o‘zbek xonliklari (xvi-xix asr birinchi yarmi) shayboniylar davrida movarounnahr

DOC 67,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1483551297_67223.doc oâzbek xonliklari (xvi-xix asr birinchi yarmi) shayboniylar davrida movarounnahr. buxoro xonligining tashkil topishi reja: 1. shð°ybð¾niylð°r bð¾sqini ð°rð°fð°sidð° mð¾vð°rð¾unnð°hr vð° ð¥urð¾sð¾n 2. shð°ybð¾niyñ ð¾n tð¾mð¾nidð°n mð¾vð°rð¾unnð°hr vð° ð¥urð¾sð¾nning bð¾sib ð¾linishi 3. mð°rkð°zlð°shgð°n dð°vlð°t tuzish uchun kurð°sh, nð°tijð°lð°ri vð° ð¾kibð°tlð°ri 4. ðbdullð°ñ ð¾n ii dð°vridð° buñ ð¾rð¾ ñ ð¾nligi buxoro xonligi 16-20 asr boshlarida oârta osiyoda mavjud boâlgan yirik davlat boâlib, unda 3 ta sulola â shayboniylar (16-asr), ashtarxoniylar (17-18 asr oârtalari) va mangâitlar hukmronlik qilganlar. bu sulolalar hukmronligi davrida xonlikning siyosiy nufuzi, kuch-qudrati turlicha boâlganligi sababli ham buxoro xonligini shayboniylar davlati, ashtarxoniylar davlati va buxoro amirligi deb ajratgan holda alohida koârib oâtiladi. muhammad shayboniyxon boshchiligidagi koâchmanchi oâzbeklar 16 asr boshlarida movarounnahr va xurosonni egallab, temuriy shahzodalar hukmronligiga chek qoâydilar va bu ulkan hududda oâzlarining markazlashgan davlatiga asos soldilar. bu davlat poytaxti avval samarqand boâlgan boâlsa, 16 asr oârtalaridan boshlab buxoroga koâchiriladi. shundan keyin bu davlat buxoro xonligi deb ham …

n oâzining turk-moâgâul qoâshinlari bilan egalladi va tarixga oltin oârda nomi bilan kirgan davlatga asos soladi. 14-asr boshlarida ikki qismga boâlinib ketgan oltin oârda davlatining sharqiy qismida tashkil topgan davlat oq oârda tarixiy manbalarda â«oâzbeklar mamlakatiâ» deb ham yuritilgan. 15 asrning oârtalarida bu hududda joâjixonning beshinchi oâgâli shaybon urugâidan boâlgan abulxayrxon (1412-1468) koâchmanchi oâzbeklar davlatiga asos soldi. bu davrda oltin oârda (koâk oârda)da, moâgâulistonda va temuriylar xukmronlik qilayotgan movarounnahrda oâzaro feodal urushlar kuchayib ketgan edi. bundan foydalangan abulxayrxon sirdaryoning oârta oqimidagi bir qancha shaharlarni, xorazmning bir qismini bosib olib, temuriylar davlatining yon qoâshnisi boâlib qoldi. abulxayrxonning vafotidan keyin inqirozga uchragan bu davlat 15-asrning 80-yillarida muhammad shayboniyxon (1451-1510) tomonidan qayta tiklanadi. shayboniyxonning hokimiyat tepasiga kelishida movarounnahr amirlaridan olingan yordam katta ahamiyatga ega boâlgan. xozirgi qozogâistonning katta qismini, janubi-gâarbiy sibirni va xorazmning janubi-gâarbiy qismini oâz ichiga olgan bu davlat bilan temuriylar davlati oârtasida oâzaro iqtisodiy va siyosiy aloqalar mavjud edi. temuriy shahzodalarning …

r saltanati mustaqil boshqariladigan kichik-kichik viloyatlarga boâlinib ketgan edi. ayniqsa, 1494 yilda samarqand hukmdori sulton ahmad mirzo vafotidan soâng oâzaro nizolar kuchayib, mamlakatda koâp hokimiyatchilik maydonga keladi. bundan foydalanishga intilgan shayboniyxon 1497 yilda movarounnahrga oâzining dastlabki xujumini uyushtiradi. u katta kuch bilan samarqandga yurish qildi, lekin shaharni ololmasdan, qarshi va shahrisabzga hujum qilib katta oâlja bilan qaytib ketdi. temuriy shahzodalar boysunqur mirzo va sulton alilar oârtasidagi samarqand taxti uchun boâlgan urushlardan foydalangan andijon hokimi bobur 1497 yilda samarqand shahrini egallaydi, lekin qisqa vaqt (100 kun) hukmronlikdan soâng yana andijonga qaytib ketishga majbur boâladi. samarqand taxtiga temuriy shahzoda, qarshi hokimi sulton ali oâtiradi. shayboniyxon 1499 yilda katta kuch bilan yana samarqandga hujum qiladi. buxoro hokimi boqi tarxon 10 ming kishilik qoâshin bilan samarqandga yordamga yetib keladi. samarqand va buxoro oârtasidagi yerda boâlib oâtgan qisqa jangdan keyin shayboniyxon qoâshinlari himoyasiz qolgan buxoro shahrini egallaydilar. bobur mirzo 1500 yilda samarqandga yana yurish qiladi. …

gan joyda boâlgan jangda bobur qoâshiniga qattiq zarba beradi. shaharga qaytib mudofaaga oâtishga majbur boâlgan bobur boshqa temuriy hukmdorlardan yordam ololmaganidan soâng, uzoq qamalga bardosh bera olmay, shayboniyxon bilan boâlgan kelishuvga muvofiq samarqandni tashlab chiqib ketishga majbur boâladi. zarafshon va qashqadaryo voxalari yana shayboniyxon qoâliga oâtadi. shundan soâng shayboniyxon movarounnahr va xurosonning turli viloyatlarini qoâlga kiritish uchun bir necha yoânalishda janglar olib bordi. bu janglarda tajribali sarkardalar sulton mahmud bahodir, ubaydulla sulton, hamza sulton, koâchkunchixon, suyunchxoâjaxonlar katta rol oâynadilar. 1501-1502 yillarda jizzax, oâratepa, shosh, shohruxiya, sayram kabi shahar va qalâalar egallandi. 1503 yilning oxirida sulton mahmud boshchiligidagi shayboniy qoâshinlari xorazmning bir qismini, xususan, kat qalâasini egallaydilar. xorazmni butunlay egallash uchun shayboniyxonning oâzi 1504 yilda ikkinchi marta harbiy yurish qildi. 1505 yilning yozida urganch shahri egallanganidan soâng xorazm toâlaligicha bosib olindi. 1504 yilda shayboniyxon xisor viloyatini ham deyarli jangsiz bosib oladi. termiz va amudaryoning soâl qirgâogâida joylashgan qunduz, tolqon, badahshon va …

ning asosiy viloyatlarini oâz ichiga olgan movarounnahr va xuroson egallanganidan soâng, shayboniyxon eronni bosib olish uchun tayyorgarlik koâra boshlaydi. 1509 yilning aprel oyida shayboniyxon qarshida qoâshin toâplab, amudaryodan kechib oâtadi. lekin shayboniyxon bu yurish paytida asosiy sarkardalarini qoâshinlari bilan movarounnahrga qaytarib yuboradi. marv shahrini egallagan shayboniyxon eronning ichki viloyatlariga yurish qiladi. mashhad va tus shaharlari ishgâol qilinadi. 1510 yilda erondan orqaga qaytgan shayboniyxon orqadan katta kuch bilan yetib kelgan eron shohi ismoil safaviy qoâshinlari bilan marv shahri yaqinida, movarounnahrdan kelayotgan yordamni kutmasdan jangga kirishadi. bu jangda eronliklar son jihatdan ustun boâlganliklar bois, shayboniyxon qoâshinlarini magâlub etadilar va bu jangda shayboniyxonnning oâzi ham halok boâladi. shayboniyxon tiriklik chogâidayoq movarounnahr va xurosonni oâzbek sultonlariga suyurgâol sifatida taqsimlab bergan edi. shayboniyxonning oâlimidan keyin taxtga amakisi koâchkinchixon (1510-1529) koâtarildi. bu xon ona tomondan mirzo ulugâbekning qizi robiya begimning va koâchmanchi oâzbeklar davlati asoschisi abulxayrxonning oâgâli edi. lekin bu davrda oâzbek sultonlari oârtasida boshlangan kelishmovchiliklar …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "o‘zbek xonliklari (xvi-xix asr birinchi yarmi) shayboniylar davrida movarounnahr"

1483551297_67223.doc oâzbek xonliklari (xvi-xix asr birinchi yarmi) shayboniylar davrida movarounnahr. buxoro xonligining tashkil topishi reja: 1. shð°ybð¾niylð°r bð¾sqini ð°rð°fð°sidð° mð¾vð°rð¾unnð°hr vð° ð¥urð¾sð¾n 2. shð°ybð¾niyñ ð¾n tð¾mð¾nidð°n mð¾vð°rð¾unnð°hr vð° ð¥urð¾sð¾nning bð¾sib ð¾linishi 3. mð°rkð°zlð°shgð°n dð°vlð°t tuzish uchun kurð°sh, nð°tijð°lð°ri vð° ð¾kibð°tlð°ri 4. ðbdullð°ñ ð¾n ii dð°vridð° buñ ð¾rð¾ ñ ð¾nligi buxoro xonligi 16-20 asr boshlarida oârta osiyoda mavjud boâlgan yirik davlat boâlib, unda 3 ta sulola â shayboniylar (16-asr), ashtarxoniylar (17-18 asr oârtalari) va mangâitlar hukmronlik qilganlar. bu sulolalar hukmronligi davrida xonlikning siyosiy nufuzi, kuch-qudrati turlicha boâlganligi sababli ham buxoro xonligini shayboniylar davlati,...

Формат DOC, 67,5 КБ. Чтобы скачать "o‘zbek xonliklari (xvi-xix asr birinchi yarmi) shayboniylar davrida movarounnahr", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: o‘zbek xonliklari (xvi-xix asr … DOC Бесплатная загрузка Telegram