xvi-xix asr o’rtalarida o’zbek xonliklari tarixiy geografiyasi

PPTX 11,0 МБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1710345284.pptx xvi-xix asr o’rtalarida o’zbek xonliklari tarixiy geografiyasi xvi-xix asr o’rtalarida o’zbek xonliklari tarixiy geografiyasi buxoro xonligi o‘rta osiѐ xonliklari ichida buxoro amirligi alohida mavqeiga ega bo‘lgan, katta hududlarni egallagan davlat edi. manbalarga ko‘ra, xviii asrning o‘rtalariga kelib buxoro amirligi hududlarida birmuncha o‘zgarishlar sodir bo‘ladi. bu davrda buxoro hukmdorlari o‘z tasarruflarida buxoro shahri va uning atrofidagi vobkent, g‘ijduvon, qorako‘l, vag‘oza tumanlari, qashqadarѐ va miѐnqol vohalarini saqlab qololgan edilar. xo‘jand, toshkent, hisor vaqti-vaqti bilan esa g‘uzor, shahrisabz, nurota, shuningdek amudarѐning o‘ng sohilidagi balx, andxay, maymana, badaxshon va shibirg‘onlar ham buxoroga vassal bo‘lishiga qaramay unga itoat etmay qo‘yganlar.siѐsiy parokandalikning asosiy sababi – so‘nggi ashtarxoniylar davridagi o‘zaro kurashlar, markazdan qochuvchi kuchlar mavqeining o‘sishi edi. xviii asrning ikkinchi yarmidan boshlab, ya’ni mang‘itlar sulolasi hukmronligi o‘rnatilgach, buxoro amirligi yana asta-sekin mustahkamlana boshlaydi. shu asrning 70-80 - yillariga kelib buxoro amirligining markaziy hududini samarqand va buxoro shaharlarini o‘z ichiga olgan zarafshon vohasi tashkil qilar edi. xix …

iga kelib ―buxoro mamlakati amudarѐning sharqiy sohillaridan, ya’ni, rossiya pomiridan to xivaning keng davlatlarigacha cho‘zilib boradi. buxoro shimol tarafdan qizilqum sahrosi bilan, g‘arb tarafdan sirdarѐ hamda xo‘qand xonligi bilan, janubda esa afg‘oniston, sharqda turkman o‘lkasi hamda xiva dashti bilan chegaradosh ‖ xix asrning 50-yillarida buxoro amirligi bir necha viloyatlardan tashkil topgan bo‘lib,ulardan buxoro va samarqand o‘z navbatida tumanlarga bo‘lingan edi. viloyat hukumdorlari hokim deb atalgan. keyinchalik viloyat o‘rniga bekliklar paydo bo‘lgach ularning hukmdorlari bek deb atalgan yangi ma’lumotlarga ko‘ra, bu davrda buxoro amirligida 44 ta beklik mavjud bo‘lgan. mirzo badi devonning ―majma’ ul-arqam‖ asaridagi ma’lumotlarga ko‘ra,amirlik quyidagi ma’muriy-hududiy bo‘laklarga: 100 ming tanobdan iborat sug‘oriladigan yer tumanga, 50 ming tanobdan iborat sug‘oriladigan yer hazoraga, 25ming tanob sug‘oriladigan yer nimhazoraga, 10-15 ming tanob sug‘oriladigan yer obxo‘riga, 400 tanob sug‘oriladigan yer qariyaga, 300 tanob sug‘oriladigan yer ma’razaga (ekinzor) bo‘lingan. bunday tartibda bo‘linish bo‘yicha xiroj, zakot va boshqa turdagi soliqlarni yig‘ish va olish qulay …

mirligi aholisning xo‘jalik yuritish bo‘yicha taqsimoti aholining xo‘jalik yuritish tarzi aholi soni foizda dehqonchilik va chorvachilik 1.830.254 85.0 hunarmandchilik va savdo 215.324 10.0 doimiy xo‘jalik ish yuritishga ega bo‘lmaganlar 107.662 5.0 jami 2.153.240 100.0 buxoro amirligi aholisining etnik tarkibi etnik guruhlar jami aholiga nisbatan foiz hisobida aholi soni turkiy xalqlar 85.0 1.830.254 eroniy xalqlar 12.0 258.389 boshqa elatlar 3.0 64.597 jami 100.0 2.153.240 xiva xonligi markaziy osiyo ayniqsa o’zbek xalqi tarixida xonliklar davri alohida o’rin tutadi. ko’p ming yillik o’zbek xalqi tarixida bu davr o’zining muddati bilanginaemas, balki, shu davrda xalqimizning ijtimoiy-siyosiy hayotida yuz bergan judakatta voqealar bilan ham ajralib turadi.temur vafotidan so’ng temuriy shahzodalar o’rtasida boshlanib ketgan to’xtovsiz urushlar sohibqiron ne mashaqqatlar bilan bunyod etgan qudratli davlatni parchalanib ketishiga sabab bo’ldi. asta-sekin bu qudratli davlat tarkibidan qator davlatlar va mulklar ajralib chiqib ketdi. xorazmdan astrobodgacha keng hududda joylashgan turkmanlar birinchilardan bo’lib temuriylar davlatidan ajralib chiqdilar xuddi shu vaqtda farg’ona …

il ulusini tashkil etish uchun kurash olib boradi. natijada yoyiq daryosining sharqidan sirdaryo bo’ylarigacha bo’lgan yerlarda yangi davlat bapro etiladi. xv asrda ana shu shaybon boshchiligidagi ulusda yashagan ko’chmanchilar o’zbek nomi bilan atalganlar. bu erda o’zbeklardan tashqari qipchoqlar qo’ng’irotlar uyshun, nayman va boshqa qabilalar ham yashagan bo’lib, ular o’sha o’zbeklar tarkibiga kirar edi. xv asrning 20 yillariga kelib dashti qipchoq urug’lari ichida shayboniylar urug’i (o’zbeklar) oldinga chiqdi. bu urug’ning eng ko’zga ko’ringan vakili, ko’chmanchi o’zbeklar davlatining asoschisi abulxayrxon bo’lib, u o’zidan oldin bu erda hukmronlik qilgan baroqxondan farqli o’laroq, taxtni o’zgalar yordamida emas, balki bir qator o’zbek qabilalari, chunonchi nayman, qo’ng’irot, qiyot, durman, uyg’ur, uyshun va boshqa qabilalarning yordamida egalladi. u juda qisqa vaqt ichida yirik davlatni vujudga keltirdi va bu davlatni uning o’zi 1428 yildan 1468 yilgacha boshqardi. bundan tashqari bu davrga kelganda ko’chmanchi o’zbeklarning kata qismi feodal munosabatlarining rivojlanishi natijasida o’z yaylov va podalaridan ajragan bo’lib, ularning o’troq …

monida turib harakat qilar edi. shayboniyxon bobosi abdulxayrxon dashti qipchoqda tashkil etgan davlatni bir tomonlama kuchaytirib, o’z oldiga hali o’sha bobosi rejalashtirgan movaraunnahr yerlarini bosib olish ishini hal etishni maqsad qilib qo’ydi va uni amalga oshirishga kirishdi. bu ishga kirishar ekan, shayboniyxon eng avvalo 1480 yilda qozoq xoni burunduqxonga katta zarba berdi. shundan so’ng shayboniyxon1488-1500 yillar ichida o’tror, yassi, sig’noq, shahrisabz. turkiston shaharlarini egallaydi. shundan so’ng temuriylar poytaxti samarqandni egallashni o’z oldiga maqsad qilib qo’ydi. shayboniyxon 1499 yilda dastlab samarqandni qamal qilganda bu erda sulton ahmad mirzoning o’g’illaridan biri, sulton ali mirzo hukmronlik qilardi. uning qobiliyatsiz, har tomonlama ojizligidan xabar topgan shayboniyxon samarqand shahriga kirmay shahrisabz va qarshi shaharlarini talab qipchoq dashtiga qaytib ketadi. biroz vaqt o’tgach shayboniyxon toshkent hokimi mahmudxondan ozroq yordam olib, samarqandga yangidan hujum boshlaydi. xuddi shu payt buxoro hokimi muhammad-boqi tarxon qo’shinlari samarqand hukmdori sulton ali mirzoga yordamga kelayotganligini haqida shayboniyxon xabar topadi. shundan so’ng u …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "xvi-xix asr o’rtalarida o’zbek xonliklari tarixiy geografiyasi"

1710345284.pptx xvi-xix asr o’rtalarida o’zbek xonliklari tarixiy geografiyasi xvi-xix asr o’rtalarida o’zbek xonliklari tarixiy geografiyasi buxoro xonligi o‘rta osiѐ xonliklari ichida buxoro amirligi alohida mavqeiga ega bo‘lgan, katta hududlarni egallagan davlat edi. manbalarga ko‘ra, xviii asrning o‘rtalariga kelib buxoro amirligi hududlarida birmuncha o‘zgarishlar sodir bo‘ladi. bu davrda buxoro hukmdorlari o‘z tasarruflarida buxoro shahri va uning atrofidagi vobkent, g‘ijduvon, qorako‘l, vag‘oza tumanlari, qashqadarѐ va miѐnqol vohalarini saqlab qololgan edilar. xo‘jand, toshkent, hisor vaqti-vaqti bilan esa g‘uzor, shahrisabz, nurota, shuningdek amudarѐning o‘ng sohilidagi balx, andxay, maymana, badaxshon va shibirg‘onlar ham buxoroga vassal bo‘lishiga qaramay unga itoat etmay qo‘yg...

Формат PPTX, 11,0 МБ. Чтобы скачать "xvi-xix asr o’rtalarida o’zbek xonliklari tarixiy geografiyasi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: xvi-xix asr o’rtalarida o’zbek … PPTX Бесплатная загрузка Telegram