нерв системаси ва сезги органлар

DOC 851,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1403432717_45842.doc нерв системаси ва сезги органлар нерв системаси ва сезги органлар ҳашаротларнинг нерв системаси 3 қисмдан иборат: 1.бош мия-ҳалқум устидаги нерв тугуни; 2.ҳалқум ости нерв тугуни; 3.қорин нерв занжири. бош мия 3 қисмдан иборат: 1-бош миянинг олдинги қисми-протоцеребрум. бу иккита ярим шардан иборат бўлиб, ундан кўзни ҳаракатга келтирувчи нерв толалари чиқади. ярим шарнинг ичида таначали ёки замбуруғсимон ҳужайралар бўлиб, улар асосан мураккаб ҳулқ-атворли ҳашаротларда учрайди. масалан, асалари, чумолиларда. 2.ўрта қисм-дейтоцеребрум-кичикроқ ҳазмда бўлиб, мўйловларни ҳаракатга келтирувчи нерв толалари чиқади, сезги маркази ҳам шу бўлимда бўлади. 3.орқа қисм-дейтоцеребрум-бундан оғиз ва юқори лабларга нерв толалари боради. бундан ташқари бу бўлимлардан турли органларга ҳам нерв толалари боради. ҳалқум ости нерв тугунидан 3 жуфт нерв толаси: 1-мандибула, 1-пастки лаб, 3-пастки жағ нерв толалари чиқади. қорин нерв занжиридан ҳар бир сегментгабир жуфтдан нерв толаси чиқади ва занжирнинг маълум жойи нерв тугуни бор. масалан, қанотсиз ҳашаротларда 11 та ганглия бор: 3 та кўкрак, 8 та қорин қисмида. …

умуман, урғочиларига нисбатан эркак ҳашаротларда кўпроқ бўлади. 3.таъм билиш органлари асосан лабларда, жағларда жойлашган. шунинг учун улар овқатнинг таъмини тез ва аниқ сезади. масалан, пилла қурти тут баргини хидидан унинг таъмини сезади ва ейди. 4.кўриш органлари оддий ва мураккаб кўзлардан иборат. масалан. асалариларда бир жуфт фасетоз кўздан ва 3 та оддий кўздан иборат. фасетоз кўзлари қисқичбақасимонлардагига ўхшайди, фарқи буларда 1 та фасетоз кўзда жуда кўп оддий кўзлар бор. масалан, чумолиларда 12000 тагача, уй чивинида-4600, баъзи қўнғизларда-25000 тагача оддий кўздан 1 та фасетоз кўз ташкил топган. фасетоз кўзларнингг аҳамияти: 1.фасетоз кўз ҳашаротлар учганда уларнинг мўлжал олишида ва объектни кўришига ёрдам беради. 2.ҳашаротлар ўсимлик гулини кўриб кейин қўнади ва нектари билан озиқланади, чанглантиради. 3.ҳашаротларнинг эркак ва урғочилари бир-бирини кўриб топиб олади ва қўшилади. 4.оддий кўзлар ёрдамчи, баъзиларида эса асосий вазифани бажаради организмнинг ёруғликка йўналишини таъмилайди. 5.эшитиш ва мувозанат органлари тимпанель орган деб аталади. бу орган гавданинг турли жойларида жойлашган бўлади. масалан, ён …

ш чиқаради. маслан, чигирткаларда қанот билан оёқнинг, жизилловуқларда махсус мембрананинг вибрацияси туфайли товуш чиқади. қўнғизларда одам эшитмайдиган товушлар ёрдамида ўз душманларидан бир-бирини огоҳлантиради. бу ультратовушлар ҳашаротларни турли хил таъсиротлардан химоя қилади. ҳозиргача одам эшитмайдиган ҳашаротларнинг товушини ҳеч ким ўрганмаган. ҳиндистон олимлари термитларнинг магнит майдонини сезишини аниқлаган. термит магнит майдонига гавдаси билан жавоб беради. лекин ҳозиргача унинг механизми аниқланмаган. шунингдек, ҳашаротларнингультрабинафша нурга, ультротовуш, ультра электромагнит тўлқинига ва бошқа табиат ходисаларига жавоб реакцияларини тўлиқ ўрганилмаган. ташқи муҳит таъсиротларига ҳашаротларнинг жавоб реакцияси-таксис деб аталади. масалан, иссиқликка-термотаксис, намликка-гигротаксис, ёруғликка-фоотаксис ва бошқалар. ҳашаротларнинг ҳулқ-атвори, яъни инстинкти мураккаб туғма ходисадир. масалан, ипак берувчи капалаклар ғумбакка айланишидан олдин пилла ҳосил қилади. баъзи арилар олдин ҳашаротларни ўлдириб, уни устига тухум қўяди. тухумлардан чиққан личинка ўлик ҳашаротни озиқа сифатида ейди. хулоса қилиб айтганда, ҳашаротларнинг этологияси (ҳулқ-атворни ўрганувчи фан) мураккаб масала бўлиб, бу соҳадаги маълумотлар жуда камдир ва натижада янги-янги илмий маълумотлар олиниши шубҳасиздир. ҳашаротларнинг нозик ҳаракатларининг механизми тўлиқ очилмаган. …

нинг сони ҳам кўп бўлиши мумкин. масалан, ўсимлик битларида биттадан ҳар бир тухумдонда, суваракларда 16 та, асалариларда 200 га яқин, термитларда 2500 та. тухум кўп етиштириш тухумдондаги тухум найларининг сонига боғлиқ. тухум найларининг ички қисмида, тухум йўлига яқин жойида бирламчи жинсий ҳужайралар жойлашган бўлиб, улардан ооцитлар етилади. унинг атрофини фолликуляр ҳужайралар ўраб олган бўлади. жинсий ҳужайра етилиши билан унинг ўрнини бирламчи жинсий ҳужайралар эгаллайди. ооцитлар ўртасида сариқлик моддаси жойлашган бўлиб, улар тухумни озиқ модда билан бойитади. тухум иккита тухумдондан тухум йўли орқали пастга тушади. 2 та тухум йўли бирлашиб биттага айланади. тухум йўлининг бирлашган жойига қўшимча безнинг секрети қуйилади. бу секретдан тухумнинг пўсти, субстратга тухумни ёпиштирувчи моддалар ҳосил бўлади. бундан ташқари, бу ерга уруғ қабул қилувчи халтанинг йўли очилади. уруғ қабул қилувчи халтанинг ичида, урғочи ҳашарот эркаги билан қўшилганда сперматозоидни4-5 йилгача, яъни бутун умр бўйи сақлайди, демак улар умрида бир марта қўшилади. уруғ халтаси бўлмаган ҳашаротларда. масалан, суваракларда сперма тўғри …

хилда бўлади: 1)ташқи-ички оталаниш. у ўз навбатида яна иккига бўлинади: а) баъзиларида эркак ҳашарот сперматофораларини тупроқ ёки ўсимликларга қўяди. урғочиси бу сперматофорани жинсий тешигига киргизиб олади ва оталаниш ичкарида содир бўлади. масалан, тубан ҳашаротларда. б)баъзиларида (суварак ва бошқаларида) эркаги сперматофораларни урғочисининг қорнига ёпиштириб қўяди. урғочиси эса қўшимча жинсий органлар ёрдамида сперматофорани жинсий тешиги орқали ичкарига киргизиб олади. 2.ички оталаниш. юқори тузилишдаги ҳашаротларда (қўнғизларда, икки қанотлиларда, капалакларда) эркаги урғочисининг жинсий тешигига жинсий органлар ёрдамида сперматофорани киргизиб қўяди. i.ҳашаротларда партоногенез ходисаси кўп учрайди. масалан, асалариларда уруғланмаган тухумдан эркаклари-трутенлари ҳосил бўлади. уларнинг сперматозоидида гаплоид хромосомалар бўлиб, тухум ҳужайра билан қўшишса ишчи ёки урғочи асалари ҳосил бўлади. баъзиларида партоногенез жинсий кўпайиш билан навбатлашиб туради. масалан, ўсимлик шираси битида. бунда кўпайиш содир бўлади. бир мартага қўядиган тухумларининг сони ҳам ҳар хил ҳашаротларда турлича. масалан, сувараклар-16 та, уй пашшаси-150 та, битта урғочи бир умрга 600 та, асалари бир кунда 1000 та, бир умр-1500000 та, термитлар бир …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "нерв системаси ва сезги органлар"

1403432717_45842.doc нерв системаси ва сезги органлар нерв системаси ва сезги органлар ҳашаротларнинг нерв системаси 3 қисмдан иборат: 1.бош мия-ҳалқум устидаги нерв тугуни; 2.ҳалқум ости нерв тугуни; 3.қорин нерв занжири. бош мия 3 қисмдан иборат: 1-бош миянинг олдинги қисми-протоцеребрум. бу иккита ярим шардан иборат бўлиб, ундан кўзни ҳаракатга келтирувчи нерв толалари чиқади. ярим шарнинг ичида таначали ёки замбуруғсимон ҳужайралар бўлиб, улар асосан мураккаб ҳулқ-атворли ҳашаротларда учрайди. масалан, асалари, чумолиларда. 2.ўрта қисм-дейтоцеребрум-кичикроқ ҳазмда бўлиб, мўйловларни ҳаракатга келтирувчи нерв толалари чиқади, сезги маркази ҳам шу бўлимда бўлади. 3.орқа қисм-дейтоцеребрум-бундан оғиз ва юқори лабларга нерв толалари боради. бундан ташқари бу бўлимлардан турли органларга ...

Формат DOC, 851,0 КБ. Чтобы скачать "нерв системаси ва сезги органлар", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: нерв системаси ва сезги органлар DOC Бесплатная загрузка Telegram