урта асрларда марказий осиё маданияти

DOC 71,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1403090301_43383.doc www.arxiv.uz ўрта асрларда марказий осиё маданияти режа: 1. ўрта асрларда мусулмон шарқ мадниятининг ўзига хос хусуситялари. 2. марказий осиёда ўрта аср давлатлари ва уларнинг маданияти. 3. меъморчилик ва санъат турлари, илм фан ва диний-аҳлоқий диннинг шаклланиши. ўрта асрларда шарқ халқлари маданиятининг ўзига хос хусуситяларини, хусусан, мусулмон шарқида шаклланган мадниятнинг иқтисодий ва ижтимоий омилларини кўрсатиш: мусулмон маданиятининг шаклланишида халифалик таъсири ваунинг тасарруфидан марказий осиёдаги феадал давлатларни ажралиб чиқиши маракзий осиёда iх-хii асрларда вужудга келган маданиятнинг ўзига хослигини очиш; яқин ва ўрта шарқда араб халифалининг шаклланиш жараёни ислом билан боғлиқ холда келди. араб халифалиги viii асрнинг иккинчи ярми iх аср ўрталарида жуда ривожланиб шарқда хитйгача, ғарбда, испания ҳамда франциягача бўлган худудида ислом маданияти шаклланди. тарихда кўчманчи қабилалар маданияти ривожланган давлатларни истило қилганлигини биламиз. бироқ, улар янги цивилизацияга асос солмаган. араблар босиб, олган ерларда янги маданият шаклланди. бу ер юзасидаги бешинчи цивилизациядир. аввло ислом мафкураси жамият ва давлатчиликнинг ривожланишида янги ғоя сифатида …

ан бирга ўрта осиёдан борган олимлар ҳам иш олиб бордилар. хусусан байрамали музофатидаги мавр шаҳри vi-vii асрлардаги илм фан, маданият санъат ва хунармандчилик ривожланган шаҳар бўлган. шойи матолари билан машҳур бўлган араблар унча шоҳижаҳони (жаҳон шохиси) деб ном берганлар марв илмий марказга айланиб мадрасалар ва кутубхона қурилди. шунингдек хi-хii асрларда мавр сажуқийлар ва хоразмшоҳлар давлатининг марказига айланди.харун ар-рашид унинг ўғли алқмаъмун хуросон ва моварауннахр ноиби эди. у боғдод тахтига ўтиргач (819) йил марвдан кўчиб кетади ва бир гурух ўрта осиёлик олимларни ҳам ўзи билан бирга олиб кетади. муҳаммад ал-харазмийга ҳамроҳ бўлиб борган марказий тахаллусли бир неча риёзиёт, фалаққиёт, санъаткор ва қомусий билим соҳибларининг ижобий фаолиятининг асосий қисми марв билан боғлиқ. хоразмлик машҳур олим бўлган муҳаммад ал-хоразмий бағдод ал-маъмун байтул-хикмага бошлиқ қилиб тайинланди. бу ерда у ўзининг кўпгина асарларини ёзиб, қатор фанларининг ривожланишига асос ослган. боғдод халифалигининг ҳар хил шаҳарларидан, асосан византиядан келтирилган китоблар тўпланган бўлиб, турли тиллардаги илмий китоблар араб …

ўлган марказлашган феадал давлатлар ташкил топган. iх- хiii асрларда мавжуд бўлган самонийлар, ғазнавийлар, қорахонийлар, сажуқийлар, хоразмшоҳлар давлатида хўжалик ва савдонинг ривожланиши билан маданият юксак даражада ва ўрта осиёнинг дунё маданияти тарихида қўшган хиссаси белгилаб берди. ўрта осиёда мусулмон маданиятининг шаклланиши жараёнида мусулмон барча мусулмон ўлкалари маданияти ривожида етакчи ўринлардан бирини эгаллади. ўрта осиё ислом маданияти мазмунида янги маданиятни ислом оламига қайтарди. ислом дини, адабиёт, табиий фанлардан, тарихнавислик, санъат, фалсафа, хуқуқшунослик, ижтимоий тафаккур каби маданиятнинг барча соҳасида ҳам буюк сиймолар етишиб чиққанлар. бухоро, марв, самарқанд, термиз, нафас каби ўз даврининг тараққий этган шаҳарлари ва савдо марказлари сифатида маълум бўлди. моварауннаҳр, хуросон, хоразмда қишлоқ хўжалиги билан бирга шаҳар ва қишлоқларда хунармандчилик ривожланиб, феодал муносабатлар қарор топди. меъморчиликда янги иншоотлар: масжид,мадраса, хамом каби ижтимоий бинолар, саройлар, давлат муассасалари бозору кўприклар қурилди. тошкент, фарғона, нурота, ўратепа, самарқанд атрофидаги тоғлардан конлар очилиб маъданлар қазиб олинди ва қурол-яроқ анжомлари ясалиши туфайли хунармандчилик тараққий этди. бу эса …

т-риоз» номли тўқимачилик корхонаси, зандана қишлоқда тўқилган мато ҳамда самарқандда юқори навли қоғоз ишлаб чиқарилган. бу даврда ясалган сирли ва нақшинкор сопол идишлар, ранг-баранг шиша буюмлар жуда сифатли бўлган. ички бозорда «фалс» деб аталган мис чақа,халқаро савдода кумуш танга дирҳамлар муомалада бўлган. айниқса самонийларнинг соф кумушдан зарб қилинган «исмоилий» тангаси халқаро савдода машҳур бўлган. iх-хiii аср бошларида ўрта осиё моддий маданият, иқтисодий алоқаларнининг ривожланиши натижасида санъатнинг турли соҳалари меъморчилик, ўймакорлик, бадиий хунармандчилик, мусиқа, қўёзма безаш каби соҳалари юксалди. ўрта осиёда сўнггиантик давр меъморчилиги анъаналари араблар босқичи туфайли тўхтаб қолди. фақат viii асрлар охиридан халифалик таркибига кирган мовароуннаҳр меъморчилигида силжиш бошланди. айниқса марказлашган феодал давлатлар самонийлар ва маъмонийлар (хоразм) ташкил топиши билан шаҳарлар ривожланди. бухоро, самарқанд, қиёт, термиз, чоғаниён шундай шаҳарлар жумласига кириб, улар меъморчилиги дастлаб арабларгача бўлган йўналиш бўйича давом этди, лекин iх-х асрларда халифалик маданияти бўйсиндирилган халқлар маданияти ютуқларини ўзлаштириб, умумхалифалик маданияти жихатлари унинг ўзига сингдириб яна қайтарди. ислом …

турли шаклларида терилиши геометрик нақш усулининг имкониятларини очди. ўсимликсимон нақш услублари қонунийлашиб борди. шунингдек араб битикларининг қўлданилиши билан янги безаш тури элиграфик нақш пайдо бўлди. ўрта осиё хi-хiii аср бошларида қорахонийлар, ғазнавийлар, сажукийлар, хоразмшоҳлар давр меъморчилиги гумбахзли-қуббали бинолар қурилиши билан жаҳон меъморчилигида катта ютуққа эга бўлди. қурилиш ва қулолчиликнинг ривожланиши меъморий безаклар турини кенгайтирди. турли шаклда йўнилган пишган ғиштни нақшнома тарзда теришдан ташқари сопол ўймакорлиги пайдо бўлди. геометрик ўсимликсимон эпиграфик нақшлар безакда уйғун равишда ривожланиб борди. масалан термиз хукмдорлари саройи ганч ўймакорлиги ва нақшли тасвирий санъат билан безатилган. бу даврда карвонсаройлар ҳам қад кўтарди. навоий-кармана яқинидаги роботи малик ярим миноралар, пештоқ ва ганч ўймакорлиги билан ажойиб бинодир, шунингдек, диний бинолар масжид, мадраса, мақбаралар қуриш алоҳида аҳамият касб этади. жоъме умумшаҳар масжиди, намозгоҳ хайитларга мўлжалланган шаҳар ташқарисидаги масжид ва мақама масжидларидир. бу биноларнинг тизими меъморий хажми ҳам бир-биридан фарқ қилади. жоъме масжидлари яқинида минора мезана бўлган. iх-х асрларда саройлар ҳам синчдан …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "урта асрларда марказий осиё маданияти"

1403090301_43383.doc www.arxiv.uz ўрта асрларда марказий осиё маданияти режа: 1. ўрта асрларда мусулмон шарқ мадниятининг ўзига хос хусуситялари. 2. марказий осиёда ўрта аср давлатлари ва уларнинг маданияти. 3. меъморчилик ва санъат турлари, илм фан ва диний-аҳлоқий диннинг шаклланиши. ўрта асрларда шарқ халқлари маданиятининг ўзига хос хусуситяларини, хусусан, мусулмон шарқида шаклланган мадниятнинг иқтисодий ва ижтимоий омилларини кўрсатиш: мусулмон маданиятининг шаклланишида халифалик таъсири ваунинг тасарруфидан марказий осиёдаги феадал давлатларни ажралиб чиқиши маракзий осиёда iх-хii асрларда вужудга келган маданиятнинг ўзига хослигини очиш; яқин ва ўрта шарқда араб халифалининг шаклланиш жараёни ислом билан боғлиқ холда келди. араб халифалиги viii асрнинг иккинчи ярми iх аср ўрталар...

Формат DOC, 71,0 КБ. Чтобы скачать "урта асрларда марказий осиё маданияти", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: урта асрларда марказий осиё мад… DOC Бесплатная загрузка Telegram