xiv asrning 2-chi yarmi – xv asrda madaniyatning rivojlanishi

DOCX 12 pages 60.0 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 60.0 KB

File type DOCX

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

4-mavzu: amir temur va temuriylar davri madaniyati. reja 1. xiv asrning 2 chi yarmi –xv asrda madaniyatning rivojlanishidagi shart-sharoitlar. amir temur madaniyat xomiysi. 2. ilm –fan va adabiyot ravnaqi. 3. me'morchilik, tasviriy san'at va amaliy san'at 4.amir temur va temuriylar davridagi madaniy merosni qayta tiklash va uning hozirgi davrdagi ahamiyati tayanch tushunchalar: me’morchilik, miniatyura san’ati, hattotlik san’ati, badiiy hunarmandchilik, tasviriy va amaliy san’at, o’zbek mumtoz adabiyoti, naqshbandiya ta’limoti. 4.1. xiv asrning 2-yarmi - xv asrda madaniyatning rivojlanishidagi shart-sharoitlar. amir temur madaniyat homiysi mo’g’ullar hukmronligi davrida madaniyat, fan, adabiyot va san’at tanazzulga uchradi, ko’plab fozil kishilar, olimlar, shoirlar mo’g’ul galalariga qarshi kurashda halok bo’ldi. garchi mo’g’ullar istilosi markaziy osiyo xalqlarining madaniyatida erishgan tajriba va an’analarini yemirib tashlashga uringan bo’lsa-da, uni butunlay yo’q qilib tashlay olmadi. xiv asr o’rtalaridan to xvi asrgacha bo’lgan davr markaziy osiyo xalqlari madaniyati, san’ati va adabiyoti taraqqiy etishida yangi va sermahsul davr bo’ldi. bunga asosiy sabab mo’g’ul …

2 / 12

movarounnahrda o’zaro ichki urushlarga va mamlakatdagi tarqoqlikka chek qo’ydi. amir temur o’zi birlashtirgan o’lkalarning iqtisodiy va madaniy ravnaqiga katta ahamiyat berdi. shaharlarda masjid, madrasa va madaniy-maishiy binolar barpo etildi. ayniqsa, samarqand, shahrisabz, buxoro kabi shaharlar o’sdi, hunarmandchilik va savdo-sotiq rivoj topdi. movarounnahrning xitoy, hindiston, arabiston va hatto uzoq ispaniya, italiya, fransiya, angliya kabi yevropa mamlakatlari bilan iqtisodiy va madaniy aloqalari kengaydi. ispan qirolining amir temur saroyiga tashrif buyurgan elchisi ryu gonzales de klavixoning yozishicha, o’sha davrda samarqand bozorlarida dunyoning barcha tomonlaridan kelgan, turli tillarda so’zlashuvchi, turli dinga mansub savdogarlarni va ularning anvoyi mollarini har qadamda uchratish mumkin bo’lgan. shubhasiz, amir temur davrida movarounnahr buyuk ipak yo’lining eng serqatnov, serdaromad va gavjum qismi hisoblangan. ( 176 )amir temur davri madaniyati haqida so’z yuritar ekanmiz, shubhasiz, buyuk davlat arbobi, sarkarda va madaniyat homiysi amir temurning bu sohadagi rolini alohida qayd etishimiz zarur. u buyuk imoratlar barpo etdi va ularni ulkan bog’u- rog’lar …

3 / 12

on davom etib kelayotgan an’analar asosida barpo etilganini ko’rsatadi. amir temur davrida mamlakatning rasmiy tili turk tili edi. amir temurning o’zi tiniq va ochiq turk shevasida yozar edi. «temur tuzuklari» shundan guvohlik beradi. amir temur o’z saltanatini tobora mustahkamlab borar ekan, qadimdan davom etib kelgan urf-odatlar va marosimlarni tiklash barobarida, o’zi birlashtirgan o’lkalar xalqlari madaniyatidagi, maishiy hayotidagi ilg’or an’analarni ham rad etmadi. saroy ayonlarining ipak, duxoba va atlas kiyimlari arab yoki musulmonlar rasm-rusumida tiklangan edi. saroyda ayollarning libosi, xususan, burk, shokila qadimgi eron va xorazm urfiga xos edi. bu kiyim yengsiz bo’lib, yoqasi bo’yinini qisib turar, orqa etagi juda uzun bo’lganligi uchun uni maxsus joriyalar ko’tarib yurishgan. yuzga hijob tutganlar. saroy amaldorlari oltin uqa bilan bezatilgan uzun kiyim (qabosa) kiyar edilar. amir temurning shaxsi haqida ko’p bahs-munozaralar bo’lib o’tdi: birovlar amir temur savodsiz bo’lgan, deyishsa, boshqalar bunday bo’lishi mumkin emas, degan fikrni yoqlaydilar. chunki turk va fors tillarini yaxshi bilgan, …

4 / 12

ko’plab ijtimoiy-iqtisodiy muammolarni hal etdilar, yurtni obod qildilar, ham ijodkor sifatida umuminsoniy manfaatlarga xizmat qiladigan ilmiy va adabiy asarlar qoldirdilarki, ulardan bugun ilm va adabiyot ahli bahramand bo’lib kelmoqda. ular davrida yaratilgan ko’plab madaniyat yodgorliklari, noyob osori-atiqalar, me’moriy obidalar insoniyat aql-zakovatining yuksak namunalari sifatida mana yetti asrdirki, o’z oxorini yo’qotmay bugungi minnatdor avlod kishilarini hamon hayratlantirib kelmoqda. temuriylar davri ilm-fani va madaniyatining o’ziga xos muhim jihati shundaki, bu davrga kelib markaziy osiyo zaminida yuzaga kelib, izchil rivojlanib borgan madaniy-ma’naviy “uyg’onish” o’zining yuksak bosqichiga ko’tarildi va uning samarasi yanada salmoqli bo’lib bordi. amir тemur va temuriylar davrida mamlakat madaniy-ma’naviy yuksalishni ta’minlagan omillar sifatida quyidagilarni qayd etish mumkin: birinchisi, siyosiy-ijtimoiy omillar, yani movarounnahr va хurosonda mo’g’ullar hukmronligiga butunlay barham berib, mamlakatda yagona markazlashgan davlatning barpo etilishi, yagona davlatchilik asosida yangi boshqarish tizimining joriy etilishi; ikkinchisi, iqtisodiy omil, yani movarounnahr va хurosonda yagona idora usulining joriy etilishi natijasida mamlakatda osoyishtalikning qaror topishi, ishlab …

5 / 12

ra va boshqa ishlarda bilimdon bo’lgan barcha kishilar bilan suhbatlashish uchun ko’pincha taxtdan tushib, ularning yoniga kelar edi». negaki, amir temur bu sohalarga g’amxo’rlik qilishga muhim e’tibor berar edi. uning saroyida mavlono abdujabbor xorazmiy, mavlono shamsutdin munshiy, astronom badriddin ahmad, tabib husomiddin ibrohimshoh kermoniy, nu’monuddin xorazmiy, xoja muhammad al-buxoriy, hadischi aloudddin at-tabriziy, va’zxon va xatib mavlono ahmad ibn shams ul-aimma va boshqalar xizmat qilar edilar. amir temur tibbiyot, riyoziyot, tarix va munajjimlik fanlari vakillari, adabiyot, shuningdek, diniy va falsafiy bilimlarga ega bo’lgan mashhur olimlar bilan tez-tez muloqotda bo’lib turar edi. sharafuddin ali yazdiyning «zafarnoma»sida yozilishicha, amir temur olimlar bilan o’tkazgan bir uchrashuvda shunday nutq so’zlagan: «fan va dinning mashhur kishilari o’z maslahatlari bilan qadimda podsholarga yordam berib kelganlar. sizlar esa menga nisbatan bunday qilmayapsizlar. mening maqsadim mamlakatda adolat o’rnatish, tartib va tinchlikni mustahkamlash, fuqaroning turmushini yaxshilash, yurtimizda qurilishni kuchaytirish, davlatimizni rivojlantirishdir. sizlar bu ishlarni amalga oshirishda menga o’z maslahatlaringiz bilan …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "xiv asrning 2-chi yarmi – xv asrda madaniyatning rivojlanishi"

4-mavzu: amir temur va temuriylar davri madaniyati. reja 1. xiv asrning 2 chi yarmi –xv asrda madaniyatning rivojlanishidagi shart-sharoitlar. amir temur madaniyat xomiysi. 2. ilm –fan va adabiyot ravnaqi. 3. me'morchilik, tasviriy san'at va amaliy san'at 4.amir temur va temuriylar davridagi madaniy merosni qayta tiklash va uning hozirgi davrdagi ahamiyati tayanch tushunchalar: me’morchilik, miniatyura san’ati, hattotlik san’ati, badiiy hunarmandchilik, tasviriy va amaliy san’at, o’zbek mumtoz adabiyoti, naqshbandiya ta’limoti. 4.1. xiv asrning 2-yarmi - xv asrda madaniyatning rivojlanishidagi shart-sharoitlar. amir temur madaniyat homiysi mo’g’ullar hukmronligi davrida madaniyat, fan, adabiyot va san’at tanazzulga uchradi, ko’plab fozil kishilar, olimlar, shoirlar mo’g’ul galalariga qarsh...

This file contains 12 pages in DOCX format (60.0 KB). To download "xiv asrning 2-chi yarmi – xv asrda madaniyatning rivojlanishi", click the Telegram button on the left.

Tags: xiv asrning 2-chi yarmi – xv as… DOCX 12 pages Free download Telegram