tarixiy antropologiyaning zamonaviy yо‘nalishlari

DOCX 136,6 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1509378269_69535.docx tarixiy antropologiyaning zamonaviy yо‘nalishlari reja: 1. yangi zamonaviy yо‘nalishlarning shakllanish omillari 2. fransiyada antropologiya fanining rivojlanish jarayonlari 3. angliyada antropologiya fani taraqqiyoti 4. germaniyada antropologiya fanining rivojlanish bosqichlari antropologiyani inson tanasining xudud va vaqtda о‘zgarishi va uni boshqaradigan omillar haqidagi fan ekanligi har qanday fanning fan tarzida shakllanishi insonlar ehtiyoji bilan bog‘liqdir. shubhasiz, bu holat antropologiya uchun ham taalluqlidir. insoniyatning tarixiy taraqqiyoti davomida yashab о‘tgan barcha etnoslar о‘ziga xos turmush-tarzi, urf-odat va an’analari bilan bir-biridan ajralib turgan. о‘tgan ming yilliklar mobaynida tarix fanida yig‘ilgan bilimlar shundan dalolat beradiki, yer sharida garchi turfa xil rasm-rusmlar va urf-odatlarga ega xalqlar yashashlariga qaramay, ularning barchasi tabiatning uzviy bir qismi tarzida rivojlangan va aynan tabiiy-geografik hamda xо‘jalik munosabatlari bilan bog‘liq holdagi о‘ziga xos etnomadaniy an’analarga ega. eng qadimgi davrlardan boshlab kishilar nafaqat о‘zlarining balki tevarak atroflari va uzoq yurtlarda yashovchi el-uluslarning madaniyati, an’analariga qiziqqanlar. ular tо‘g‘risida ma’lumotlarga ega bо‘lishga harakat qilganlar. antik davr …

fan 1774 yil yozma manbalarda alohida fan tarmog‘i, ya’ni “etnografiya” kо‘rinishida davlatlar tarixini xalqlar tarixidan farqlash maqsadida qо‘llanilgan[footnoteref:1]. aynan antropologiya iborasi nemis olimi a.shavann qalamiga mansub bо‘lib, u 1787 yilda antropologiyani antropologiya – odam haqidagi umumiy fanning qismi tarzida qо‘llagan. keyinchalik 1830 yilda fransuz olimi jan jak amper tomonidan “antropologik” (ijtimoiy) fanlarning umumiy tasnifini ishlab chiqishda xalqlar va ularning madaniyati tо‘g‘risidagi yangi fanning nomlanishi tarzida maxsus izoh sifatida qо‘llanilgan. mazkur termin yevropa davlatlariga juda tezlik bilan yoyilgan. umuman antropologiya mustaqil fan tarzida bir qator etnologlar jamiyatlari (1839 yil parijda fransiyadagi etnologlar jamiyati; 1842 yil amerika etnologlar jamiyati; 1843 yil london etnologlar jamiyati, keyinchalik (1871 yil) buyuk biritaniya va irlandiya qirollik antropologiya institutiga birlashgan, 1869 yil germaniyada antropologiya, antropologiya jamiyati; 1871 yilda esa italiya antpolog va etnologlar jamiyati)ning tuzilishi bilan rasman tasdiqlangan[footnoteref:2]. aynan bunday ilmiy jamiyatlarning tuzilishi yangi fanning shakllanishiga asos bо‘ldi va uning jamiyat hamda ilmiy muhitdagi о‘rnini belgilab berdi. …

i borasidagi masalalar ustida keskin munozaralar bо‘lgan va bu bahslarning ayrimlari hatto bugungi kunga qadar davom etib kelmoqda. qizg‘in bahs-munozaralarga sabab bо‘lib kelayotgan muammolardan biri fanning mazmuni va nomlanishi borasidagi masaladir. [1: ] [2: ] yuqorida ta’kidlab о‘tganimizdek, bugungi kunga kelib ayrim mamlakatlarda mazkur fan “antropologiya”, yoki “etnografiya” deb nomlansa, qator g‘arb mamlakatlarida ushbu fanni “madaniy antropologiya” yoki “ijtimoiy (sotsial) antropologiya” deb yuritish an’anaga aylangan. ma’lumki, yaqin о‘tmishda sobiq ittifoqda bu yо‘nalish “etnografiya” deb nomlanib, mazkur sohada ilmiy tadqiqotlar olib borgan institut va ilmiy tadqiqot markazlari ham shu atama bilan yuritilar edi. biroq о‘tgan asrning 90-yillaridan e’tiboran ushbu fanga nisbatan “etnografiya” atamasi bilan birga “antropologiya” atamasi ham qо‘llaniladigan bо‘ldi. yevropada antropologiya maktablarini shakllanishi. yuqorida ta’kidlab o‘tilganidek, yevropada antropologiya mustaqil fan tarzida dastlab fransiyada “parij etnograflar jamiyati”ning tuzilishi bilan o‘z tasdig‘ini olgan. xix asrning ikkinchi yarmida yevropadagi boshqa yirik davlatlar singari fransiya siyosiy doiralari tomonidan mustamlakachilik siyosatini kuchayishi va mustamlakalarni boshqarish …

n – antropologiya tarzida shakllangan mamlakatlardan yana biri germaniyadir. 1789 yil germaniyada yevropalik bo‘lmagan xalqlar va ularning madaniyatlarini o‘rganuvchi “yolkerkunde” deb yuritiluvchi ilmiy maktabga asos solingan. xix asrning 30-yillarida nemis sayyohlari va tadqiqotchilari tomonidan барча халqларга нисбатан “antropologiya” terminini qo‘shib tadqiq qilish rasm bo‘lgan. xix asr o‘rtalariga kelib esa “yolkerkunde” va “antropologiya” iboralari bir xil ma’noda, ya’ni insoniyat madaniyatini tadqiq qiluvchi fan tarzida qo‘llanilgan. qizig‘i shundaki, nemislarda ba’zida hozirda ham mazkur termin antropologiyaga sinonim tarzda qo‘llaniladi. bundan tashqari nemislarda xalqlar to‘g‘risidagi volkskund (xalqshunoslik) degan yirik yo‘nalish ham mavjud bo‘lib, bunda asosan nemis tilida so‘zlashuvchi xalqlar va ularning madaniyati o‘rganiladi. xx asrning so‘nggi choragidan boshlab germaniyada etnologik yo‘nalishda olib borilayotgan tadqiqotlar ancha samarali natijalar bera boshlagan. ayniqsa, bu borada maks planka nomidagi antropologiya va antropologiya ilmiy tadqiqot instituti tomonidan olib borilayotgan izlanishlar alohida e’tiborga sazovordir. ingliz tilida so‘zlashuvchi xalqlar orasida antropologiyaning fan sifatida shakllanishi birmuncha boshqacharoq tarzda kechgan. avvalo inglizzabon mamlakatlarda …

iri j. frezer tomonidan “ijtimoiy antropologiya” nomli yangi yo‘nalishga asos solindi. mazkur yo‘nalish orqali mashhur ingliz tadqiqotchisi o‘zining mustaqil maktabini yaratgan va u o‘z qarashlarini “madaniy antropologiya” nomi bilan yuritiluvchi e. taylor qarashlaridan ajratib olishga muyassar bo‘ldi. darhaqiqat, “ijtimoiy antropologiya” iborasi dunyo bo‘yicha juda tezlikda tarqalgan va keyinchalik antropologiyaning inglizcha sinonimiga aylangan. hozirda ham ayrim “ijtimoiy antropologiya” maktabi vakillari o‘zlarining ilmiy izlanishlarini turfa xil madaniyatlar sohiblari bo‘lgan ayrim etnik guruhlar tadqiqiga qaratadilar. aqshda antropologiya fani taraqqiyoti. amerikada dastlabki etnologlar jamiyati 1842 yilda tuzilgan bo‘lsada yevropaning boshqa mamlakatlariga qaraganda aqshda antropologiya maktablari amalda birmuncha kechroq shakllangan. negaki, amerika aholisining etnik rang-barangligi va uzoq yillar mobaynida mazkur qit’ada davom etgan irqchilik siyosati natijasida amerikada jismoniy antropologiyaning irqiy va madaniy farqlarigina tadqiq qilinadi. o‘z o‘rnida shuni ham aytib o‘tish kerakki, mazkur yo‘nalishga mashhur olim genri lyus morgan tomonidan asos solingan bo‘lib, uning ibtidoiy jamiyatda urug‘chilik, oila-nikoh munosabatlari tiplari tasnifi, insoniyat tarixini davrlashtirish mavzularidagi …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "tarixiy antropologiyaning zamonaviy yо‘nalishlari"

1509378269_69535.docx tarixiy antropologiyaning zamonaviy yо‘nalishlari reja: 1. yangi zamonaviy yо‘nalishlarning shakllanish omillari 2. fransiyada antropologiya fanining rivojlanish jarayonlari 3. angliyada antropologiya fani taraqqiyoti 4. germaniyada antropologiya fanining rivojlanish bosqichlari antropologiyani inson tanasining xudud va vaqtda о‘zgarishi va uni boshqaradigan omillar haqidagi fan ekanligi har qanday fanning fan tarzida shakllanishi insonlar ehtiyoji bilan bog‘liqdir. shubhasiz, bu holat antropologiya uchun ham taalluqlidir. insoniyatning tarixiy taraqqiyoti davomida yashab о‘tgan barcha etnoslar о‘ziga xos turmush-tarzi, urf-odat va an’analari bilan bir-biridan ajralib turgan. о‘tgan ming yilliklar mobaynida tarix fanida yig‘ilgan bilimlar shundan dalolat beradiki, yer...

Формат DOCX, 136,6 КБ. Чтобы скачать "tarixiy antropologiyaning zamonaviy yо‘nalishlari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: tarixiy antropologiyaning zamon… DOCX Бесплатная загрузка Telegram