) деб аталади. икки нерв ҳужайраларининг ўзаро бирикиши организмдаги синапсларнинг асосий қисмини ташкил қилиб, уларни нейронлараро синапслар деб аталади. агар нерв ҳужайраси ўсимталари нерв бўлмаган тузилмаларда (рэтсэптор ҳужайраларда, мушак толаларида, безларда ва бошқа бир қатор тўқималарда) тугаса, бу синапслар нейроэффектор ва нейрорецептор синапслар ёки нерв охирлари деб юритилади. нерв найи марказий нерв тизимининг куртаги бўлиб, …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 22 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "maktabgacha yoshdagi bolalar nerv sistema va uning yosh xususiyatlari"

мактабгача ёшдаги болалар нерв системаси ва унинг ёш хусусиятлари режа: 1. нерв системасининг умумий тузилиши. 2. нерв толасининг ҳусусиятлари. 3. нерв тизимининг асосий фаолияти ва ёш хусусиятлари. 4. болалар олий нерв фаолиятининг ёш хусусиятлари. 5. олий нерв фаолиятининг типлари 6. нерв тизимининг касалликлари ва гигиенаси. таянч тушунчалар: нерв, нейрон, қўзғалиш, тормозланиш, бош ва орқа мия, шартли ва шартсиз рефлекс, ички ва ташқи тормозланиш. нерв тизимининг функцияси икки қисмга бўлиб ўрганилади. нерв системасининг биринчи функцияси одам организмининг барча, ҳужайра, тўқима, органлари ва тизимларининг ишини бошқариш, тартибга солиш, ташқи муҳитдан, ички органлардан келадиган ахборотларни қабул қилиш ва уларни марказий нерв системасига этказиб бериш, организмдаги барча органларни ...

Этот файл содержит 22 стр. в формате DOCX (1,7 МБ). Чтобы скачать "maktabgacha yoshdagi bolalar nerv sistema va uning yosh xususiyatlari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: maktabgacha yoshdagi bolalar ne… DOCX 22 стр. Бесплатная загрузка Telegram