yulduzlarning kichik atlaslari. osmondagi turli ob'yektlar

DOC 241.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1662983082.doc d g 4 i l l l l l l l l < l a h ñ h h h 2 ) 11 ( ) 10 ( 2 1 oktyabr oktyabr h h + a é ì yulduzlarning kichik atlaslari osmondagi turli obyektlar yulduzlarning kichik atlaslari. osmondagi turli ob`yektlar reja: 1. quyosh, oy va sayyoralarning ekvatoryal koordinatalari 2. kuzatish mashg`ulotlarida 3. osmon sferasining modeli 4. ko`rinma yoritgichlarning osmondagi vaziyati (ekvatorial koordinatlar) yulduzlarning kichik atlaslari osmondagi turli obyektlarni o`rganish uchun mo`ljallangan qo`llanma hisoblanadi. bunday qo`llanmalardan biri a.a.mexailovning “звёздный атлас”i to`rtta xaritadan iborat. bu qo`llanma qurollanmagan ko`z bilan ko`rib bo`ladigan (5,5 yulduz kattaligigacha bo`lgan) osmoning shimoliy yarim sferasidagi hamma yulduzlarning tasviri tushirilgan . u m.m.dugayevning “лабараторный практикум по курсу астрономии” kitobida batafsil tasvirlangan. biz bu yerda a.d.marlenskiy tuzgan atlas bilan tanishamiz. a.d.marlenskiyning atlasi 20 ta xaritadan iborat bo`lib, osmonning shimoliy va janubiy yarim sharlarida oddiy ko`z bilan ko`rinadigan (5,75 yulduz kattaligigacha …

ab radial chiziqlar yonida yozilgan raqamlar (0,1,2,3,...,23) mazkur raqam og`ishlarining soatlarda ifodalaydigan α=to`g`ri chiziqlarini bildiradi. 0-soatlik og`ish aylanasi bo`ylab yozilgan raqamlar (70˚,80˚,90˚) esa mazkur osmon parallellarini graduslarda ifodalangan og`ishlarni ko`rsatadi. olamning janubiy qutbini ifodalovchi 20 xaritaning tuzilishi xuddi 1-xarita tuzilishi kabidir. 2-7 xaritalardagi og`ish aylanalari va parallellari mos xolda vertikal va gorizontal yo`nalishda o`tkazilgan chiziqlar bilan ko`rsatilgan. og`ish aylanalari yonida (xaritalarning ustki va pastki chegaralari bo`ylab) yozilgan raqamlar, (masalan, 2-xaritada:1,2,3,4,) yoritkichlarning α-to`g`ri chizishlarini, parallellar yonida (xaritaning o`ng va chap chegarasi bo`ylab) yozilgan (2-xaritada: 20˚,30˚,40˚,50˚,60˚,70˚) sonlar ularning δ-og`ishlarini ko`rsatadi. (α,δ) ifodalovchi bu raqamlar oralig`i bir necha teng bo`laklarga bo`lingan. bu maydaroq bo`laklarning qiymatini baholash uchun ikkita qush og`ish yoki sutkalik parallel aylanalariga mos soat yoki graduslar farqini shu oraliqdagi bo`lakchalar soniga bo`lish kerak. masalan,2-xaritada 3h va 4h lik og`ish aylanalarining soat o`lchovi farqi α=4h –3h=1h=60m: bu oraliq teng 6 bo`lakka bo`lingan . demak har bir bo`lakning α bo`yicha bahosi , ya`ni …

l qilingan). - qo`shaloq va karrali yulduzlar: doirachaning diametri qo`shaloq yulduzni tashkil etuvchilarning ko`rinma yulduz kattaliklari yig`idisini ifodalaydi. · spektral qo`shaloq yulduzlar. · o`zgaruvchan yulduzlar: bo`yalgan ichki doiracha ravshanlik minimumidagi yulduz kattaligiga mos keladi. · yangi yulduzlar: xaritalarda bu belgi yonida yangi yulduz chaqnash yili ko`rsatilgan. · metior oqimlarining radianti. · yulduzlarning tarqoq to`dalari. · sharsimon to`dalar. · planetar tumanliklar. · diffuz tumanliklar. · gallaktikalar. xarita ustida ko`k rang bilan bo`yalgan polosa (yo`l) somon yo`lini ifodalaydi. xaritaning chap tomonidagi turli kattalikdagi qora doirachalar yonidagi sonlar yulduz kattaligini ifodalaydi. yulduz kattaliklari m=0,5 aniqlik bilan berilgan. biror yulduzning yulduz kattaligini aniqlash uchun yulduzning xaritadagi kattaligini etalon doirachalar bilan taqqoslanadi. masalan, 3-xaritada tasvirlangan savr (1-jadvalga qarang) yulduz turkumining α yulduzi (aldebaran) ning yulduz kattaligi m=1, aravakashning α-si uchun m=2,5 deb olish mumkin. xaritada m=5,5 gacha bo`lgan yulduzlar tasvirlangan. atlasdagi har bir xaritaning chap tomonidagi betlarda yorug` yulduzlar va boshqa kosmik obyektlar haqida ma`lumotlar …

asta-sekin (asosan protsessiya tufayli) o`zgarib boradi. shuning uchun xaritalar setkasi va koordinatalar ma`lum epoxa uchun tuziladi. a.a.mixaylov va a.d.marlenskiy kichik atlaslaridagi xaritalar epoxasi uchun 1950 yilning boshi olingan. yulduz turkumlarining gorizontga nisbatan ko`rinishini o`rganishda va ulardan orientir sifatida foydalanishda yulduzlar osmoning surilma xaritasi (bundan kiyin surilma xarita deb aytamiz) asosiy qo`llanma bo`la oladi (i-rasm). surilma xarita ikki qismdan: yulduzlar xaritasi va bu xaritaga qoplangan qoplama doiradan iborat. yulduzlar xarotasi qismidan osmonning δ=450 og`ishdan δ=+900gacha bo`lgan sohasi ifodalangan. unda nisbatan yorug` ( ko`rinma yulduz kattaligi 4 gacha bo`lgan) yulduzlar va boshqa kosmik ob`ektlar ko`rsatilgan. bu erda olamning shimoliy qutbini ifodalaydigan p nuqtadan chiquvchi radial to`g`ri chiziqlar og`ish aylanalarini, har 300 li oraliqda chizilgan kontsentrik aylanalar osmon parallellarini ifodalaydi. xarita chetida bu to`g`ri chiziqlar yonida yozilgan (oh dan 24h gacha ) soat o`lchovidagi raqamlar mos ravishda mazkur og`ish aylanalariga tegishli to`g`ri chiqishlarni korsatadi. osmon parallellari yonida (oh lik og`ish aylanasi bo`ylab) yozilgan …

xaritani chegaralab turadigan datalar limbasi deb ataluvchi tashqi aylana bo`ylab calendar yilining ma`lum kun va oylari qo`yilgan. surilma xaritaning qoplama doira qismi ish jarayonida yulduzlar xaritasi ustiga qo`yiladi. qoplama doirani chegeralab turuvchi aylanaga soatlar limbasi deyiladi. u 24 qismga (soatga) bo`lingan. soatlarni ifodalovchi raqmlar oralig`i maydaroq teng 6 bolakka bo`lingan bo`lib, ularning har biri 10 munitga teng oraliqqa mos keladi.soatlar limbasidagi vaqtlar o`rtacha quyosh vaqtida berlgan. qoplama doiraning o`rtasi kuzatuvchi yashayotgan shaharning φ =kenglamasiga mos ( yoki unga yaqin kenglamaga mos) ko`rsatilgan aylnalarning biri bo`ylab qirqib olinishi zarur. masalan, farg`ona kenglamasini φ = 400 deb hisoblab, surilma qism 400 li oval aylana bo`ylab qirqilsa, qirqilgan doira chegarasi farg`ona gorizontini, gorizontdagi to`rtta asosiy nuqtalarini bilgilaydi. shimoliy janubga tomon ip o`tkazilsa, bu ip osmon meridianini, ip o`rtasi taxminan farg`ona zenitini ifodalaydi. yulduzlar osmonining surilma xaritasi yordamida yulduzlarning istagan bir paytidagi (kuzatuvchi gorizontiga nisbatan) viziyatini, shu paytda yulduz turkumlarning qaysi birlari chiqayotganini, botayotganini …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "yulduzlarning kichik atlaslari. osmondagi turli ob'yektlar"

1662983082.doc d g 4 i l l l l l l l l < l a h ñ h h h 2 ) 11 ( ) 10 ( 2 1 oktyabr oktyabr h h + a é ì yulduzlarning kichik atlaslari osmondagi turli obyektlar yulduzlarning kichik atlaslari. osmondagi turli ob`yektlar reja: 1. quyosh, oy va sayyoralarning ekvatoryal koordinatalari 2. kuzatish mashg`ulotlarida 3. osmon sferasining modeli 4. ko`rinma yoritgichlarning osmondagi vaziyati (ekvatorial koordinatlar) yulduzlarning kichik atlaslari osmondagi turli obyektlarni o`rganish uchun mo`ljallangan qo`llanma hisoblanadi. bunday qo`llanmalardan biri a.a.mexailovning “звёздный атлас”i to`rtta xaritadan iborat. bu qo`llanma qurollanmagan ko`z bilan ko`rib bo`ladigan (5,5 yulduz kattaligigacha bo`lgan) osmoning shimoliy yarim sferasidagi hamma yulduzlarning tasviri tushirilgan . u m.m.dugayevni...

DOC format, 241.5 KB. To download "yulduzlarning kichik atlaslari. osmondagi turli ob'yektlar", click the Telegram button on the left.

Tags: yulduzlarning kichik atlaslari.… DOC Free download Telegram