endokrin tizim fiziologiyasi

DOCX 154.6 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1701239097.docx endokrin tizim fiziologiyasi reja: 1. gipofiz va uning gormonlari. 2. adenogipofiz gormonlari tomonidan nazorat qilinadigan endokrin bezlar gipofiz va uning gormonlari. gipofiz, yoki miyaning pastki o’simtasi endokrin bez hisoblanib, uning funktsiyasi gipotalamik gormonlar tomonidan boshqariladi. shundan kelib chiqqan holda, gipofiz organizmni muvofiqlashtiruvchi tizimining asab va endokrin komponentlarini bog’lovchi muhim boshqaruv markazdir. embriogenez davrida gipofiz ikkita har xil kurtakdan hosil bo’lgan. oraliq miya voronkasining tubidan neyrogipofiz shakllangan bo’lib, u, yuksak umurtqalilarda gipofizning o’rtadagi tepaligidan, oyoqchalaridan yoki shohchalaridan va orqa (asab) sohasidan iborat. bezli soha yoki adenogipofiz, oldingi ichakning oldiga turtib chiqqan epitelial qopqog’idan rivojlanadi. rivojlanish jarayonida bu ikkala qismni bitta a’zoga birlashishi sodir bo’lgan. adenogipofizda oldingi yoki distal va oraliq sohalar farqlanadi. ko’pchilik sut emizuvchilarda oraliq soha sust rivojlangan, qushlarda esa umuman bo’lmaydi. bir qator umurtqalilarda tuberal soha ham mavjud (7.2-rasm). rasm.7.2. sut emizuvchilar gipofizining tuzilishi: 1-distal soha, 2-tuberal, 3-asabli, 4-oraliq soha. odam va ko’pchilik umurtqalilarning gipofizida ettita gormon ishlab …

ktin, bazofil hujayralar - gonadotrop gormonlar (frg va lg) va tireotrop gormonlar ishlab chiqaradi, xromofob hujayralar esa atsidofil va bazofil hujayralarning oldingi ko’rinishi bo’lsa kerak. adenogipofizning trop gormonlari. adrenokor tikotrop gormon - buyrak usti bezi po’stloq qismining tutamli va turli zonalarining o’sishi va bu erdagi gormonlar sintezi uchun zarur. adrenokortikotrop gormoni 39 ta aminokislotadan tuzilgan polipeptid. gormonning turga xosligi yo’q, u buyrak usti bezidan tashqari boshqa a’zolarga ham sezilarli ta’sir ko’rsatadi. bu gormonning miqdori qonda oshsa, terining pigmentlanishi kuchayadi, yog’ning yog’ zaxiralaridan qonga o’tishi tezlashadi, jigarda kortizolning parchalanishiga ta’sir qiladi. adenogipofizning gormonlari to’g’risidagi ma’lumotlar 7. 1-jadvalda keltirilgan. tireotrop gormonlar (tireotropin ttg) glikoprotein hisoblanib, alfa va betta subo’lchamlardan tuzilgan. betta subo’lcham o’ziga xos biologik faolligini belgilaydi, alfa subo’lcham ttg va gonadotroplarga (frg va lg) to’g’ri keladi. tireotropin qalqonsimon bezning o’sishi va rivojlanishini stimullaydi, tiroksin (t4) va triyodtironin (t3) kabi qalqonsimon bezning gormonlarini ishlab chiqarish va ajratilishini boshqaradi. gonadotrop gormonlar - ayollar …

ydi. voyaga etgan hayvonlarning gipofizi olib tashlansa, jinsiy bezlari atrofiyaga uchraydi. adenogipofizning effektor gormonlariga - o’sish gormoni (o’g), prolaktin (prl) va melanotsitlarni rag’batlantiruvchi gormon (mrs) kiradi. o’sish gormoni (o’g, somatotrop gormoni, stg) - oqsil bo’lib, uning boshqa gormonlardan farqi - turga oid o’ziga xosligidadir. odamning o’sish gormoni 191 aminokislota qoldig’idan iborat bo’lib, organizmda tez parchalanadi. bu gormon suyaklarning bo’yiga o’sishini ta’minlaydi. somatotropin ta’sirida a’zo va to’qimalarda oqsil sintezi tezlashadi, ammo buning uchun etarli miqdorda insulin, oqsil va uglevodlar bo’lishi shart. bola iste’mol qilayotgan ovqatda oqsil va energiya miqdori kam bo’lsa, uning o’sishi (qonda o’sish gormoni ko’p bo’lishiga qaramasdan) sekinlashadi. chunki oqsil etishmasligi natijasida jigarda somatomedin peptidining sintezlanishi kamayib ketadi. bu peptid, sulfat kislota angidridini tog’ay to’qimasiga o’tishini, dnk, rnk va oqsil sintezlanishini tezlashtirish yo’li bilan yosh organizmning o’sishini ta’minlaydi. somatotropning organizmdagi modda almashinuviga bevosita ta’siri hujayralar membranasidan aminokislotalar tashilishini tezlashtirish va lipolizni kuchaytirishdan iborat. bu gormon qonda glyukoza miqdorini oshiradi, …

olari ham kattalashadi. ikki-uch oy oldin olingan qo’lqop va poyafzal ham kichkina kelib qoladi. gipofizar novchalarda va akromegaliyada jinsiy bezlar ishi sustlashadi, insulin kam miqdorda ishlab chiqarilganidan diabet xastaligi alomatlari kelib chiqadi. o’sish gormonining etishmovchiligi va gipofizning boshqa glandotrop gormonlari kam ishlab chiqarilishi natijasida gipofizar nanizm (mittilik) ro’y beradi. bu holat homilada yoki bolaning juda yoshligidan boshlanib, o’sishning keskin ravishda sekinlashuviga olib keladi. organizmning o’sishiga o’sish gormonidan tashqari, qalqonsimon bez va buyrak usti bezlarining gormonlari va jinsiy gormonlari jiddiy ta’sir ko’rsatadi, shu bilan birga irsiyat, iqlim, ovqatlanishga bog’liq omillar ham ta’sir qiladi. gipofizar nanizmda odamning bo’yi past bo’lsa ham, gavda qismlarining bir-biriga nisbati nisbati saqlanib qoladi, qo’l-oyoq panjalari kichkina, barmoqlari ingichka bo’ladi, jinsiy a’zolar rivojlanmaydi, gipofizar pakana erkaklar jinsiy zaif bo’ladi, ayollar esa, homilador bo’lmaydi. ba’zi pakanalar qonida somatotropin miqdori odatdagidan ko’p bo’ladi. ularning yaxshi o’smasligining sababi, somatomedinlarning etishmovchiligidadir (somatomedin 63 aminokislota qoldig’idan tuzilgan peptid bo’lib, jigarda sintezlanadi). u, nafaqat …

bu jarayonni susaytiradi. somatotropin sekretsiyasiga qonning kimyoviy tarkibi, xususan aminokislotalar, yog’ kislotasi va glyukozaning qondagi miqdori ta’sir qiladi. qonda glyukoza miqdori kamaysa, o’sish gormoni sekretsiyasi kuchayadi. gormonning qonga o’tishi stress holatlarda ham tezlashadi. prolaktin - oqsil gormon bo’lib, 198 aminokislota qoldiqlaridan tashkil topgan (uning miqdori erkak va ayollarda 2-15 mkgl atrofida bo’lib, homilador ayollarda 300 mkgl ga etadi). prolaktin sut bezlari o’sishini va sut ishlab chiqarilishini, sut oqsillari va boshqa tarkibiy qismlarning sintezlanishini tezlashtiradi. kalamushlarda prolaktin lyuteotrop (sariq tana faolligini saqlash) ta’sir ham ko’rsatadi. agar balog’atga etmagan, yosh urg’ochi hayvonlarga prolaktin yuborilsa, ularda onalik instinkti paydo bo’ladi. gipotalamik markazlar prolaktin sekretsiyasini reflektor yo’l bilan kuchaytiradi. ushbu refleks, bola sut emgan vaqtida sut bezlari so’rg’ichidagi retseptorlar qo’zg’alishi natijasida amalga oshadi. sut sog’ish ham qonda prolaktin miqdorini oshiradi. prolaktin suv-tuz va yog’ almashinuviga ham ta’sir qiladi, terining yangilanishi va undagi yog’ bezlari faoliyatini tezlashtiradi. gormonning qonga o’tishi reflektor yo’l bilan tezlashsa, gipotalamusning …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "endokrin tizim fiziologiyasi"

1701239097.docx endokrin tizim fiziologiyasi reja: 1. gipofiz va uning gormonlari. 2. adenogipofiz gormonlari tomonidan nazorat qilinadigan endokrin bezlar gipofiz va uning gormonlari. gipofiz, yoki miyaning pastki o’simtasi endokrin bez hisoblanib, uning funktsiyasi gipotalamik gormonlar tomonidan boshqariladi. shundan kelib chiqqan holda, gipofiz organizmni muvofiqlashtiruvchi tizimining asab va endokrin komponentlarini bog’lovchi muhim boshqaruv markazdir. embriogenez davrida gipofiz ikkita har xil kurtakdan hosil bo’lgan. oraliq miya voronkasining tubidan neyrogipofiz shakllangan bo’lib, u, yuksak umurtqalilarda gipofizning o’rtadagi tepaligidan, oyoqchalaridan yoki shohchalaridan va orqa (asab) sohasidan iborat. bezli soha yoki adenogipofiz, oldingi ichakning oldiga turtib chiqqan epi...

DOCX format, 154.6 KB. To download "endokrin tizim fiziologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: endokrin tizim fiziologiyasi DOCX Free download Telegram