fizika fanidan quyosh va oy tutilishi

DOCX 8 стр. 620,6 КБ Бесплатная загрузка

8 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 620,6 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 8

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 8

navoiy viloyati karmana tumani 15-umumiy o’rta ta’lim maktabi fizika fani o’qituvchisi turabova lobarning fizika fanidan 1 soatlik dars ishlanmasi mavzu: quyosh va oy tutilishi. yorug’likning tezligi. yorug’likning qaytishi va sinishi. navoiy-2017 sana: _________ sinf: __________ mavzu: quyosh va oy tutilishi. yorug’likning tezligi. yorug’likning qaytishi va sinishi. darsning annotatsiyasi: · quyosh tutilishii, oy tutilishi; · qisman tutilishi, to’la tutilishi; · quyosh toji; · yorug’lik tezligi; · yorug’likning qaytish qonuni; · yorug’likning sinish qonuni; · qaytish burchagi; · sinish burchagi. darsning maqsadi : a) ta’limiy: o’quvchilarga quyosh va oy tutilishlarini tushuntirish, yorug’lik tezligi tabiatda uchraydigan eng katta tezlik ekanligi haqida tushuncha hosil qilish, yorug’likning qaytish va sinish hodisalarini, shuningdek, ba’zi bir qonuniyatlarini o’rgatish. b) tarbiyaviy: o’quvchilarda ilm ma’rifatga muhabbat tuyg’ularini tarkib toptirib borish, o’zaro hurmat, vatanga muhabbat ruhida tarbiyalash. c) rivojlantiruvchi: o’quvchilarda qiyoslash, taqqoslash asosida xulosa chiqarish ko’nikmalarini hosil qilish. mantiqiy fikrlash qobiliyatini o’stirish. dars turi: yangi bilimlar berish darsda qo`llaniladigan metodlar: …

2 / 8

2. agar devorga biror buyumning soyasi tushirilsa, bu soyaning o’lchami nimaga bog’liq bo’ladi? 3. yorug’likning to’gri chiizq bo’ylab tarqalishini qanday hodisalar tasdiqlaydi? 4. soya qanday hosil bo’ladi? 5. soya jismdan katta bo’lishi mumkinmi? qachon? 6. jismning bir vaqtda 2 ta soyasi hosil bo’lishi mumkinmi? qachon? iii. yangi mavzu bayoni: (18 minut) mavzu "faol ma'ruza" usulida o'tiladi. qani hurmatli o'quvchilar kim shu vaqtgacha quyosh va oy tutilishlariga guvoh bo'lgan? bu hodisa qanday ro’y berishini bilasizmi? quyosh va oy tutilishlarida ko'rgan manzarangizni tasvirlab bering. bugun siz quyosh va oy tutilish hodisalari haqida o’rganasiz. tabiatda soya va yarim soya hosil bo‘lishini katta masshtabda quyosh va oy tutilishida kuzatish mumkin. ma’lumki, quyosh atrofida boshqa sayyoralar kabi yer ham o‘zining tabiiy yo‘ldoshi oy bilan birgalikda aylanib turadi. yer quyosh atrofida 365, 26 sutka mobaynida bir marta aylanib chiqadi. oy esa yer atrofida 27 sutka 7 soat 43 minutda bir marta aylanadi. ularning harakati davomida qandaydir …

3 / 8

hayotgan quyosh nurini yer to‘sib qolganda yerning soyasi oyga tushadi. yerning atmosferasi bo‘lmaganda edi, oy tutilishi davrida u ko‘rinmay qolar edi. yer atmosferasi quyosh nurlarini sochib yuborganligi tufayli oyning tutilishi davrida qizg‘ish disk shaklida ko‘ramiz. oy tutilishi sababi ma’lum bo‘lmagan davrda, odamlarda qo‘rqinch paydo bo‘lgan. uni tushuntirish uchun turli rivoyat va afsonalar to‘qishgan. hozirgi kunda quyosh va oy tutilishini ancha oldin, qayerda, qachon va qanday ko‘rinishda bo‘lishi aytib beriladi. shunga ko‘ra olimlar bu hodisani o‘rganish uchun tayyorgarlik ko‘rishadi. quyosh to‘la tutilganda, boshqa vaqtda ko‘rinmaydigan «quyosh toji» ni kuzatish mumkin. yerning o‘z o‘qi atrofida aylanishi tufayli kun va tun almashinadi. oy ham o‘z o‘qi atrofida aylanadi. oyning kunduzgi yorug‘ tushib turgan qismi bizga ko‘rinib, yorug‘ tushmagan qismi ko‘rinmaydi. uni oy tutilishi bilan adashtirmaslik kerak. 2-rasm aristotel, yorug‘lik nuri bir nuqtadan ikkinchi nuqtaga bir zumda boradi, deb hisoblagan edi. yorug‘lik tezligini tajribada aniqlashga galiley uringan. bir-biridan bir necha kilometr uzoqlikda joylashtirilgan ikkita …

4 / 8

vchilarning savollari tinglanadi. yorug‘likning qaytishi. siz ba’zi filmda qafas ichiga qo‘yilgan ko‘zgu oldiga borib qolgan maymun yoki boshqa hayvonlarning qanday ahvolga tushib qolganligini bir eslab ko‘ring. ular ko‘zgu ichiga kirib sirli qiyofadoshini ushlamoqchi bo‘ladilar. suv ichgani kelgan yovvoyi odamlar ham suvda o‘z akslarini ko‘rib hayratga tushadilar. bu hodisalarning sababi yorug‘likning turli jism- lar-ko‘zgu, suv yuzasi, deraza oynasi, silliqlangan metall yuzalari va boshqa buyumlardan qaytishidir. yorug‘lik havodan suvga tushganda uning bir qismi qaytadi, bir qismi suv ichiga o‘tadi. yorug‘likning qaytishini o‘rganish uchun quyidagi qurilmadan foydalaniladi (3-rasm). 3-rasm tushish burchagi deb, tushgan nur bilan, nur tushgan nuqtaga o‘tkazilgan perpendikular orasidagi burchak (a) ga aytiladi. qaytish burchagi sifatida qaytgan nur bilan, shu nuqtaga o‘tkazilgan perpendikular orasidagi burchak (y) olinadi. tajribalar ko‘rsatadiki, qaytish burchagi har doim tushish burchagiga teng: a=y. bunga yorug likning qaytish qonuni deyiladi. agar buyumning yuzasi mutloq silliq bo‘lganda edi, nur undan faqat bir tomonga qaytgan va biz uni o‘sha tomondan …

5 / 8

kan. 4-rasm stakanga solib qo‘yilgan naycha singandek bo‘lib ko‘rinishi, hovuzdagi suvga qaralganda chuqurmasdek bo‘lib ko‘rinishi yorug‘likning suvga tushishi va chiqishida sinishi tufaylidir (5-rasm). yorug‘likning bir muhitdan ikkin- chisiga o‘tganda sinishiga sabab, yorug‘likning tarqalish tezligi o‘zgarishidir. yorug‘lik shishadan havoga yoki suv- dan havoga o‘tganda sinish burchagi tushish burchagidan katta bo‘ladi. shunga ko‘ra, suvda yashovchilar uchun tashqi dunyo butunlay boshqacha bo‘lib ko‘rinadi. 5-rasm iv. yangi mavzuni mustahkamlash (10 minut) darsni mustahkamlash uchun quyosh va oy tutilishining haqiqiy sabablarini bilmagan odamlarning qo'rquvga tushgani, shu sababli afsonalar to'qilgani aytiladi. lekin ularning tutilishini oldindan bilgan misrlik kohinlar yoki boshqalar undan ustalik bilan foydalanganliklari haqida misollar keltirish o'quvchilarni qiziqtiradi. masalan: "o'zbekfilm" kinostudiyasida tasvirga olingan ibn sinoga bag'ishlangan film, bolislav plusning “faraon” kitobi hamda kinosi va h.k. bir yilda yerdagi kuzatuvchi quyoshning ikki martadan besh martagacha tutilishini ko'rishi mumkin. o'rta hisobda quyoshning bir joyda to'la tutilishi 200—300 yilda bir marta bo'ladi. darsni mustahkamlash uhun test savollari beriladi. …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 8 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "fizika fanidan quyosh va oy tutilishi"

navoiy viloyati karmana tumani 15-umumiy o’rta ta’lim maktabi fizika fani o’qituvchisi turabova lobarning fizika fanidan 1 soatlik dars ishlanmasi mavzu: quyosh va oy tutilishi. yorug’likning tezligi. yorug’likning qaytishi va sinishi. navoiy-2017 sana: _________ sinf: __________ mavzu: quyosh va oy tutilishi. yorug’likning tezligi. yorug’likning qaytishi va sinishi. darsning annotatsiyasi: · quyosh tutilishii, oy tutilishi; · qisman tutilishi, to’la tutilishi; · quyosh toji; · yorug’lik tezligi; · yorug’likning qaytish qonuni; · yorug’likning sinish qonuni; · qaytish burchagi; · sinish burchagi. darsning maqsadi : a) ta’limiy: o’quvchilarga quyosh va oy tutilishlarini tushuntirish, yorug’lik tezligi tabiatda uchraydigan eng katta tezlik ekanligi haqida tushuncha hosil qilish, yorug’liknin...

Этот файл содержит 8 стр. в формате DOCX (620,6 КБ). Чтобы скачать "fizika fanidan quyosh va oy tutilishi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: fizika fanidan quyosh va oy tut… DOCX 8 стр. Бесплатная загрузка Telegram