тарихнинг фалсафий масалалари

DOC 117.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1481435204_66453.doc тарихнинг фалсафий масалалари режа: 1. тарих нима? 2. хх аср тарих фалсафасининг хусусиятлари. 3. тарих тақдири ҳар бир шахс ва авлод тақдирининг ҳосиласи сифатида. 4. «тарихий хотирасиз келажак йўқ» концепциясининг аҳамияти. маданиятимизнинг пойдевори бўлган тарихий меросимизни тиклаш, таҳлил қилиш фақат илмий-назарий жиҳатдан катта аҳамият кашф этиб қолмай, айни вақтда буюк алломаларимиз яратган маънавий хазинадан баҳраманд бўлишда, ижтимоий-сиёсий муаммоларни ҳал қилишда ва инсоннинг ҳар томонлама камол топишда муҳим омил ҳисобланади. ҳаққоний тарихий билмасдан туриб эса ўзликни англаш мумкин эмас. ҳақиқатан ҳам тарих тажрибасини ўрганиш – давримизнинг мураккаб ижтимоий-сиёсий ҳодисаларини чуқур идрок этиш ва тушуниб етишга, озодлигимиз мустақиллигимиз ва равнақимизни қадрлашга, порлоқ истиқлол йўлида янги тараққиёт учун катта режалар белгилаш ва уларни амалга даъват этади. ниҳоятда бой ва ранг-баранг тарихимизни идрок этиш – кишининг билим доирасини кенгайтирибгина қолмай, шахс ижтимоий-маънавий онгини юксак даражага кўтарилишига имконият яратади. бундай олижаноб вазифани бажаришда археолог, тарихчи ва шарқшунос олимларнинг кейинги йилларда амалга оширган ажойиб кашфиётлари …

«historia» сўзидан олинган бўлиб ўтмиш воқеалар ҳақида ҳикоя, бўлган ходисалар деган маънони англатади. мутафаккирлар дастлабки даврлардан бошлаб тарихга универсал билиш сифатида қараб келишган. ўтмишни қандай билиш мумкин? ўтмиш бугунги кун билан, келажак билан қандай алоқада бўлади? у ёки бу халқ тарихининг бир бутун универсал маъноси борми? албатта шу каби саволларга тарих фалсафаси жавоб беради. демак, тарих фалсафасини яратиш учун бир бутун инсон эволюциясини, унинг маъно ва мазмунини таҳлил қилиш керак. тарих фалсафаси – тарихни англаш, унинг орқага қайтмас жараёнини тушуниб олишдир. тарихий воқеалар ва жараёнларни ҳаққоний ва одилона билиш учун фалсафий методология талабларини чуқур ўзлаштириб олиш катта аҳамият касб этади. илмий фалсафий назария билан қуролланган олим бошқаларга нисбатан ўз фанининг моҳиятини, истиқболини чуқурроқ била олади. фалсафий методология ҳамма фанлар учун зарур бўлган умумий илмий билиш усулидир. «аслида, тарих ва фалсафа мантиқий равишда бир-бирини тақозо этадиган, керак бўлса, тўлдирадиган, тараққиёт жараёнлари ҳақида яхлит тасаввур берадиган, оқ-қорани фарқлашда асос бўладиган фанлардир». тарихий …

а иссиқнинг – совуқ, ёзнинг – куз, қишнинг – баҳор билан алмашинуви, ижтимоий ҳаётда эса яхшининг – ёмон, ёвузликнинг – эзгулик билан алмашинуви айланма шаклда бораётганини кўра билишди. инсон ўз тарихини ўзи яратади, ундаги муаммоларни келтириб чиқарувчи ҳам, ҳал қилиувчиси ҳам инсоннинг ўзидир. тарих ўтмишда инсон туфайли содир бўлган хатти-харакатлар, воқеалар, жараёнларни ўрганадиган фандир. ўтмишни билиши, ўз навбатида ўзликни англашнинг калитидир, чунки, ўзликни англаш тарихдан бошланади. ўзликни англаш дегани нима? ўзликни англаш, биринчидан, инсон моҳияти; иккинчидан, унинг жамиятда тутган ўрни ва ижтимоий тараққиётдаги роли; учинчидан, ўзининг ички имкониятлари, қобилиятлари нимага қодир эканлигини англаб олиш демакдир. бунга эришиш учун биз инсоннинг узоқ ўтмиш фаолиятида нималарга эришганини билишимиз зарур. демак, тарих инсон фаолияти билан узвий боғлиқ бўлган, уни ҳар томонлама, мукаммал ўрганадиган, авлодлар тажрибасини тахлил этадиган ва илмий хулосалар чиқарадиган фан соҳасидир. шунинг учун ҳам тарих фани ҳамма вақт жамият тараққиётида катта ўрин эгаллаб келган ва ҳозир ҳам шундай бўлиб қолмоқда. тарих …

турли-туман манбаалар, ашёлар авлоддан-авлодга мерос сифатида ўтиб тарихимиз, маданиятимизнинг узлуксизлигини таъминлайди. инглиз олими коллингвуд таъкидлаганидек, «агар тарих фанининг вазифаси ўтмишда юзага келган ҳодисалар, воқеалар тўғрисида маълумот тўплаш билан чегараланган бўлса, унда тарихнинг амалиётга нафи тегиши амри маҳолдир. аксинча, агар тарихда содир бўлган воқеалар бизгача етиб келган манбалар тагида яшириниб ётган бўлса, унда тарихнинг амалиёт учун фойдалигида ҳеч қандай шубҳа бўлмаслиги тайиндир». ўтмиш воқеалари бугунги кунгача бизга етиб келган манбаларда мавжуд бўлиб ҳаётимиз билан чамбарчас боғланиб кетган экан, уларни ҳозирги замон фан ютуқлари ёрдамида атрофлича мустақиллик мафкурасига таяниб чуқурроқ ва холисона ўрганиш, таҳлил қилиш тарих фанини ижодий ривожлантиришга, жамиятимизда содир бўлаётган ўзгаришлар моҳиятини яққолроқ кўринишга, баҳолашга ёрдам беради. шундай экан, президентимиз ташаббуси билан ватанимиз тарихини мустақиллик ғоялари, мафкураси асосида янгидан яратиш кўндаланг қилиб қўйилганлиги табиий ҳолдир. шўро даврида тарихимиз атайлаб сохталаштирилганини эътиборга олсак, асл тарихимизни тиклаш қонуний зарурият ҳолдир. шуни алоҳида қайд этиш лозимки, ўтмиш тарихимиз нафақат бугунги куннинг муаммоларини ҳал …

эмас, ўхшаш ҳолда) ҳозирги кунда ҳам шундай бўлиб келмоқда. тарих воқеалари ижтимоий қонуниятлар асосида содир бўладиган жараёндир. шундай экан, тарих қонуниятларига асосланган ҳолда жамият тараққиёти йўналишлари башорат қилиш мумкин. ҳозирги кунда ўтмишда рўй берган тарихий воқеаларни, жараёнларни одилона, холис ёритиш керак, деган иборани тез-тез ишлатиб турибмиз. бу тўғри талаб. бунга эришишнинг йўллари, мезонлари нималардан иборат, улар илмий асослаб берилганми? бу савол ҳам ўз жавобини кутиб турибди. инсон фаолиятининг натижаси сифатида юзага келган тарихий воқеалар бир-бири билан боғлиқ бўлган учта унсурдан таркиб топади: 1) тарихий воқеалар; 2) уларни ўзида акс эттирувчи турли хил манбалар, ашёлар; 3) тарихий воқеаларни ана шу манбаларда ёзиб қолдирилган тарихчиларнинг маълумотлари. тарихий жараён объектив ҳам субъектив омиллар асосида доимо харакатда, ўзгаришда бўлиб туради. тарихий воқеаларни ёритишда тарихчининг унга бўлган муносабати, турмуш тарзи, дунёқараши, тажрибаси, шу даврда мавжуд бўлган ижтимоий-сиёсий, иқтисодий, маънавий муҳит кабилар маълум даражада ўз таъсирини кўрсатади, албатта. буни инкор қилиб бўлмайди. лекин бундан тарихчиларнинг фаоллиги …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "тарихнинг фалсафий масалалари"

1481435204_66453.doc тарихнинг фалсафий масалалари режа: 1. тарих нима? 2. хх аср тарих фалсафасининг хусусиятлари. 3. тарих тақдири ҳар бир шахс ва авлод тақдирининг ҳосиласи сифатида. 4. «тарихий хотирасиз келажак йўқ» концепциясининг аҳамияти. маданиятимизнинг пойдевори бўлган тарихий меросимизни тиклаш, таҳлил қилиш фақат илмий-назарий жиҳатдан катта аҳамият кашф этиб қолмай, айни вақтда буюк алломаларимиз яратган маънавий хазинадан баҳраманд бўлишда, ижтимоий-сиёсий муаммоларни ҳал қилишда ва инсоннинг ҳар томонлама камол топишда муҳим омил ҳисобланади. ҳаққоний тарихий билмасдан туриб эса ўзликни англаш мумкин эмас. ҳақиқатан ҳам тарих тажрибасини ўрганиш – давримизнинг мураккаб ижтимоий-сиёсий ҳодисаларини чуқур идрок этиш ва тушуниб етишга, озодлигимиз мустақиллигимиз ва равнақимиз...

DOC format, 117.5 KB. To download "тарихнинг фалсафий масалалари", click the Telegram button on the left.

Tags: тарихнинг фалсафий масалалари DOC Free download Telegram