тарих фалсафаси ва ижтимоий ўзликни англаш

DOC 155,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1500355717_68637.doc тарих фалсафаси ва ижтимоий ўзликни англаш режа: 1. тарих фалсафаси тушунча ва моҳият 2. тарих — инсон, замон ва макон фалсафаси 3. тарихий тафаккур эҳтиёжи 4. тарих фалсафаси ва миллий истиқлол тарих фалсафаси тушунча ва моҳият тарихни илмий жиҳатдан таҳлил қилиш, уни идрок этиш, юз берган ижтимоий-сиёсий жараёнлар орқали муайян даврнинг сиёсий ва маънавий муҳитини баҳолаш, ҳар бир давр кишилари руҳияти, маънавий-ахлоқий ме-зонлари, воқеа-ҳодисаларга муносабатини ўрганиш, уни фалсафий идрок этиш тарих фалсафаси тушунчасининг мазмунини белгилайди. тарихни идрок этиш ва ўрганишга турли мутахассис-лар турли хил ёндашишади. зотан, инсон тафаккури қир-ралари хилма-хил бўлиб, ўтмишни англаш, идрок этиш-нинг ягона қолипи йўқ. шундай қолипни яратишга ури-ниш ҳам нотўғри. ана шунинг учун ҳам тарих фалсафасининг бир қатор йирик оқимлари дунёга келди. тарих фалсафасини теологик (илоҳиёт) нуқтаи назар-дан идрок этиш ўтмишни аллоҳ иродаси орқали тушу-ниш ва унга илоҳий туе бериш, илоҳий мазмун орқали англаш хисобланади. метафизик тарих фалсафаси ҳеч қан-дай чегаралар ва доиралар билан чекланмайдиган, …

он ва жамият хусусидаги му-аммоларни ўрганишда тарих фалсафасининг ўзига хос ўрни ва роли бор. инсоннинг тарихда ва умуман инсоният та-раққиётида тутган ўрнини аниқлашнинг индивидуалис-тик, яъни алоҳида, якка шахе мисолида ҳамда жамоачи-лик, кишилар гуруҳи, фуқаролар уюшмаси (коллектив) жиҳатларидан қараб фикр юритадиган тарих фалсафаси йўналишлари ҳам бор. тарих фалсафасининг тарихий хотира, тарихий тафак-кур моҳияти ва қирралари, тарих фани тушунчасининг мазмун-моҳияти, тарих ҳақиқати ва ҳаёт ҳақиқати, инсон ва инсоният тараққиёти каби муаммоларини ўрганиш орқали умуминсоний ва дунёвий ривожланиш ҳодисалари-нинг бир-бирига боғлиқ жиҳатларини тадқиқ этиш каби кўплаб саволларга жавоб топиш мумкин. умуман, тараққиёт бевосита тарих фалсафасининг асоси ҳисобланади. тарих фалсафаси геродот ва фуки-диднинг антик даврдаги тарихий ҳаракат кучи ҳақидаги тадқиқотларидан бошланади. улардан фарқли ҳолда августин христиан черкови тим-солида, унинг мазмун-моҳияти ва таъсир доирасидан ке-либ чиқиб, илоҳий давлат тарих фалсафасини яратди. унинг фалсафаси кейинги минг йилликда катта мавқега эга будд и. августин ва унинг бир қатор издошлари тарихни ило-ҳийлаштиришга, тарихий тафаккурни ва тарих фалсафасини илоҳий …

нёга келди. бутунлай янги гоя — тарихда якка шахсларнинг руҳий кечинм&чари, индивидуализм орқали ҳаётни англаш, ҳаёт қонуниятлари айни ана шулар таъсирида амалга ошишини истайдиган, жамиятни руҳиятлаштиришга мойил бўлган гоялар августин фалсафасини синдириб ташлади. гегель эса тўғридан-тўғри дунёвий акл-заковат, умум-инсоний тафаккур, инсоният хатти-ҳаракати ва ақл-ид-роки уйғунлиги асосида вужудга келган, онг ва тафаккур ҳукмрон бўлган яхлит борлиқни тарих деб тушунади. уз фалсафа мактабини ана шу гоя асосида қуради. шундай қилиб, гегель фалсафаси, унинг тарихга му-носабати тарих фалсафасининг янги даврини очиб берди. у тарих фалсафасига ҳаёт қонунияти, маънавий шаклла-ниш жараёни ва инсон ривожланишининг маънавий эҳтиё-жи сифатида қарайди. ҳар қандай ғоялар, мақсадлар ва интилишлар ана шу ички эҳтиёж ҳамда шахснинг маънавий-руҳий етуклик даражасидан келиб чикршини кўрса-тиб берди. бу, яхлит хрлда, тарих — инсон тафаккури-нинг, маънавий-руҳий ва ахлоқий камолотининг маҳсули деган хулосага келишга имкон беради. xix аср ва xx аср бошларида вужудга келган тарих фалсафаси айни xviii аср тарих фалсафаси билан маъ-лум даражада яқинлашади. бироқ, …

тақди-ри, унинг маънавий-руҳий олами, ақл-идроки ва ана шулар асосида вужудга келган воқеа-ҳодисалар тизими ётади. ана шу тизим, ана шу шажара бутун инсоният та-рихи ҳақиқатини ҳам, ҳаёт ҳақиқатини ҳам белгилайди. демак, бир сўз билан айтганда, тарих фалсафаси -тарихий тафаккур муаммолари билан шуғулланадиган, инсоният тараққиёти асосий йўналишларини қамраб ол-ган мустақил билимлар тизими ҳисобланади. марксизм асосчилари тарихий материализм гоясини илгари сурдилар. тарихни фалсафий умумлаштириш, унинг асосий қонуниятларини ўрганишга бағишланган ўзларига хос «илмий» ғояни майдонга олиб чиқдилар. умуман олганда, тарихий тафаккур ва тарих фалсафасини шакллантириш, уни ўрганиш ва тадқиқ этишда тур-ли-туман, бир-бирини рад қиладиган, бир-бирини ин-кор этадиган ғоялар ҳамон яшаяпти, ҳамон тарих фалсафасини тадқиқ этишнинг турли-туман йўналишлари, шакллари ва оқимлари пайдо бўлмоқда. бу табиий ҳол. зотан, ҳаёт давом этмоқда, тарихий тафаккурнинг шакл-ланиш жараёни, тарих фалсафасини англаш ҳодисаси ҳам инсоният!ҳаёти билан бирга давом этмоқда. илмий тарақ-қиёт, онг ва тафаккур ривожланишининг эса чегараси йўқ. бироқ, масаланинг муҳим томони, муаммога ёнда-шишнинг энг адолатли ва ишончли жиҳати шундаки, …

кўпинча англаб-англамаймиз, тушу-ниб-тушунмаймиз. ўтмишни баҳолашнинг энг тўғри ва холисона йўли унга ҳаёт ҳақиқати, инсон ва жамият ўртасидаги боғлиқлик, уйғунлик, кишилик ҳаётининг узлуксиз тараққиёти замирила ётган муносабатлар, қарама-қаршиликлар, манфа-атлар орқали баҳо беришдир. зотан, ҳаёт ҳақиқати, унинг қонуниятлари барча ғоялару назариялардан кўра устувор-роқ, кенгроқ ва чуқурроқдир. бизнинг ҳар қандай юксак ғояларимиз, илмий тафаккуримиз ва иоёб назариялари-миз эса ана шу ҳаёт ҳақиқати ва фалсафасининг қайси бир жиҳатинидир, қай бир даражададир қамраб олиши мумкин. бизнинг ўта чегараланган тушунча ва ғояларимиз тарих ва кишилик тараққиётидаги буюк силжишлар ва таназзулларни бутун кўлами билан қамраб ололмайди. ...халқимиз тақдирида бутунлай янги тарихий давр бошланди. бу лавр мустақиллик, иетиқлол ғоялари орқали эндигина шаклланаётган соғлом, ҳар томонлама ҳаётий ва инсон манфаатларига хизмат қиладиган ғоялар даври сифатида дунёга келмоқда. ана шу миллий истиқлол, мил-лий ғоя, миллий фалсафа шаклида эндигина пайдо бўла-ётган муносабатларимиз бутун ўтмишимизни янгича на-зар билан баҳолаш, уни кайтадан кўриб чиқиш, шу асос-да тарих хотираси ва тарихий тафаккурни шакллантириш-ни кучли …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "тарих фалсафаси ва ижтимоий ўзликни англаш"

1500355717_68637.doc тарих фалсафаси ва ижтимоий ўзликни англаш режа: 1. тарих фалсафаси тушунча ва моҳият 2. тарих — инсон, замон ва макон фалсафаси 3. тарихий тафаккур эҳтиёжи 4. тарих фалсафаси ва миллий истиқлол тарих фалсафаси тушунча ва моҳият тарихни илмий жиҳатдан таҳлил қилиш, уни идрок этиш, юз берган ижтимоий-сиёсий жараёнлар орқали муайян даврнинг сиёсий ва маънавий муҳитини баҳолаш, ҳар бир давр кишилари руҳияти, маънавий-ахлоқий ме-зонлари, воқеа-ҳодисаларга муносабатини ўрганиш, уни фалсафий идрок этиш тарих фалсафаси тушунчасининг мазмунини белгилайди. тарихни идрок этиш ва ўрганишга турли мутахассис-лар турли хил ёндашишади. зотан, инсон тафаккури қир-ралари хилма-хил бўлиб, ўтмишни англаш, идрок этиш-нинг ягона қолипи йўқ. шундай қолипни яратишга ури-ниш ҳам нотўғри. ана ...

Формат DOC, 155,0 КБ. Чтобы скачать "тарих фалсафаси ва ижтимоий ўзликни англаш", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: тарих фалсафаси ва ижтимоий ўзл… DOC Бесплатная загрузка Telegram