yurak fiziologiyasi

PPTX 20 pages 2.4 MB Free download

20 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.4 MB

File type PPTX

Pages 20

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 20

презентация powerpoint mavzu: yurak fiziologiyasi. reja: 1. yurakning tuzilishi va joylashuvi. 2. yurak avtomatiyasi, o’tkazuvchi tizimi va vazifalari. 3. yurak sikli va uning asosiy ko’rsatkichlari. 4. yurak faoliyatini tekshirish usullari. 5. yurak faoliyatining boshqarilishi. yurak muskulli a’zo bo’lib, ko’krak qafasining ichida, kuks oralig’ining o’rta qismida, to’sh suyagining orqasida joylashgan. uning 2/3 qismi chap, 1/3 qismi o’ng tomonida qiya holatda joylashgan bo’lib, uchi oldinga, pastga va chapga qaragan. yurakning chegarasi yuqoridan ikkinchi qovurg’a oralig’ida, o’ngdan to’sh suyagining cheti, o’mrov osti chizig’idan 1 sm ichkarida, chapdan ko’krak bezidan 1 sm chetda, pastdan 5 qovurg’a oralig’ida bo’ladi. tirik odamda yuraking kengligi 12-15 sm, uzunasi 14-16 sm, ayollarda o’rtacha vazni 250 g, erkaklarda 300 g. yurak yassilashgan konus shaklida bo’lib, ko’pincha joylashuvi va shakli odamning yoshiga va konstitutsiyasiga, nafas harakat-lari va bajariladigan jimoniy harakatlariga bog’liq. ma’lumki, eng keng tarqalgan konstitutsional sxemalardan odamlarni tana proportsiyalariga ko’ra braxiomorf, dolixomorf va mezomorf tiplarga ajratish amaliyotda keng qo’llaniladi. …

2 / 20

yurakning katta venasi, 5 – chap qorincha, 6 – o’ng qorincha, 7 – o’ng tojsimon arteriyasi, 8 – o’ng quloqcha, 9 – aorta yoyi, 10 – yuqorigi kavak vena yurakning o’ng bo’lmachasi bilan o’ng qorinchasi chega-rasida qorinchaning o’ng bo’lmacha – qorincha teshigi bor. bu teshik qorincha qisqarganda (sistolasida) uch tabaqali qopqoq (klapan) bilan yopiladi. uch tabaqali klapan yuzasidan ingichka pay iplari boshlanadi va bu paylar borib so’rg’ichsimon muskullarga birikadi. natijada har bir so’rg’ichsion muskul klapanga pay iplari yordamida tutashib turadi. o’ng qorincha qon o’ng bo’lmachadan o’ng bo’lmacha-qorincha teshigi orqali o’ng qorinchaga o’tadi. bo’lmacha-qorincha teshigining chetida uch tabaqali klapan joylashgan bo’lib, uning tarkibida oldingi, orqa va to’siqli tabaqalar farqlanadi. tabaqalar – endokard burmalari bo’lib, zich tolali biriktiruvchi to’qimadan tuzilgan. tabaqalarni tutashish joyida biriktiruvchi to’qima o’ng bo’lmacha-qorinchali teshikni atrofini chegaralab turgan fibroz halqaga aylanadi. tabaqalarning bo’lmachali sirti silliq, qorinchali sirti esa notekis bo’lib, bo’rtiqlaridan payli ipchalar boshlanadi. o’ng qorincha uch qirrali piramida …

3 / 20

lab turadi. yurakning tabaqali va yarimoysimon qopqoqlari endokard hisobiga takomil etadi. endokard bir necha qavatdan iborat. yurak bo’shlig’iga qaragan qavati bazal membranada joylashgan yupqa endoteliy bilan qoplangan. endoteliy ostida subendotelial qavat joylashadi. undan chuqurroqda muskul-elastik qavat yotadi. bu qavat tarkibiga silliq muskul hujayralari va elastik tolalari kiradi. endokardning miokardga tegib turgan qavati tashqi biriktiruvchi to’qimali qavat deb ataladi. miokard – ko’ndalang-targ’il muskul to’qimadan tuzil-gan. bu qavat tipik miotsitlar va atipik miotsitlardan tashkil topgan. tipik miotsitlar skelet muskulaturasidagi miotsitlardan tuzilishi jihatdan bir oz farqlanadi. muskul tolalari bir-biridan qo’shim-cha disklar orqali ajraladi. qo’shimcha disklar skelet muskula-turasida bo’lmaydi. atipik miotsitlar kelib chiqishi jihatidan muskul to’qima hisoblanadi, lekin bajaradigan funksiyasi nerv hujayralarni funksiyasini eslatadi. bu hujayralar impulьslar ishlab chiqaradi. impulьslar ta’sirida tipik miotsitlar qisqaradi. morfologik jihat-dan atipik miotsitlar tipik miotsitlardan farqlanadi. 1 – aorta, 2 – chap o’pka arteriyasi, 3 – chap bo’lmacha, 4 – chap o’pka venalari, 5 – o’ng bo’lmacha – qorinchali …

4 / 20

ki aylanma joylashib, ikkala bo’lmachani o’rab turadi. chuqur qavati bo’ylama joylashgan muskul tolalaridan iborat bo’lib, har ikkala bo’lmachani alohida qoplab turadi. qorinchalarda muskullar uchta qavatni hosil qiladi. yupqa bo’lgan yuza qavat ikkala qorincha uchun umumiy bo’lib, uzunasiga joylashgan muskul tutamlaridan tashkil topgan. muskul tolalari fibroz halqalardan boshlanib pastga qarab qiya yo’naladi va yurakning uchida burmani hosil qilib ichki bo’ylama qavatga o’tib, yuqorigi chetlari bilan fibroz halqalarga birikadi. tashqi va ichki bo’ylama qavatlar orasida sirkulyar joylashgan o’rta qavati o’rnashadi epikard – yurak xaltasini hosil qiladigan seroz par-daning vistseral varag’i bo’lib, yurak, o’pka stvoli, aorta va kovak venalar sohasini ustki tomondan qoplab, xaltaning (perikard-ning) seroz pardaning parietal varag’iga o’tadi. epikard usti mezoteliy bilan qoplangan va yupqa biriktiruvchi to’qimali plastinkadan iborat. yurakka keladigan nervlar simpatik chegara stvolidan, adashgan nervdan, bo’yin va ko’krak sohasidagi orqa miya tugunlaridan boshlanadi. perikard – berk xalta bo’lib, ikki qavatdan tashqi – fibroz perikard va ichki – seroz perikarddan …

5 / 20

yraning o’zida hosil bo’ladigan impulslar hisobiga yurak muskullarining qisqarishi yurak avtomatiyasi deb ataladi. agar baqa yuragini ajratib olib, ringer eritmasiga solib qo’ yilsa, u bir necha soat qisqarib turishi mumkin. issiq qonli hayvonlar yuragi ajratib olinib, tegishli sharoitlar yaratilsa, bir necha kun qisqarib turishi mumkin. yurak avtomatiyasi tabiati hozirgi qungacha to’liqligicha aniqlanmagan. buni isbotlovchi bir necha nazariyalar mavjud bo’lib (neyron, miogen, gormonal), miogen nazariya to’g’ri deb hisoblanmoqda. qo’zg’alishlarni hosil bo’lishi atipik muskullar peysmekkerlar faoliyati bilan bog’liq. bu muskullarda sarkoplazma ko’p, miofobrillalar oz bo’lib go’yoki embrional muskul to’qimasini tuzilishiga o’hshash. atipik muskullar yurakni o’tkazuvchi tizimini hosil qiladi. ular yurakning tugunlarida joylashgan. miokard hujayralarini elektrik faolligi. tabiiy holatda miokard hujayralari ritmik aktiv (qo’zg’algan) holatida bo’ladi. shuning uchun ham ularning tinchlik potentsiali to’g’risida shartli ravishda gapirish mumkin. uni kattaligi -90mv ga teng bo’lib, k+ ionlarining qontsentratsiyasi bilan aniqlanadi. yurakning turli bo’limlaridan mikroelektrodlar yordamida qayd qilingan harakat potentsiali o’zining shakli, amplitudasi va davomiyligi bilan …

Want to read more?

Download all 20 pages for free via Telegram.

Download full file

About "yurak fiziologiyasi"

презентация powerpoint mavzu: yurak fiziologiyasi. reja: 1. yurakning tuzilishi va joylashuvi. 2. yurak avtomatiyasi, o’tkazuvchi tizimi va vazifalari. 3. yurak sikli va uning asosiy ko’rsatkichlari. 4. yurak faoliyatini tekshirish usullari. 5. yurak faoliyatining boshqarilishi. yurak muskulli a’zo bo’lib, ko’krak qafasining ichida, kuks oralig’ining o’rta qismida, to’sh suyagining orqasida joylashgan. uning 2/3 qismi chap, 1/3 qismi o’ng tomonida qiya holatda joylashgan bo’lib, uchi oldinga, pastga va chapga qaragan. yurakning chegarasi yuqoridan ikkinchi qovurg’a oralig’ida, o’ngdan to’sh suyagining cheti, o’mrov osti chizig’idan 1 sm ichkarida, chapdan ko’krak bezidan 1 sm chetda, pastdan 5 qovurg’a oralig’ida bo’ladi. tirik odamda yuraking kengligi 12-15 sm, uzunasi 14-16 sm, ayollarda...

This file contains 20 pages in PPTX format (2.4 MB). To download "yurak fiziologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: yurak fiziologiyasi PPTX 20 pages Free download Telegram