qon va qon aylanish tizimi

PPT 43 pages 7,2 MB Free download

43 pages

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklash

Hajmi 7,2 MB

Fayl turi PPT

Pages 43

Updated Dek 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 43

mavzu: qon va qon aylanish tizimi. mavzu: qon va qon aylanish tizimi. reja: 1. qon aylanish 2. katta va kichik qon aylanish doiralari 3. yurak va uning fiziologik xususiyatlari 4. yurak avtomatizmi 6. yurak ishining davrlari qon aylanish. har bir organizmning normal hayot kechirishi uchun unda doimiy sur‘atda qon aylanib turishi kerak. qon tomirlarida doimiy qon harakati maxsus organlar-yurak, arteriya qon tomirlari va ko’ndalang-targ’il tolali muskullarning faoliyati tufayli ro’y beradi. organizm har xil sharioitlarda ham barcha organ va sistemalarni qon bilan ta‘minlash uchun qon aylanishini boshqarib turuvchi maxsus sistemaga ega. shu sistema ishi tufayli har xil sharoitda ham barcha to’qima va hujayralarning kislorod va oziq moddalarga bo’lgan talabi qondirilib turiladi. turli qon guruhlarining bir-biriga mos kelishi katta va kichik qon aylanish doiralari. insonlarda qon aylanish katta va kichik qon aylanish doiralaridan iboratdir. katta qon aylanish doirasi yurakning chap qorinchasidan boshlanib, o’pkadan boshqa hamma organlarda kapilyar qon tomirlari orqali tarqaladi. to’qima …

2 / 43

iofibrillar mavjud bo’lib tola diametri 12-24 mikron, uzunligi esa 50 mikrongacha yetadi, chap qorincha muskul qavati, o’ng qorincha muskul qavatidan yo’g’onroq. buning asosiy sababi shundaki, chap qorincha qisqarganida katta kuch bilan qisqarishi kerak. har bir odamda yurak katta- kichikligi uning yoshi, jinsi, jismoniy tayyorgarligiga va harakat aktivligiga bog’liqdir. o’rta yoshli, o’rta jismoniy tayyorgarlikka ega hamda o’rtacha bo’y uzunligi va tana og’irligiga ega bo’lgan odamlarda yurakning uzunligi 14 sm, eni esa 12 sm va qorinchalar hajmi 250-350 ml. ayol kishining yuragi albatta erkaklarnikidan bir oz kichikroq bo’ladi. yurakning umumiy hajmi erkaklarda 760-900 ml bo’lsa, ayollarda 500-600 ml tengdir. fizkultura va sport mashqlari bilan doimiy shug’ullanib turish yurakni baquvvat qilib, hajmining tobora oshib borishiga olib keladi. yurak avtomatizmi odam yuragi shunday bir xususiyatga egaki, u o’zida paydo bo’lgan impulslar tufayli doimiy suratda ritmik ravishda qisqarib turadi. bunday qisqarish yurakka chetdan boshqa qitiqlanish berilmaganda ham kuzatiladi. shuning uchun ham bu hol yurak avtomatizmi …

3 / 43

umkin. agar baqa yuragi olinib, uch qismga, ya‘ni vena sinusi, bo’lmalar va qorinchaga bo’linib, fiziologik eritma maxsus idishga tashlansa, vena sinusi eng tez; bo’lmalar undan sekinroq, qorinchalar esa undan ham sekinroq qisqaradi. yurak avtomatizmini yuzaga keltiradigan impulslar o’tkazuvchi tugundagi hujayralarning membranasida paydo bo’ladigan potentsiallar ayirmasi tufayli ro’y beradi. yurak ishining davrlari yurak va qon tomirlaridan qonning doimiy ravishda harakat qilishi yurak ishining davrlari bilan belgilanadi. yurak bo’shashganida bo’lma va qorinchalarga qon quyiladi. yurakning qisqarishi bo’lmalarning qisqarishidan boshlanadi buning uchun 0,12-0,15 sekund vaqt ketadi. bo’lmalar sistolasi tugaganidan keyin qorinchalar qisqarishi boshlanadi. qorinchalar muskulining dastlabki qisqarish davri taranglashish fazasi deyilib, u 0,04-0,06 sekundni o’z ichiga oladi. bu vaqtga kelib, qorinchalar ichidagi bosim oshib keta boshlaydi. yarim oy simon klapanlar ochilib, qon aorta va o’pka arteriyasiga surib chiqariladi. chap qorinchada bosim 130-150 mm simob ustunigacha ko’tarilsa, o’ng qorinchada 15-30 mm simob ustuniga oshadi. shu davr qon haydab chiqarish davri deyilib, 0,25-0,30 sekund vaqt …

4 / 43

elib chiqsa, diastolik ton yarim oysimon klapanlarning yopilishi natijasida yuzaga keladi. agar yurak tonlarida biror kamchilik bo’lsa, tiniq tovush o’rniga shovqin eshitiladi. yurakning sistolik va minutlik hajmi yurakning sistolik hajmi deb, u bir qisqarganida qon tomirlariga surib chiqarilgan qon miqdorga aytiladi. u odamlarda tinch turgan paytda 60-80 mm3 ga teng. yurak sistolik hajmining 1 minutdagi yurak o’rishlar soniga ko’paytirsak, uning minutlik hajmi kelib chiqadi, u o’rtacha 4,5-5 litr ga teng. jismoniy ish vaqtida yurak minutlik hajmi bir necha marta oshib ketadi. masalan yengil ish bajarishda yurak minutlik xajmi 10-15 litrga yetadi. sport bilan shug’ullanuvchi odamlar kuchli jismoniy ish bajarganlarida ularning yuragi minutiga 30-35 litrgacha qon haydab chiqarishi mumkin. yurakning minutlik hajmini aniqlashda fik metodi eng qo’lay metod bo’lib, u sarflangan kislorod va arterio -vena farqini aniqlashga asoslangan. minutiga 72 marta urib turgan yurakdan chiqqan qonning yana qaytib yurakka qo’yilishi uchun 23 sekund vaqt sarf bo’ladi. shu vaqt 1/5 qismi kichik …

5 / 43

lenta tezligi aniq bo’lganligi uchun esa bir minutda yurak urish chastotasini aniqlash mumkin. ekg ko’rsatgichlarga ko’ra yurakda qo’zg’alishning o’tishini, yurak avtomatizmini aniqlash mumkin. qon aylanishning yoshga qarab o’zgarishi embrionning dastlabki rivojlanish davrlarida oziq moddalar va kislorod bevosita ona organizmi tanasida olib turiladi. embrion rivojlanishining so’rg’ichlar va surg’ichlararo bo’shliq paydo bo’lishi davriga kelib, platsenta (yo’ldosh) orqali qon aylanish paydo bo’ladi. ona qoni embirion bilan undagi mana shu surg’ich va surg’ichlararo bo’shliq yordamida bog’lanadi. ona qoni tarkibidagi oziq modda gradientlari embrion organizmiga tuklar epiteliyasining aktiv faoliyati tufayli o’tadi. platsenta tuklarida kislorod hamda oziq moddalarga boy ona qoni kindik venasi orqali pusht organizmiga o’tadi. embrion yuragida qon o’ng yurak bo’lmachasidan maxsus teshik orqali chap bo’lmaga, u yerdan chap qorinchaga o’tib keyin arteriya qon tomirlariga chiqib ketadi. o’pkadagi qon tomirlarining doimiy ravishda bujmayib yotishi tufayli ularning oqib keladigan qonga qarshiligi katta bo’ladi. shuning uchun ham o’pka arteriyasida qon bosimi aortaga nisbatan birmuncha yuqori bo’ladi. …

Want to read more?

Download all 43 pages for free via Telegram.

To'liq yuklab olish

About "qon va qon aylanish tizimi"

mavzu: qon va qon aylanish tizimi. mavzu: qon va qon aylanish tizimi. reja: 1. qon aylanish 2. katta va kichik qon aylanish doiralari 3. yurak va uning fiziologik xususiyatlari 4. yurak avtomatizmi 6. yurak ishining davrlari qon aylanish. har bir organizmning normal hayot kechirishi uchun unda doimiy sur‘atda qon aylanib turishi kerak. qon tomirlarida doimiy qon harakati maxsus organlar-yurak, arteriya qon tomirlari va ko’ndalang-targ’il tolali muskullarning faoliyati tufayli ro’y beradi. organizm har xil sharioitlarda ham barcha organ va sistemalarni qon bilan ta‘minlash uchun qon aylanishini boshqarib turuvchi maxsus sistemaga ega. shu sistema ishi tufayli har xil sharoitda ham barcha to’qima va hujayralarning kislorod va oziq moddalarga bo’lgan talabi qondirilib turiladi. turli qon guru...

This file contains 43 pages in PPT format (7,2 MB). To download "qon va qon aylanish tizimi", click the Telegram button on the left.

Tags: qon va qon aylanish tizimi PPT 43 pages Free download Telegram