xiv asrning ikkinchi yarmi — xv asrda movarounnahr va xurosonda madaniy hayot

DOC 2,7 МБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1516460012_70045.doc xiv asrning ikkinchi yarmi â xv asrda movarounnahr va xurosonda madaniy hayot reja: 1.amir tðµmur va tðµmuriylar davrida madaniy hayot. 2.qurilish va mðµ'morchilik 3. ma'naviy madaniyat, ilm-fan taraqqiyoti 4. ulugâbðµk akadðµmiyasi 5. tarixshunoslik 6. xalq ogâzaki ijodi. badiiy adabiyot ravnaqi 7. nafis kitob va xattotlik san'ati 8. tasviriy san'at 9. musiqa san'ati 10. bahouddin nahshband (1319 - 1389) 11. hoja ubaydulloh ahror (1404 â 1490) 1.amir tðµmur va tðµmuriylar davrida madaniy hayot. amir tðµmur va tðµmuriylar davrida movarounnahr va xurosonda madaniyat oâz rivojining yuksak choâqqisiga chiqadi. tðµmuriylar sulolasining yalovbardori ulugâ amir tðµmurni shu paytga qadar oâtgan jahongirlarning birontasi bilan ham qiyoslab boâlmaydi. bu fikrni ulugâ bobomiz va uning avlodlari qoldirgan ulkan moddiy madaniyat yodgorliklarigina emas, balki jahon fani va madaniyatiga buyuk va salmoqli hissa qoâshgan ulugâbðµk, bobur va boshqalarning tðµmuriylar sulolasidan boâlganligi ham isbotlaydi. bunday ulugâ va dono allomalar dunyoni larzaga solgan qaysi podsho, imperator yoki jahongir avlodlaridan yetishib …

r sarkarda, fan va madaniyat homiysi sifatida nom qozonishiga sabab boâlgan fazilatlar â«tðµmur tuzuklariâ da oâz ifodasini topgan. bu fazilatlar: biirinchisi va eng asosiysi islom dini, qur'oni karim va uning gâoyasiga chðµksiz sadoqatda. â«...har yerda va har vaqt islom dinini quvvatladimâ», dðµydi u. â«yana tajribamda koârib bildimki, davlat agar dinu oyin1 asosida qurulmas ekan, toâra-tuzukka bogâlanmas ekan, unday saltanatning shukuhi, qudrati va tartibi yoâqoladi. bunday saltanat yalangâoch odamga oâhsharqim, uni koârgan har kimsa, nazarini olib qochadi. yoxud kasu nokas tap tortmay kirib chiqadigan tomsiz, eshigi-toâsigâi yoâq uyga oâxshaydi. shuning uchun ham mðµn oâz saltanatim binosini dini islom, toâra va tuzuk asosida mustahkamladim. amir tðµmur yana davom ettiradi: â«qaysi mamlakatda dindan qaytishlik (ilxod) va zindiklik2 kuchaysa va u diyorning aholisi, sipoxu raiyat turli maslakka kirib ittifoqlari buzilsa, u mamlakatning halokati yaqindirâ»3. ikkinchisi, hayotda, davlat ishlarini boshqarishda odillik, adolat va haqiqatning ustivorligini ta'minlash uchun kurash. oddiy xalq manfaatlarini himoya qilish, jabrdiydalarga madadkorlik …

erak, dðµb hisoblar va bu fazilat-larni juda-juda qadrlar edi. amir tðµmurning fikricha, har bir tojdor hukmdor oâz davlatining tayanchi boâlgan ijtimoiy qatlamlarga tayanishi lozim. toârtinchidan, yuksak insoniy ahloqiy fazilatlarni ulugâlash, noinsoniy, noahloqiy va tubanlik koârinishlariga qarshi shafqatsiz kurash. amir tðµmur yozadiki: â«...hozirgi damgacha oâtgan sultonlarning qonunlari va turish-tur-mushlarini donolardan soârab-surishtirdim. har qaysilarining. yoâl-yoâriqlari, turish-turmushlari qilish-qilmishlari, aytgan gaplarini xotiramda saqladim va yaxshi ahloqlari, maâqul sifatlaridan mamuna olib, unga amal qildimâ»2. madaniylilikning bu olijanob fazilatlarini amir tðµmur hazratlari ulugâlabgina qolmagan, balki bu fazilatlarning bajarilishini davlat hududida yashab kðµlayotgan fuqarolardan, eng avvalo oâz oila a'zolari tomonidan ham soâzsiz bajarilishini talab qilgan. xatto amir tðµmurni butun qalbi-vujudi bilan yomon koârgan ibn arabshohdðµk muarrix ham buyuk sohibqironning adolatpðµsha ulugâ faâzilatlarini tan olib yozishga majbur boâlgan: â«tðµmur tamgâasining naqshi â«rosti rastiâ» boâlib, â«bu haqgoây boâlsang, najot topasanâ» dðµmakdir... koâpincha uning majlisida uyatsiz soâzlar, kon toâkish, asir olish, nahbu gâorat qilish va haram haqqiga haqorat gaplar boâlmasdi. …

oâlmasa â«uchar yulduzni toâgâri yoâlga boshqarar, oâz farosati mulohazalari bilan har bir bðµxato sayyora oâqini oâz orqasidan ergashtirar ediâ»3. amir tðµmur oâta taqvodor musulmon boâlgan, i slom ko-nunlari va shariatlari doirasidan chðµtga chikmagan. u oâz farzandlari va nabiralaridan axlokiy poq insof-diyo-natli va adolatli bulishni talab qilgan^amir tðµmur oâz urniga valiaxdlikka katta oâgâli jahongir mirzoni loyiq dðµb topadi. lðµkin jaxrngir mirzo bðµvakt bu dunyoni tark etadi. shundan soâng ulugâ amir oâz nabirasi xalil sultonni valiaxdlikka birdan-bir da'vogar dðµb xisoblaydi, chunki u jasur, kurkmas va mard bax.odir edi. ammo kutilmagan voqðµa sodir boâladi. xalil sultonni ilgari tðµmurning jiyani, amirzoda alining qizi jahona sulton bðµgimga uylantirib quygan edilar. xalil sulton oâzining konuniy xotini bulaturib, amir xâ°ji sayfuddinning churisi, sox.ibjamol shodi-mulkni yoktirib koladi va uni hojasidan tortib olib, yashirincha oâz nikox.iga utkazadi. buni eshitgan tðµmur goyatda gazablanadi. yasovulboshini chaqirtirib â«shax;zodani kayda bulsa ham tutib kðµltirilsun va maxdi ul bayon oga turgon kasrga qamab kuyilsin, …

ygan ekan. bular: alloh tafakkur, qilich, imon va kitob (bitik)dir. dðµmak amir tðµmurning madaniyat xomiysi sifatida uloâgâligini bðµlgilovchi omil uning ruhining sofligi, tozaligi va islom gâoyasi bilan sugâorilganligidadir. 1. qurilish va mð'morchilik tðµmur va tðµmuriylar davrida qurilish ishlari, mðµ'morchilik misli koârilmagan darajada oâsadi va rivojlanadi. v.v. bartol`d bunday dðµb yozadi: â«tðµmur bir vaqtning oâzida ashaddiy buzgâunchi va tashabbuskor quruvchi edi: u buyuk imoratlar barpo etdi va ularni ulkan bogâu-rogâlar bilan oâradi, shahar va qishloqlarni tikladi, suv inshootlari barpo etdi va buzilganlarini tuzatdi. madaâniyat barpo etish mumkii boâlgan yer maydonlarini buâsh qoldirmas edi. tðµmurning ijodkorlik faoliyati ham uning qilgan vayronagarchiliklari kabi kishini hayratda qoldirardi. musulmon mðµ'morchiligidagi eng yaxshi davr tðµmur va uning avlodlari nomi bilan boglikâ»1. tðµmur va uning avlodlari davrida samarqand, toshkðµnt, (zangiota qabri), buxoro shaxrisabz, qarshi, turkistonda, xurosonning markazi hirot, mashhad, nishopur, qobul va boshqa shaharlarda buyuk yaratuvchilik ishlari olib boriladi. sohibqironning buyrugiga asosan 1365 yilda qarshi, 1370 yilda …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "xiv asrning ikkinchi yarmi — xv asrda movarounnahr va xurosonda madaniy hayot"

1516460012_70045.doc xiv asrning ikkinchi yarmi â xv asrda movarounnahr va xurosonda madaniy hayot reja: 1.amir tðµmur va tðµmuriylar davrida madaniy hayot. 2.qurilish va mðµ'morchilik 3. ma'naviy madaniyat, ilm-fan taraqqiyoti 4. ulugâbðµk akadðµmiyasi 5. tarixshunoslik 6. xalq ogâzaki ijodi. badiiy adabiyot ravnaqi 7. nafis kitob va xattotlik san'ati 8. tasviriy san'at 9. musiqa san'ati 10. bahouddin nahshband (1319 - 1389) 11. hoja ubaydulloh ahror (1404 â 1490) 1.amir tðµmur va tðµmuriylar davrida madaniy hayot. amir tðµmur va tðµmuriylar davrida movarounnahr va xurosonda madaniyat oâz rivojining yuksak choâqqisiga chiqadi. tðµmuriylar sulolasining yalovbardori ulugâ amir tðµmurni shu paytga qadar oâtgan jahongirlarning birontasi bilan ham qiyoslab boâlmaydi. bu fikrn...

Формат DOC, 2,7 МБ. Чтобы скачать "xiv asrning ikkinchi yarmi — xv asrda movarounnahr va xurosonda madaniy hayot", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: xiv asrning ikkinchi yarmi — xv… DOC Бесплатная загрузка Telegram