qon aylanishi tizimi

DOCX 708.4 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1701239228.docx qon aylanishi tizimi reja: 1. yurakning tuzilishi va funktsiyalari. 2. yurak mushagining fiziologik xususiyatlari. 3. yurakning o’tkazuvchi tizimi. reptiliyalarning yuragi, orasida to’sig’i bo’lgan ikkita qorinchaga ega. kaltakesak va ilonlarda u to’liq emas, yuksak reptiliyalarda (timsoh), qushlar va sut emizuvchilarda esa bu to’siq to’liq shakllangan. qon aylanishini katta va kichik doiraga bo’linishi tufayli, yurakning o’ng yarmida venadagi qon, chap yarmida - arteriyadagi qon tsirkulyatsiya qiladi (9.2-rasm). 75% қон 25% қон yurakning tuzilishi va funktsiyalari. organizmda qonning harakatini yurak ta’minlaydi. yurak tiplari quyidagilarga farqlanadi: pulsatsiyalanuvchi qon tomirlar, trubkasimon yuraklar, kamerali yuraklar, ampulyar qo’shimcha yuraklar. pulsatsiyalanuvchi qon tomirlar evolyutsiyaning tuban davrlarida tarqalgan bo’lib, ular peristaltik yoki lokal qisqaradi, suyuqlik sust tsirkulyatsiya qiladi. hasharotlardagi pulsatsiyalanuvchi qon tomirlarni trubkasimon yuraklardan ajratish qiyin. tipik trubkasimon yurak ko’pchilik bo’g’imoyoqlilarda bo’ladi. qisqarish jarayoni, trubkasimon yurakni to’la qamrab olishi yoki to’lqinsimon ko’rinishda bo’lishi mumkin. bunday yurakka, qon juft teshiklar orqali kiradi va bitta yoki bir nechta arteriya orqali …

yurak uch kamerali holatga o’tgan. bu hayvonlarda, oldingi va orqa kovak venalar hosil bo’lib, ular qonni tanadan o’ng bo’lmaga yo’naltiradi. yuksak hayvonlar va odamda arterial va vena qoni oqimlarini to’la ajratadigan to’rt kamerali yurak paydo bo’lgan. ampulyar yuraklar, asosiy yurakka qo’shimcha sifatida mavjud bo’lib, qonni haydash uchun, qo’shimcha yuqori bosim hosil qilish talab qilinadigan, qon tomirlarining yuqori qarshilik ko’rsatadigan joylarida joylashgan bo’ladi. ular mollyuskalarning jabralarida, hasharotlarning esa - oyoqlari va qanotlari qotirilgan joylarida bo’ladi. yuksak umurtqalilarning yuragi - chap (tizimli) va o’ng (o’pka) bo’limlaridan iborat (9.3-rasm). har bir bo’limda bo’lmacha va me’dacha mavjud bo’lib, ular o’zaro atrioventrikulyar teshik bilan bog’lanadi. bu teshiklarning (chap bo’limda) ikki tabaqali va (o’ng bo’limda) uch tabaqali klapanlari ham bor (9.4-rasm). bu klapanlarga, me’dachalar tomonidan paysimon tolalar ulangan bo’lib, ular klapanni faqat me’dachalar tomonga ochilishiga imkoniyat beradi. atrioventrial teshiklarning, klapanlardan tashqari, halqasimon mushaklari ham bo’lib, ular teshiklarni yopilishida ishtirok etadi. chap me’dachadan aorta chiqib, undan qon …

ni, 21-o’ng o’pka venalari,22-o’ng o’pka ar- teriyalari shoxlari, 23-yuqorigi kovak vena; o’ng tomondagi strelkalar bilan arterial, chap tomondagi strelkalar bilan esa venadagi qon aylanish ko’rsa- tilgan. yurakning qon haydash faoliyati, uning birin-ketin bo’shashishi (diastola) va qisqarishiga (sistola) bog’liq. diastola vaqtida bo’lmachalar va me’dachalar qonga to’ladi, sistola vaqtida esa qon me’dachalardan yirik arteriyalarga, ya’ni aorta va o’pka arteriyasiga otilib chiqadi. bu paytda, yarimoysimon klapanlar qonning yurakka qaytib ketishiga yo’l qo’ymaydi. bo’lmachalar va me’dachalar o’rtasidagi klapanlar, me’dachalar sistolasida, qonni me’dachalardan bo’lmachalarga qaytishga to’sqinlik qiladi. qon me’dachalarga tushishdan avval yirik venalar (kovak venalar va o’pka venasi) orqali bo’lmachalarga quyiladi. bo’lmachalar sistolasi tufayli qon me’dachalarga o’tadi. qonni yurakka etkazib beradigan qon tomirlarni venalar, yurakdan chiqib tarqatuvchi qon tomirlarni arteriyalar deb ataladi. yurak devori uchta qatlamdan - endokard, miokard va epikarddan iborat (9.3-rasmga qara) bo’lib, asosiy qismini, eng murakkab tuzilishga ega bo’lgan miokard tashkil qiladi. miokardni alohida mushak tolalari hosil qilib, ularning har biri funktsional …

kiradi. yurak mushagi tinchlik potentsialiga ega, demak, bo’sag’adan yuqori ta’sirotlarga harakat potentsialini o’tkaza oladi. miokard, funktsional birlikdan, ya’ni sintsitiydan iborat bo’lganligi uchun, skelet mushaklaridan farq qiladi. qo’zg’alish, miokardning qaysi bir nuqtasida vujudga kelmasin, butun miokardga tarqalib, tolalarning hammasini qo’zg’atadi. buning sababi shundaki, miokardning ishchi tolalari orqali disklar - neksuslar yordamida o’zaro bog’langan. neksuslarning elektr oqimiga ko’rsatadigan qarshiligi juda kam. ular orqali qo’zg’alish qarshilikka uchramay, tez tarqaladi. shuning uchun ham, yurak yakka tola singari «bor yoki yo’q» qonuniga itoat qiladi. yurak mushagining fiziologik xususiyatlari. yurak mushaklari o’zlariga xos fiziologik xususiyatga ega bo’lib, ular quyidagilardan iborat. 1. yurak mushaklari, barcha qo’zg’aluvchan mushaklar kabi, membrana potentsialiga (-80-90 mv) ega, harakat potentsiali generatsiyasini bo’sag’a rag’batlariga javob beradi va qo’zg’alishni beto’xtov o’tkazish qobiliyatiga ega. miokard tolalari, asab va skelet mushaklari tolalaridan farqli ravishda, qo’zg’alishni izolyatsiyalagan holda o’tkazish xususiyatiga ega emas. yurak bo’lmachalari va me’dachalari miokardlarida paydo bo’lgan qo’zg’alish, barcha tolalarni qamrab oladi. shu tufayli, yurak …

gi, skelet mushaklarinikiga o’xshash doimiy emas. u, absolyut va nisbiy refrakterlik (qaytariluvchi ta’sirlarga moyillik bo’lmagan) davrlar paydo bo’lganda, qo’zg’alish paytida o’zgaradi. yurak mushagining absolyut refrakterlik davri, me’dacha sistola vaqtining barchasini va diastolasini bir qismini o’z ichiga oladi. bunday uzoq muddatli refrakterlik (uzoq muddatli hp bilan bog’liq) qo’zg’alish va qisqarishning paydo bo’lishini uzilib turish tavsifini, xattoki uzluksiz ta’sirlanish paytida ham ta’minlaydi. bu, yurak mushaklari tetanusini paydo bo’lishiga yo’l qo’ymaydi va yakka qisqarishlar rejimini kafolatlaydi. 4. qisqarishning kuchi va tezligini, tolaning uzunligi va unga tushgan og’irlikka bog’liqlik sifati bo’yicha yurak mushagi ham skelet mushagiga o’xshaydi. skelet mushaklaridagi uzunlik va kuch o’rtasidagi bog’liqlik tana mushaklarining faoliyati uchun uncha ahamiyatga ega emas. bunday bog’liqlik, yurak mushagida katta diapazonda namoyon bo’ladi va o’ng hamda chap me’dachalardan qonning chiqarilib yuborilishini kelishilgan holda amalga oshishini (o’z-o’zini boshqarishni) ta’minlaydi. demak, diastola paytida qonning yig’ilishi qancha ko’p bo’lsa, ya’ni yurak kameralari qanchalik ko’p cho’zilgan bo’lsa, qonning sistolik hajmi ham …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "qon aylanishi tizimi"

1701239228.docx qon aylanishi tizimi reja: 1. yurakning tuzilishi va funktsiyalari. 2. yurak mushagining fiziologik xususiyatlari. 3. yurakning o’tkazuvchi tizimi. reptiliyalarning yuragi, orasida to’sig’i bo’lgan ikkita qorinchaga ega. kaltakesak va ilonlarda u to’liq emas, yuksak reptiliyalarda (timsoh), qushlar va sut emizuvchilarda esa bu to’siq to’liq shakllangan. qon aylanishini katta va kichik doiraga bo’linishi tufayli, yurakning o’ng yarmida venadagi qon, chap yarmida - arteriyadagi qon tsirkulyatsiya qiladi (9.2-rasm). 75% қон 25% қон yurakning tuzilishi va funktsiyalari. organizmda qonning harakatini yurak ta’minlaydi. yurak tiplari quyidagilarga farqlanadi: pulsatsiyalanuvchi qon tomirlar, trubkasimon yuraklar, kamerali yuraklar, ampulyar qo’shimcha yuraklar. pulsatsiyalanuvchi...

DOCX format, 708.4 KB. To download "qon aylanishi tizimi", click the Telegram button on the left.

Tags: qon aylanishi tizimi DOCX Free download Telegram