astronomiya va astrofizika asoslari

PPT 44 pages 4.4 MB Free download

44 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 4.4 MB

File type PPT

Pages 44

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 44

powerpoint presentation tadjibaev ikram uralbaevich astronomiya va astrofizika asoslari fizika-matematika fanlari nomzodi, dotsent * adabiyotlar kononovich e. v., moroz v. i. obshey kurs astronomii, m.: urss, 2004 (2011) karttunen h. et all., fundamental astronomy, springer, 2007 mamadazimov m. umumiy astronomiya. toshkent, yangi asr avlodi, 2008 sattarov i. astrofizika. 2009 (i qism), 2007 (ii qism). toshkent nuritdinov s va b. umumiy astronomiya kursidan misol va masalalar, t., o’zbekiston, 2013 vorontsov-velyaminov b. a., sbornik zadach i prakticheskix uprajneniy po astronomii, m. nauka. 1977 vorontsov-velyaminov b. a., sbornik zadach po astronomii, m. prosveshenie. 1980 baholash tartibi nazorat turlari o'tish foizi o'tkazilish vaqti mustaqil ta'lim + amaliyot 75 foiz oraliq nazorat 60 foiz 11-hafta yakuniy nazorat 50 foiz 15-hafta astronomiya fanining predmeti astronomiya [yunon. astron - yulduz, nomos - qonun] – koinot haqidagi fan bo'lib, osmon jismlarining harakatini, ularning tabiatini, kelib chiqishi va rivojlanishini o'rganadi. [astronomiya – osmon jismlari hamda ular sistemalarining tuzilishi, kelib …

2 / 44

lagan inson turli xil tabiat hodisalarini kuzatish bilan shug'ullangan. maknota kometasining ajoyib dumi, 2007y bolid tushishi, 2003 y ming yillar avval ham tizimli tarzda astronomik kuzatuvlar olib borilgan qadimiy megalitlar qadimgi atsteklarning quyosh toshi dehlidagi quyosh rasadxonasi (hindiston) stounxenjdagi qadimiy rasadxona (angliya) jaypur rasadxonasidagi quyosh soati astronomik bilimlar daraxti astronomiya tarixi davrlari: i- antik dunyo davri (mil. av.) ii- teleskopgacha davr (mil. 1610 y. gacha) iii- teleskop davri (spektroskopiyagacha, 1610-1814y) iv- spektroskopik davr (fotografiyagacha, 1814-1900y) v- zamonaviy (1900 – b. z.) qadimiy (1610 y gacha) klassik (1610 – 1900 y.y.) zamonaviy (1900 - b.z.) klassik astronomiya astrometriya: sferik astronomiya fundamental astrometriya amaliy astronomiya osmon mexanikasi zamonaviy astronomiya astrofizika kosmogoniya kosmologiya kosmik tizimlar quyosh tizimi – quyosh va uning atrofida harakatlanadigan jismlar (sayyoralar, kometalar, sayyoralar yo'ldoshlari, asteroidlar). ko'rinadigan yulduzlar, jumladan somon yo'li – yulduzlar, ularning to'dalari va yulduzlararo muhitdan iborat bo'lgan galaktika galaktikalar guruhlar va to'dalarga birlashadi. barcha jismlar doimiy harakatda, …

3 / 44

$667 y, isaak nyuton (angliya). dunyodagi eng katta, 10 m. li ko'zguga ega u. kek nomidagi teleskop (yaxlit emas, 36 ta ko'zgudan iborat) 1996 y maun-kea rasadxonasiga o'rnatilgan (kaliforniya sht, aqsh) refraktor (refracto–sindiraman)- 1609 y, galileo galiley (italiya). dunyodagi eng kattasi alvan klark tomonidan tayyorlangan (40 dyuym=102sm), 1897 y yer rasadxonasiga o'rnatilgan (viskonsin sht, aqsh) ko'zgu-linzali – 1930 y, barnxard shmidt (estoniya). 1941 y d.d. maksutov (sssr) kalta quvurga ega bo'lgan menisklisini yaratdi. yaqinlashtirish qobiliyati α= 14"/d yoki α= 206265·λ/d yorug'lik kuchi e=~s=(d/dxr)2 kattalashtirishi w=f/f=β/α rasadxonalar – maxsus ilmiy-tekshirish muassasalari mauna kea rasadxonasi teleskoplari, gavayi to'rtta asosiy 8,2-metrli vlt teleskoplari minoralari paranal rasadxonasi, chili 10-metrli kek teleskopining bosh ko'zgusi. 36 ta oltiburchak 1,8-m li geksagonal ko'zgudan iborat "kek i" va "kek ii" teleskoplari bir biridan taxminan 85 m masofada joylashgani sababli, ular 85 m. ko'zguli teleskopga ekvivalent yaqinlashtirish qobiliyatiga, ya'ni taxminan 0,005 yoy sekundiga ega. kosmik ob'ektlar elektromagnit nurlanishning barcha …$

4 / 44

osmonga boqib yulduzlarni sanashgan va xayolan ularni turli xil shakllarga (yulduz turkumlariga) birlashtirishgan. ularni qadimgi afsonaviy qahramonlar, hayvonlar va buyumlar nomi bilan nomlashgan. rodoslik gipparx (190-125 yy, qad.yunoniston) mil. av. 125 y. 48 ta turkumning 1008 ta yulduzidan iborat yulduz katalogini tuzib, xaritaga nafaqat turkumlarning rasmini, balki yulduzlarning koordinatalarini kiritdi hamda ularni yorqinligiga qarab klassifikatsiyaladi (yulduz kattaliklarini kiritdi: eng yorqinlarini – birinchi (1m), zo'rg'a ko'rinadiganlarini – oltinchi (6m) yulduz kattaligi bilan belgiladi (farqi 5m)): 15 ta yulduz - 1m, 45 tasi - 2m , 208 tasi - 3m , 474 tasi - 4m , 217 tasi - 5m va 49 tasi - 6m. klavdiy ptolemey (klavdius ptolomeus, 87-165, ptolemaidlar, qad. rim) «dunyoning buyuk matematik qurilishi» kitobida (137 y) 13 ta kitobda o'sha davrning barcha astronomik bilimlarini to'plab, antik astronomiyani tugallagan. 48 ta turkumning 1022 ta yulduzini ekliptik koordinatalar sistemasida tavsiflab bergan. yoritqichning ufqdan balandligini o'lchash uchun vertikal gardish kassiopeya qovg'a …

5 / 44

gining kamayib borishi tartibida belgilashni kiritadi. eng yorqinlari – α, keyin β, γ, δ, ε va h. k. eng yorqin yulduzlar o'z nomlariga ega bo'lishdi (311 ta yulduz) xalqaro astronomik kengash (xak) ning rimda bo'lib o'tgan i bosh assambleyasida (1919 y.) osmonni 88 yulduz turkumiga bo'lishga kelishib olingan. bunda bir qator turkumlarning o'zidan, ba'zilarining nomlaridan voz kechildi hamda yulduz turkumlari chegaralarining ko'rinishi aniqlashtirib olindi. xak ning iii bosh assambleyasida (leyden, 1928 y.) yulduz turkumlari ko'pchiligining chegaralari tasdiqlandi, 1935 yilda esa turkumlar masalasi uzil-kesil hal qilingan. chegara chiziqlari 1875 yil epoxasi koordinata to'riga nisbatan osmon parallellari va og'ish aylanalari bo'ylab o'tkazilgan. kompas va astronavigatsiya asboblari ixtiro qilinguncha (yulduzlarga qarab yo'l topish maqsadida) dengizchilar va sayyohlar kerakli yo'nalishni yulduzlarga qarab topishgan. hozir ham bu navigatsiya yulduzlariga qarab yo'nalishni belgilash mumkin, ular 25 ta. katta ayiq yulduz turkumi - shimoliy yo'nalishni aniqlash va osmondagi yulduzlarni eslab qolish uchun yaxshi yordamchi bo'la oladi. betelgeyze …

Want to read more?

Download all 44 pages for free via Telegram.

Download full file

About "astronomiya va astrofizika asoslari"

powerpoint presentation tadjibaev ikram uralbaevich astronomiya va astrofizika asoslari fizika-matematika fanlari nomzodi, dotsent * adabiyotlar kononovich e. v., moroz v. i. obshey kurs astronomii, m.: urss, 2004 (2011) karttunen h. et all., fundamental astronomy, springer, 2007 mamadazimov m. umumiy astronomiya. toshkent, yangi asr avlodi, 2008 sattarov i. astrofizika. 2009 (i qism), 2007 (ii qism). toshkent nuritdinov s va b. umumiy astronomiya kursidan misol va masalalar, t., o’zbekiston, 2013 vorontsov-velyaminov b. a., sbornik zadach i prakticheskix uprajneniy po astronomii, m. nauka. 1977 vorontsov-velyaminov b. a., sbornik zadach po astronomii, m. prosveshenie. 1980 baholash tartibi nazorat turlari o'tish foizi o'tkazilish vaqti mustaqil ta'lim + amaliyot 75 foiz oraliq nazorat 60 ...

This file contains 44 pages in PPT format (4.4 MB). To download "astronomiya va astrofizika asoslari", click the Telegram button on the left.

Tags: astronomiya va astrofizika asos… PPT 44 pages Free download Telegram