oy va quyosh to`g`risida umumiy ma`lumot

DOC 118.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

oy va quyosh to`g`risida umumiy ma`lumot.doc mundarija: kirish i.bob. oy va quyosh to`g`risida umumiy ma`lumot. 1.1 quyosh haqida umumiy ma`lumot. 1.2 oy to`g`risida umumiy ma`lumot. 1.3 oyning ko`rinma harakati va fazalari ii.bob. quyosh va oy tutilishlari. 2.1 quyosh tutilish shartlari va turlari. 2.2 oy tutilish shartlari va turlari 2.3quyosh va oy tutilish paytida sodir bo`ladigan hodisalar. hulosa adabiyotlar. qadim zamonlarda quyosh tutilishi falokat alomati sanalgan. sharq mamlakatlarida xususan xitoyda odamlar quyoshni yovuz ajdaho yuta boshlaydi va shu sababdan tutilish sodir bo`ladi, deb ishonganlar. kohinlar ajdarni qo`rqitib, undan quyoshni qutqarish uchun turli xil duolar o`qiganlar, odamlar esa maydonlarga yig`ilib turli xil temir idishlarni taqillatib, do`mbira va nog`oralar chalib shovqin suron ko`targanlar bir necha daqiqadan keyin to`la tutilish tugagandan so`ng esa, ular “ajdahoning taslim bo`lgani” ga ishonib, hursandchilik qilganlar [7] insoniyat tarixida quyosh to`la tutilishini birinchi bor o`zida aks ettirgan manba qadimgi xitoy shu ching salnomasidir. xitoy xalqining buyuk ma`daniyati tufayli qadimda …

nlar. ularga tutilish takrorlanib turadigan davr ham ma`lum edi. bu saros deb atalib, u 18 yilu 11 kun 8 soatga teng. takidlab o`tganimizdek tutilishlar oy orbitasining chiqish va botish tugunlari yaqinida ro`y beradi. bu tugunlar har yili taxminan 20º ga buriladi va oy orbitasining 18 yilu 11 kun 8 soat ichida bir marta to`liq aylanib chiqadi [8]. oy o`z orbitasi bo`ylab sekundiga bir kilometr tezlik bilan xarakatlangani uchun oy soyasi ham taxminan ana shunday tezlik bilan harakatlanadi. lekin, shuni takidlash lozimki, soya o`z o`qi atrofida aylanib turgan yerga tushadi. yer aylanishining yo`nalishi ham oy soyasining harakat yo`nalishi bilan bir xil bo`ladi. yerning sirti go`yo orqasidan quvlab klayotgan oy soyasidan qochishga intiladi. lekin, yer yuzasidagi ma`lum nuqtaning tezligi oy soyasi tezligidan kamroqdir. bu tezlik ekvatorda eng katta miqdorda sekundiga 465 metrga yetadi. oy soyasi o`zidan shu sababdan oldinda ketayotgan yer nuqtalarini quvib yetib, katta tezlik bilan undan o`zib ketadi. shuning uchun …

oy yer orbitasi tekisligini chiqish va botish tugunlari deb ataladigan nuqtalarda kesib o`tadi. oy aynan shu nuqtalaridagina quyosh yer chizig`iga yaqin keladi va tutilishi kuzatiladi. [12] kalendar yilida ikkitadan 5 tagacha quyosh tutilishi bo`lishi mumkin. tutilishlarning tabiati asosan oy bilan yer va yer bilan oy orasidagi masofalarga bog`liq. ma`lumki yerning quyosh atrofidagi va oyning yer atrofidagi harakatlari cho`zinchoq orbitalar bo`ylab bo`ladi, shuning uchun bu osmon jismlari orasidagi masofalar doimo o`zgarib turadi. astranomiya faning taraqqiy etishi bilan olimlar bundan ming yil oldin bo`lgan va 100 yillardan keyin bo`ladigan tutilishlar vaqtini juda aniqlik bilan hisoblab chiqish usullarini kashf etdilar. ana shunday xisob kitoblardan biri avstraliyalik olim t.oppolerning 1887-yilda bosilib chiqqan “tutilish qonunlari” kitobida bayon qilingan. bu kitobda o`tmishda bo`lib o`tgan va kelajakda bo`ladigan tutilishlar bo`yicha bajarilgan katta hajmdagi hisoblash ishlari berilgan. unda eramizdan avvalgi 1207-yilning noyabridan eramizning 2161-yil noyabr oyigacha bo`lgan davr uchun 8000 ta quyosh tutilishi va 5200 ta oy tutilishi …

xolanki mana shu davr ichida o`zbekiston hududida 7, 8 marta to`la tutilishlar bo`lgan [12]. toshkentda oxirgi marta quyoshning to`la tutilishi xviii-asrda 1761-yil oktyabrda bo`lgan , navbatdagisi 2060-yilning 30-aprelida kuzatiladi. yuqoridagi sabablar tufayli astronom olimlar bu noyob hodisani kuzatish maqsadida voqea sodir buladigan hududlarga ekspedetsiyalar uyushtiradilar. safar ishtirokchilarining har biriga o`ziga xos vazifalar bo`lib beriladi. bu vazifalarning aniq-ravshan bajarilishi uchun ekspeditsiya 10-15 kun oldin tutilish maksimal fazasi kuzatiladigan joyga yetib keladi va “ repititsiyalar” boshlab yuboriladi, har kimning o`z imkoniyati baholanadi. xullas, quyosh to`la tutilishini kuzatish paytida hech bir hatolik bo`lishi mumkin emas. lekin, tutilish paytida ob-havoning ham katta ahamioyati bor. agara havo ochiq bo`lmasa ko`tarilgan barcha chora tadbirlar zoya ketadi[14]. bitiruv malakaviy ishining dolzarbligi. quyosh faolligini o`zgarishi va uning 11 yillik davri nima sababdan yuzaga kelishi haligacha fanda nomalum. bu masalaga oydinlik kiritish uchun nafaqat quyosh fotosferasida, tojida va xromasferasidagi jarayonlarni ham tadqiq etishni ham talab qiladi. quyosh tutlisih paytida …

mavzuning maqsadi va vazifasi. quyosh va oy tutilishlarini yuzaga keltiruvchi sabablarni o`rganish, shu soha mutaxasislarining qilgan kuzatuv va ilmiy ishlari bilan tanishish quyosh va oy tutilishlarioga oid so`ngi ma`lumotlar va natijalarni o`rganish. quyosh va oy tutilishlari vaqtlarini oldindan aytish, qaysi shaharda qay tarzda ro`y berishini oldindan aytib berish. quyosh va oy tutilishlari paytida ro`y beradigan hodisalarni va ma`lumotlarni o`rganib, uni keltiruvchi sabablarni aniqlash. bitiruv malakaviy ishining tadqiqot obyektini belgilab, shu joyda ro`y bergan hodisa natijalarini tasvirlarini o`rganish. quyosh va oy tutilishlari to`g`risida umumiy ma`lumotga ega bo`lish. mavzuning ilmiyligi va amaliy ahamiyati. umum etirof etilgan matematik va fizik amallar bilan ilmiy yondashiladi. olingan ma`lumotlarga asoslanib quyosh va oy tutilishlarini oldindan aniqlab berish mumkinligi to`g`risida ma`lumotlarni berish. sababi oddiy xalqqa ilmiy asosda tushuntira bilish kerak. har qanday moddani qanday agregat holatda bo`lishidan qat`iy nazar ularni fizikaviy kimyoviy hossalarini ayniqsa spektroskopik xossalarini bilish ulardan amaliyotda to`g`ri foydalanioshga olib keladi. bu esa o`z navbatida …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "oy va quyosh to`g`risida umumiy ma`lumot"

oy va quyosh to`g`risida umumiy ma`lumot.doc mundarija: kirish i.bob. oy va quyosh to`g`risida umumiy ma`lumot. 1.1 quyosh haqida umumiy ma`lumot. 1.2 oy to`g`risida umumiy ma`lumot. 1.3 oyning ko`rinma harakati va fazalari ii.bob. quyosh va oy tutilishlari. 2.1 quyosh tutilish shartlari va turlari. 2.2 oy tutilish shartlari va turlari 2.3quyosh va oy tutilish paytida sodir bo`ladigan hodisalar. hulosa adabiyotlar. qadim zamonlarda quyosh tutilishi falokat alomati sanalgan. sharq mamlakatlarida xususan xitoyda odamlar quyoshni yovuz ajdaho yuta boshlaydi va shu sababdan tutilish sodir bo`ladi, deb ishonganlar. kohinlar ajdarni qo`rqitib, undan quyoshni qutqarish uchun turli xil duolar o`qiganlar, odamlar esa maydonlarga yig`ilib turli xil temir idishlarni taqillatib, do`mbira va nog`oralar...

DOC format, 118.5 KB. To download "oy va quyosh to`g`risida umumiy ma`lumot", click the Telegram button on the left.

Tags: oy va quyosh to`g`risida umumiy… DOC Free download Telegram