o‘zbek xonliklari (xvi-xix asr birinchi yarmi) shayboniylar davrida movarounnahr

DOC 67,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1483551297_67223.doc o‘zbek xonliklari (xvi-xix asr birinchi yarmi) shayboniylar davrida movarounnahr. buxoro xonligining tashkil topishi reja: 1. shаybоniylаr bоsqini аrаfаsidа mоvаrоunnаhr vа хurоsоn 2. shаybоniyхоn tоmоnidаn mоvаrоunnаhr vа хurоsоnning bоsib оlinishi 3. mаrkаzlаshgаn dаvlаt tuzish uchun kurаsh, nаtijаlаri vа оkibаtlаri 4. аbdullахоn ii dаvridа buхоrо хоnligi buxoro xonligi 16-20 asr boshlarida o‘rta osiyoda mavjud bo‘lgan yirik davlat bo‘lib, unda 3 ta sulola – shayboniylar (16-asr), ashtarxoniylar (17-18 asr o‘rtalari) va mang‘itlar hukmronlik qilganlar. bu sulolalar hukmronligi davrida xonlikning siyosiy nufuzi, kuch-qudrati turlicha bo‘lganligi sababli ham buxoro xonligini shayboniylar davlati, ashtarxoniylar davlati va buxoro amirligi deb ajratgan holda alohida ko‘rib o‘tiladi. muhammad shayboniyxon boshchiligidagi ko‘chmanchi o‘zbeklar 16 asr boshlarida movarounnahr va xurosonni egallab, temuriy shahzodalar hukmronligiga chek qo‘ydilar va bu ulkan hududda o‘zlarining markazlashgan davlatiga asos soldilar. bu davlat poytaxti avval samarqand bo‘lgan bo‘lsa, 16 asr o‘rtalaridan boshlab buxoroga ko‘chiriladi. shundan keyin bu davlat buxoro xonligi deb ham atala boshladi. butun 16 …

boshlarida ikki qismga bo‘linib ketgan oltin o‘rda davlatining sharqiy qismida tashkil topgan davlat oq o‘rda tarixiy manbalarda «o‘zbeklar mamlakati» deb ham yuritilgan. 15 asrning o‘rtalarida bu hududda jo‘jixonning beshinchi o‘g‘li shaybon urug‘idan bo‘lgan abulxayrxon (1412-1468) ko‘chmanchi o‘zbeklar davlatiga asos soldi. bu davrda oltin o‘rda (ko‘k o‘rda)da, mo‘g‘ulistonda va temuriylar xukmronlik qilayotgan movarounnahrda o‘zaro feodal urushlar kuchayib ketgan edi. bundan foydalangan abulxayrxon sirdaryoning o‘rta oqimidagi bir qancha shaharlarni, xorazmning bir qismini bosib olib, temuriylar davlatining yon qo‘shnisi bo‘lib qoldi. abulxayrxonning vafotidan keyin inqirozga uchragan bu davlat 15-asrning 80-yillarida muhammad shayboniyxon (1451-1510) tomonidan qayta tiklanadi. shayboniyxonning hokimiyat tepasiga kelishida movarounnahr amirlaridan olingan yordam katta ahamiyatga ega bo‘lgan. xozirgi qozog‘istonning katta qismini, janubi-g‘arbiy sibirni va xorazmning janubi-g‘arbiy qismini o‘z ichiga olgan bu davlat bilan temuriylar davlati o‘rtasida o‘zaro iqtisodiy va siyosiy aloqalar mavjud edi. temuriy shahzodalarning ko‘pchiligi toju-taxt uchun kurashda ko‘chmanchi o‘zbeklardan moddiy va harbiy yordam olib turganligi tarixiy manbalarda qayd etilgan. shayboniylar …

miyatchilik maydonga keladi. bundan foydalanishga intilgan shayboniyxon 1497 yilda movarounnahrga o‘zining dastlabki xujumini uyushtiradi. u katta kuch bilan samarqandga yurish qildi, lekin shaharni ololmasdan, qarshi va shahrisabzga hujum qilib katta o‘lja bilan qaytib ketdi. temuriy shahzodalar boysunqur mirzo va sulton alilar o‘rtasidagi samarqand taxti uchun bo‘lgan urushlardan foydalangan andijon hokimi bobur 1497 yilda samarqand shahrini egallaydi, lekin qisqa vaqt (100 kun) hukmronlikdan so‘ng yana andijonga qaytib ketishga majbur bo‘ladi. samarqand taxtiga temuriy shahzoda, qarshi hokimi sulton ali o‘tiradi. shayboniyxon 1499 yilda katta kuch bilan yana samarqandga hujum qiladi. buxoro hokimi boqi tarxon 10 ming kishilik qo‘shin bilan samarqandga yordamga yetib keladi. samarqand va buxoro o‘rtasidagi yerda bo‘lib o‘tgan qisqa jangdan keyin shayboniyxon qo‘shinlari himoyasiz qolgan buxoro shahrini egallaydilar. bobur mirzo 1500 yilda samarqandga yana yurish qiladi. lekin shayboniyxon undan oldinroq harakat qilib samarqandni qamal qiladi. qamal davomida u shahar hokimi sulton ali bilan muzokara olib borib, samarqand shahrini jangsiz egallaydi. …

amarqandni tashlab chiqib ketishga majbur bo‘ladi. zarafshon va qashqadaryo voxalari yana shayboniyxon qo‘liga o‘tadi. shundan so‘ng shayboniyxon movarounnahr va xurosonning turli viloyatlarini qo‘lga kiritish uchun bir necha yo‘nalishda janglar olib bordi. bu janglarda tajribali sarkardalar sulton mahmud bahodir, ubaydulla sulton, hamza sulton, ko‘chkunchixon, suyunchxo‘jaxonlar katta rol o‘ynadilar. 1501-1502 yillarda jizzax, o‘ratepa, shosh, shohruxiya, sayram kabi shahar va qal’alar egallandi. 1503 yilning oxirida sulton mahmud boshchiligidagi shayboniy qo‘shinlari xorazmning bir qismini, xususan, kat qal’asini egallaydilar. xorazmni butunlay egallash uchun shayboniyxonning o‘zi 1504 yilda ikkinchi marta harbiy yurish qildi. 1505 yilning yozida urganch shahri egallanganidan so‘ng xorazm to‘laligicha bosib olindi. 1504 yilda shayboniyxon xisor viloyatini ham deyarli jangsiz bosib oladi. termiz va amudaryoning so‘l qirg‘og‘ida joylashgan qunduz, tolqon, badahshon va balx ishg‘ol etildi. shayboniyxon 1504-1508 yillarda dashti qipchoqdagi raqiblaridan bo‘lgan qozoq sultonlariga qarshi ham harbiy yurishlar olib bordi. 1509 yilning boshlarida o‘zbeklarning katta qo‘shini dashti qipchoq ustiga yurish boshlab, burunduqxon ulusiga hujum …

ovarounnahrga qaytarib yuboradi. marv shahrini egallagan shayboniyxon eronning ichki viloyatlariga yurish qiladi. mashhad va tus shaharlari ishg‘ol qilinadi. 1510 yilda erondan orqaga qaytgan shayboniyxon orqadan katta kuch bilan yetib kelgan eron shohi ismoil safaviy qo‘shinlari bilan marv shahri yaqinida, movarounnahrdan kelayotgan yordamni kutmasdan jangga kirishadi. bu jangda eronliklar son jihatdan ustun bo‘lganliklar bois, shayboniyxon qo‘shinlarini mag‘lub etadilar va bu jangda shayboniyxonnning o‘zi ham halok bo‘ladi. shayboniyxon tiriklik chog‘idayoq movarounnahr va xurosonni o‘zbek sultonlariga suyurg‘ol sifatida taqsimlab bergan edi. shayboniyxonning o‘limidan keyin taxtga amakisi ko‘chkinchixon (1510-1529) ko‘tarildi. bu xon ona tomondan mirzo ulug‘bekning qizi robiya begimning va ko‘chmanchi o‘zbeklar davlati asoschisi abulxayrxonning o‘g‘li edi. lekin bu davrda o‘zbek sultonlari o‘rtasida boshlangan kelishmovchiliklar davlatning zaiflashuviga olib keldi va shayboniylar keyingi janglarda mag‘lubiyatga uchray boshladilar. natijada xuroson va xorazm qo‘ldan boy berildi. kobulni egallab turgan bobur 1511 yilda eron shohi qo‘shinlari yordamida xisor, ko‘lob, qunduz, badahshon va samarqandni bosib oldi. 1512 yilda qarshi …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "o‘zbek xonliklari (xvi-xix asr birinchi yarmi) shayboniylar davrida movarounnahr"

1483551297_67223.doc o‘zbek xonliklari (xvi-xix asr birinchi yarmi) shayboniylar davrida movarounnahr. buxoro xonligining tashkil topishi reja: 1. shаybоniylаr bоsqini аrаfаsidа mоvаrоunnаhr vа хurоsоn 2. shаybоniyхоn tоmоnidаn mоvаrоunnаhr vа хurоsоnning bоsib оlinishi 3. mаrkаzlаshgаn dаvlаt tuzish uchun kurаsh, nаtijаlаri vа оkibаtlаri 4. аbdullахоn ii dаvridа buхоrо хоnligi buxoro xonligi 16-20 asr boshlarida o‘rta osiyoda mavjud bo‘lgan yirik davlat bo‘lib, unda 3 ta sulola – shayboniylar (16-asr), ashtarxoniylar (17-18 asr o‘rtalari) va mang‘itlar hukmronlik qilganlar. bu sulolalar hukmronligi davrida xonlikning siyosiy nufuzi, kuch-qudrati turlicha bo‘lganligi sababli ham buxoro xonligini shayboniylar davlati, ashtarxoniylar davlati va buxoro amirligi deb ajratgan holda alohida ko‘r...

Формат DOC, 67,5 КБ. Чтобы скачать "o‘zbek xonliklari (xvi-xix asr birinchi yarmi) shayboniylar davrida movarounnahr", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: o‘zbek xonliklari (xvi-xix asr … DOC Бесплатная загрузка Telegram