oy-quyosh kalendari

PPTX 20 pages 7.9 MB Free download

20 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 7.9 MB

File type PPTX

Pages 20

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 20

papyrus history lesson mavzu: rim kalendari qadimgi yunonistonda miloddan avvalgi birinchi ming yillikning boshlarida oy-quyosh kalendari tuzildi. bu davrda har bir polis o‘z kalendarini ishlab chiqadi. ular bir-biriga mos kelsa-da, har bir kalendarning afzallik tomonlari bor edi. ular bir yilni har biri yangi oy bilan boshlanadigan o‘n ikki oyga bo‘lib chiqdi. kalendarni fasllarga moslashtirish uchun qo‘shimcha o‘n uchinchi oy ham joriy qilingan.yunonistonning turli shaharlarida oylarning o‘z nomlari bo‘lsa-da, afina kalendaridagi oy nomlari bir muncha keng tarqalgan edi. ular: 1. gekatombeon (iyul) 7. gamelion (yanvar) 2. metageytnion (avgust) 8. antesterion (fevral) 3. boedromion (sentabr) 9. elafebolion (mart) 4. pianepsion (oktabr) 10. y.munixion (aprel) 5. memakterion (noyabr) 11. i.fargelion (may) 6. poseydeon (dekabr) 12. skiroforion (iyun) . . qadimgi rim kalendarining tuzilishi sanasi to‘g‘risida aniq ma’lumot yo‘q. rimning afsonaviy asoschisi va hukmroni romul (mil. av. viii asrning o‘rtalari) davrida oy kalendaridan foydalanilgan. kalendar bir yil 10 oy, jami 304 kundan iborat bo‘lgan. …

2 / 20

nius - yupiterning rafiqasi, osmon ma’budasi, ayollarning himoyachisi yunona sharafiga qo‘yilgan. beshinchi oy – kvintilis (lotincha beshinchi)– imperator yuliy sezar sharafiga yulius deb qo‘yilgan. oltinchi oy – sekstilis (lotincha oltinchi) - imperator oktavian avgust (muqaddas kishi) nomi bilan atalgan. yettinchi oy – september (lotincha yettinchi), sakkizinchi oy – oktober (lotincha sakkizinchi), to‘qqizinchi – november (lotincha to‘qqizinchi), o‘ninchi oy – detsember (lotincha o‘ninchi) degan ma’noni bildiradi. o‘n birinchi oy - yanuaris deb atalib, ikki yuzli xudo yanus nomiga qo‘yilgan. o‘n ikkinchi oy - februarius - yer osti podshosi februus nomiga qo‘yilgan. shuningdek, “februane” so‘zi “tozalanmoq”, “poklanmoq” degan ma’nolarni ham bildiradi. yilning oxirida poklanish marosimi o‘tkazilgan. . . . miloddan avvalgi vi asrda rimliklar mazkur oy kalendarini oy-quyosh kalendariga aylantirishga urinib ko‘rdilar. buning uchun ular interkalyatsiya tizimidan (qo‘shimcha oylarni qo‘shish) foydalandilar. qadimgi rim kalendariga har ikki yilda 20 kunlik qo‘shimcha oyni joriy qildilar. bu oy “marsedonius”- marsedoniy oyi nomini oldi. juft raqamlarni …

3 / 20

rga nom berildi. bu kalendarda ham yil bahorgi tengkunlik davridan boshlangan. yulian va grigorian kalendarlari. rim imperatori yuliy sezar (mil.av. 100 y. mil. 44 y.) miloddan avvalgi 46 yilda kalendar islohotini o‘tkazdi. yuliy sezarni misrda bo‘lganida mahalliy kalendar qiziqtirib qo‘ygandi. yangi kalendarni tuzishda aleksandriyalik astronom sozigen faol qatnashadi. kalendar islohotchilari oldiga misr “daydi kalendari”ni tuzatib, so‘ngra uni qabul qilish vazifasi qo‘yilgan edi. sozigen tuzgan bu kalendar yuliy sezar sharafiga tarixga yulian kalendari nomi bilan kiradi. . . . . . . yulian kalendarida yilning boshi, davomiyligi va qo‘shimcha kunlarga alohida e’tibor berildi. kalendarda yilning birinchi oyi yanvar qabul qilindi. miloddan avvalgi 153 yildan boshlab rim konsullari yanvarda o‘z xizmat vazifasini boshlardilar. yangi kalendarda eski kalendaridagi oylar nomi saqlanib qoldi. bular: yanuaris, februarius, martius, aprilis, mayus, yunius, kvintilis, sekstilis, september, oktober, november, detsember. kalendarda toq oylar (6 ta) 31 kundan (yanuaris, martius, mayus, kvintilis, september, november) juft oylar (fevraldan tashqari) 30 …

4 / 20

28 yilda bu xatolik bir sutkani tashkil qilardi. xvi asrga kelib yulian kalendari bo‘yicha bahorgi teng kunlik 21 martga emas, balki 11 martga to‘g‘ri kelib qoldi. yulian kalendaridagi xatoliklarni ko‘pgina olimlar, jumladan mirzo ulug‘bek o‘z vaqtida ta’kidlab o‘tgan edi. . . . yulian kalendaridagi xatolikni tuzatish maqsadida 1582 yilda rim papasi grigoriy xiiiboshchiligida kalendar islohoti o‘tkaziladi. natijada, yangi bugungi kunda dunyoda ishlatib kelinayotgan grigorian kalendari tuziladi. grigorian kalendarining uzunligi 365,24 sutkaga teng va tropik yildan 0,000304 sutkaga farq qiladi. bu 3300 yilda bir sutkani tashkil qiladi. tarixda grigorian kalendaridan ham aniqroq kalendarlar mavjud. shunday kalendarlardan biri 1079 yilda tuzilgan umar xayyom kalendaridir. miloddan avvalgi 8 yilda imperator oktavian avgust kalendar islohotini o‘tkazdi. chunki bu davrda (sezarning vafotidan keyin) rimdagi kalendar bo‘yicha mas’ul kohinlar kollegiyasi yilni hisoblashda xatolikka yo‘l qo‘yib kelinmoqda edi. ular to‘rtinchi yilni emas, balki uchinchi yilni kabisa yili qilib hisoblaydilar. natijada kalendar yili tropik yildan ancha orqada qolib …

5 / 20

digan bo‘ldi. bu o‘zgarish yulian kalendarining belgilangan tashqi ko‘rinishini (toq oylar 31, juft oylar 30 kundan bo‘ladi degan) o‘zgartirib yubordi. ba’zi senat a’zolari oylarga boshqa rim imperatorlari nomlarini berishga ham harakat qilib ko‘rgan. imperator tiberiy (14-37), nomiga senat september oyini - tiberius, avrelia kommoda (176-192) nomiga ham sentabr oyini - kommodus, oktouberni - domitsian (81-96) sharafiga - domitsianus deb atashga harakat qilganlar. lekin, bu nomlar o‘sha davrdayoq qabul qilinmagan.rimga hafta tushunchasi sharqdan i asrda kirib kelgan bo‘lsa, faqatgina iv asrga kelibgina rimda yetti kunlik hafta qabul qilindi. sharqiy rim (vizantiya) imperiyasida ham yulian kalendaridan foydalanilgan. yulian kalendari keyinchalik zamonaviy kalendarni tuzishda asos bo‘ldi. hisobda qulay bo‘lishi uchun bu oyga bir kunni februariusdan olib berishdi. boshqa ba’zi oylarning sutkalari ham o‘zgartirildi. yangi kalendar nasroniy cherkovi tomonidan nikeya soborida 325 yilda qabul qilingan. milodiy yil hisobining boshlanishi iso payg‘ambarning tavalludi bilan bog‘liq. nasroniylik tarqala boshlagan ilk davrda bir qancha yil hisoblari mavjud …

Want to read more?

Download all 20 pages for free via Telegram.

Download full file

About "oy-quyosh kalendari"

papyrus history lesson mavzu: rim kalendari qadimgi yunonistonda miloddan avvalgi birinchi ming yillikning boshlarida oy-quyosh kalendari tuzildi. bu davrda har bir polis o‘z kalendarini ishlab chiqadi. ular bir-biriga mos kelsa-da, har bir kalendarning afzallik tomonlari bor edi. ular bir yilni har biri yangi oy bilan boshlanadigan o‘n ikki oyga bo‘lib chiqdi. kalendarni fasllarga moslashtirish uchun qo‘shimcha o‘n uchinchi oy ham joriy qilingan.yunonistonning turli shaharlarida oylarning o‘z nomlari bo‘lsa-da, afina kalendaridagi oy nomlari bir muncha keng tarqalgan edi. ular: 1. gekatombeon (iyul) 7. gamelion (yanvar) 2. metageytnion (avgust) 8. antesterion (fevral) 3. boedromion (sentabr) 9. elafebolion (mart) 4. pianepsion (oktabr) 10. y.munixion (aprel) 5. memakterion (noyabr) 11. i....

This file contains 20 pages in PPTX format (7.9 MB). To download "oy-quyosh kalendari", click the Telegram button on the left.

Tags: oy-quyosh kalendari PPTX 20 pages Free download Telegram