давлатчилик тушунчаси ва унинг келиб чиқиши

DOC 64,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1555325701_74101.doc давлатчилик тушунчаси ва унинг келиб чиқиши режа: 1. давлатчилик тушунчаси. 2. давлатчиликнинг келиб чиқиши тўғрисидаги цивилизациявий ёндашувлар. 3. давлатлар пайдо бўлишининг ишлаб чиқариш усулига асосланган “шарқ йўли”, мулкчиликка асосланган “европача йўли”. 4. давлатнинг келиб чиқиши тўғрисидаги назариялар. давлат тушунчасига таъриф беришда қуйидаги умумлашган ёндашув айни ҳақиқатдир: давлат бу муайян олий ҳокимиятни амалга оширувчи, махсус бошқарув ва мажбурлов аппаратига эга бўлган, жамиятдаги барча ижтимоий-сиёсий гуруҳларнинг манфатини ифода этувчи, уларни бирлаштириб ва мувофиқлаштириб турадиган сиёсий ташкилотдир. давлатнинг асосий белгилари қуйидагилардан иборат: 1. аҳолининг ҳудудий асосга кўра бирлашганлиги 2. миллий суверенитетга эгалиги (ички ва ташқи сиёсатни амалга оширишдаги мустақиллик) 3. махсус бошқарув ва мажбурлов аппаратининг мавжудлиги 4. ҳуқуқ тизимининг мавжудлиги 5. солиқ тизимига эгалиги давлатларни типларга ажратишда формацион ва цивилизацион ёндашувлар мавжуд. формацион ёндашув-давлатларни ижтимоий, иқтисодий ривожланиш даражасини, базис ва устқурмаси, синфий моҳияти, мақсади, вазифалари ҳамда функциялари мезонига кўра типларга ажратишдир. цивилизацион ёндашув-давлатларнинг ижтимоий-иқтисодий тузуми ва функциялари билан бир қаторда кўпроқ уларнинг …

ат ўз ичида ва ташқи алоқаларда йўлга қўйиладиган муносабатларда бошқа ижтимоий-сиёсий ташкилотлардан фарқ қилган ҳолда, олий ҳокимиятга, тўла суверенитетга эгадир. 3. давлат жамият ҳаёти тараққиётининг турли соҳалари ва йўналишларини мувофақлаштириб туради. бошқарув жамиятнинг ички жабҳасига хос хусусият ҳисобланади. тарихга назар ташлайдиган бўлсак, инсоният ўз ривожланиш жараёни давомида энг оддий бошқарув шаклларини барпо этиб уни ривожлантириб ва такомиллаштириб борганлиги кўзатилади. дунё тарихидаги дастлабки давлатлар мил. авв. iii минг йилликдаёқ мисрда (ном давлатларнинг бирлашуви), месопотомияда (аккаднинг кучаюви) пайдо бўлади ва шарқдаги бошқа ҳудудларга ҳам (ҳиндистон, хетт давлати, элам ва бошқ.) ўз таъсирини ўтказиб сифатий янги хусусиятлар касб эта боради. давлат бошқаруви деганда биз бош сиёсий ҳокимият ва унга бўйсунувчи бошқарув тизимини тушунамиз. бошқарув тизими жамиятнинг барча жабҳаларини-сиёсий, иқтисодий, ижтимоий, маданий ва бошқаларни ўз ичига қамраб олади. бинобарин, бошқарув тизимини ҳар томонлама ва жиддий ўрганмасдан туриб жаҳон халқлари тарихий-маданий ривожланиши, уларнинг ўзаро алоқалари ва таъсири, маҳаллий ва умумбашарий маданиятлар интеграциясининг ўзига хос томонлари …

бошқарувчилар табақасини тақозо этган. ишлаб чиқаришнинг осиёча усули милоддан аввалги iv минг йилликдан милодий i асргача йирик дарёлар водийларида жойлашган миср, бобил, хитой, ҳиндистон, ўрта осиё каби минтақаларда ёйилган. давлат тузилмасининг иккинчи, «европа йўли» европа минтақасида мил.авв.v асрдан бошлаб милоддий iii асргача қадимги полисларида мавжуд бўлган. уларда хусусий мулкчилик шаклланиши туфайли келиб чиққан жамиятнинг ижтимоий мулкий табақаланишуви жараёни (синфлар шаклланиш жараёни) асосий омил бўлди. маълум бир қабила, элат ва халққа хос ҳамда муайян ҳудуд билан боғлиқ бўлган давлатчиликнинг пайдо бўлиши ва ривожланиш босқичлари бошқа халқ ва ҳудудлардаги давлатчилик жараёнларига асло мос тушмайди. шунга қарамай, қадимги шарқдаги илк давлатларнинг пайдо бўлиши ва ривожланиши кўпгина умумий жиҳатларга эга эканлигини таъкидлаш жоиздир. айнан мана шунинг учун ҳам ўрта осиёда илк давлатларнинг пайдо бўлиши қадимги шарқ давлатчилиги тарихи билан ўзвий боғлиқдир. қадимги шарқ турли ҳудудларидаги табиий шароит ўзига хос бўлиб, кўпинча давлатларнинг пайдо бўлиши ушбу ҳолат билан бевосита боғлиқ эди. айниқса, йирик дарёлар - …

. юқоридаги омилларнинг мавжуд бўлганлиги аниқ. лекин, фикримизча, уларни ташкил этиш назорат ва бошқарувни, ҳисоб-китобни талаб этар эди. демак, бунинг учун ёзувчи мирзалар, ҳисоб-китобчилар ва ҳукмдорлар зарурати туғилган. меҳнат қуроллари тайёрлаш учун ҳунармандлар фаолият кўрсатган. ушбу мураккаб тизим хавфсизлигини таъминлаш учун қуролли гуруҳлар тузиш, ҳамда маълум ҳудудларни мудофаа иншоотлари билан ўраб олиш керак бўлган. шу тариқа жамиятда иккита янги тузилма- шаҳар ва давлат пайдо бўла бошлайди. давлат ёки шаҳар-давлат маълум ҳудудларни ўз назоратига олиши ва бу ҳудудларни кенгайтириб бориши натижасида чегаралар пайдо бўлган. ҳудудларнинг кенгайиши ва чегараларнинг ўзгариши натижасида давлатлар ўртасида урушлар келиб чиқади. чегаралар масаласида таъкидлаш жоизки, қадимги даврларда улар кўп ҳолларда тоғлар ва дашт ҳудудлар орқали, айрим ҳолларда эса дарёлар орқали ўтган. шунинг учун ҳам тарихий ёндашув шуни талаб этадики, тарихнинг турли даврларида давлатлар чегаралари ўзгариб турган ва ҳозирги чегараларга мутлақо мос тушмайди. ўрта осиё, умуман ўзбекистон ҳудудларида дастлабки давлатчиликнинг пайдо бўлиши масалалари тадқиқотчилар орасида ҳамон баҳсларга сабаб …

олари давлатлар пайдо бўлиши масалалари билан ўзвий боғлиқ муаммо ҳисобланади. таъкидлаш жоизки, бизга қадар етиб келган ёзма манбалар ўрта осиё ҳудудларида илк давлатлар пайдо бўлиши ҳақида нисбатан аниқ маълумотлар бермайди. бу ўринда археологик маълумотларнинг аҳамияти беқиёсдир. жамият ҳаётида металлнинг кенг ёйилиши – дастлабки шаҳарлар ва давлатчиликнинг асосий омиллардан бири ҳисобланади. ҳозирги кунга келиб ўрта осиёнинг жуда кўплаб бронза ва илк темир даври ёдгорликларидан (анов,сополли, жарқўтон, қизилтепа, кўзалиқир, афросиёб, даратепа, чуст, далварзин ва бошқ.) ишлаб чиқарувчи хўжалик билан бевосита боғлиқ бўлган металл қуроллар топиб ўрганилган. меҳнат қуролларининг металлдан ишланиши меҳнат унумдорлигининг янада ошишига кенг имкониятлар яратди. сўнгги бронза даврига келиб ҳунармандчиликнинг ихтисослашуви ва алоҳида хўжалик тармоғи сифатида шаклланиб ривожланиши жамиятдаги иқтисодий тараққиёт учун муҳим аҳамиятга эга бўлиб, асосини илк шаҳарлар ташкил этган давлатчиликнинг пайдо бўлиши учун муҳим бўлган қўшимча маҳсулот кўпайишига туртки бўлди. илк давлатларнинг пайдо бўлишида илк шаҳарлардаги ўзаро айирбошлаш, савдо-сотиқ ва маданий алоқаларнинг ҳам аҳамияти ниҳоятда катта бўлган. сўнгги …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "давлатчилик тушунчаси ва унинг келиб чиқиши"

1555325701_74101.doc давлатчилик тушунчаси ва унинг келиб чиқиши режа: 1. давлатчилик тушунчаси. 2. давлатчиликнинг келиб чиқиши тўғрисидаги цивилизациявий ёндашувлар. 3. давлатлар пайдо бўлишининг ишлаб чиқариш усулига асосланган “шарқ йўли”, мулкчиликка асосланган “европача йўли”. 4. давлатнинг келиб чиқиши тўғрисидаги назариялар. давлат тушунчасига таъриф беришда қуйидаги умумлашган ёндашув айни ҳақиқатдир: давлат бу муайян олий ҳокимиятни амалга оширувчи, махсус бошқарув ва мажбурлов аппаратига эга бўлган, жамиятдаги барча ижтимоий-сиёсий гуруҳларнинг манфатини ифода этувчи, уларни бирлаштириб ва мувофиқлаштириб турадиган сиёсий ташкилотдир. давлатнинг асосий белгилари қуйидагилардан иборат: 1. аҳолининг ҳудудий асосга кўра бирлашганлиги 2. миллий суверенитетга эгалиги (ички ва ташқи с...

Формат DOC, 64,5 КБ. Чтобы скачать "давлатчилик тушунчаси ва унинг келиб чиқиши", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: давлатчилик тушунчаси ва унинг … DOC Бесплатная загрузка Telegram