markaziy osiyo xalqlarining qadimgi madaniyati

DOCX 13 стр. 33,5 КБ Бесплатная загрузка

13 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 33,5 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 13

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 13

mavzu: markaziy osiyo xalqlarining qadimgi madaniyati reja: 1. markaziy osiyodagi qadimgi madaniyatning o’ziga xos xususiyatlari. 2. markaziy osiyo hududidagi ilk davlatlar madaniyati. 3. yunon-baqtriya madaniyati miqiyosida sharq ellinistik madaniyati. 4. kushonlar madaniyati. 5. хulosa markaziy osiyo madaniyati jahon madaniyati tarixida muhim o’rin tutadi. uning o’rta asrlardagi madaniyatiga butun dunyo allaqachon munosib baho bergan. hatto baqtriya, marg’iyona, sug’d, parfiya, farg’ona, xorazm, choch xalqlarining qadimgi madaniyati ham jahonni hayratga solmoqda. markaziy osiyo mintaqasining qadimgi madaniyatini o’rganish o’n yillar ilgari boshlangan bo’lsada, tadqiqotchilarning bu madaniyatining o’ziga xosligi va boy mazmuni lol qoldirdi. markaziy osiyo madaniyati farb va sharqning buyuk madaniyat elementlarini bir butunlikda uyg’unlashtirib ifodalagan holda o’ziga xos individuallik kasb etadiki, bu xususiyat keyingi taraqqiyot uchun ham negiz bo’lib qoladi. i.a.karimov aytganlaridek, – «modomiki, o’z tarixini bilgan, undan ruhiy quvvat oladigan xalqni yengib bo’lmas ekan, biz haqqoniy tariximizni tiklashimiz, xalqimizni, millatimizni ana shu tariximiz bilan qurollantirishimiz zarur. tarix bilan qurollantirish, yana bir bor …

2 / 13

atdi. «qadimgi tsivilizatsiya» deb nomlangan risolada markaziy osiyo madaniyatining ikki xususiyati ko’rsatiladi: bir tomondan, turli madaniyatlarning o’zaro ta’sirida, ikkinchi tomondan, qadimgi tsivilizatsiyalarining boshqa o’choqlari bilan yaqin aloqada rivojlanishi. bu xususiyatlarni batafsil kuzatadigan bo’lsak markaziy osiyo madaniyatining shakllanish jarayonlari yaqqol namoyon bo’ladi. markaziy osiyoning serhosil vodiysi, cho’l va dashti, tog’larida yashovchi aholining turmush sharoitidagi farqlar turli xo’jaliklarning ertaroq paydo bo’lishi o’ziga xos madaniyatlar shakllanishiga olib keldi. bu jarayon yaqin qo’shnichilik munosabatlari asosida sodir bo’lib, qabila va xalqlarning iqtisodiy va madaniy aloqalari tufayli taraqqiyotning ertaroq boshlanishiga imkon yaratdi. eng qadimgi davrlardan dehqonchilik, chorvachilik va tog’ ovchi qabilalari o’rtasidagi mahsulot ayirboshlash markaziy osiyo xalqlari iqtisodiyotida katta ahamiyatga ega bo’lib, keyingi davrlarda ham u uzoq saqlanib qoldi. turmush tarzi va xo’jalik faoliyatidagi farqlanish bilan birga mintaqa xalqlarining etnik va tillardagi yaqinlik judayam uyg’unlashib ketganligi qadimgi yunon va xitoy manbalarida ham qayd 4 qilingan. markaziy osiyo xalqlarining kuchli iqtisodiy aloqalari, etnik va til birligi ularning …

3 / 13

lanishiga olib kelgan. shuning uchun, bundan keyin markaziy osiyoning yaxlit madaniyatini tashkil qiluvchi turli submadaniyatlar mavjudligi haqida to’xtalish joizdir: qadimgi davlatlar submadaniyati (baqtriya, sug’d, xorazm, farg’ona, marg’iyona), dasht ko’chmanchilari-sak, massaget, dakochchilar submadaniyati, pomir va tangritog’ qabilalarning submadaniyati. markaziy osiyo madaniyatining o’ziga xosligining ikkinchi jihati mintaqaning o’ta qulay jug’rofiy o’rnashganligi bilan bog’liq. mintaqa mesopotamiya, hindiston va xitoy kabi uchta buyuk sharq tsivilizatsiyasi bilan bevosita chegaradosh bo’lib, farb tsivilizatsiyasiga xos beshinchi-gretsiya va rim bilan aloqada rivojlangan. bunday aloqalarning muqarrarligi tufayli markaziy osiyo madaniyati sharq va farb o’rtasida vositachilik missiyasini bajarishiga sabab bo’ldi, ya’ni iqtisodiy sohalarda eng avvalo xalqaro savdoda va madaniy sohalarda ham markaziy osiyo farb va sharq o’rtasida bog’lovchi ko’prik vazifasini bajardi. xususan, markaziy osiyo xududi orqali buddizm butun dunyoga yoyildi, hindiston va xitoyga ellinistik madaniyat ko’rinishlari o’tdi, sharqdan farbga va farbdan sharqga madaniy boyliklar (bilim, diniy g’oya, kashfiyot, badiiy asarlarning) almashib turishida markaziy osiyo muhim vositachi bo’lib xizmat qiladi. markaziy …

4 / 13

markaziy osiyo xalqlarining tarixi davomida bir necha bor madaniyatni sezilarli o’zgarishlarga olib keldi. afsuski, ko’pgina urushlar markaziy osiyo madaniyatining qadimgi taraqqiyot davrlarining behisob dalillarini yo’q qildi. arxeolog qazilma ma’lumotlar va yozma manbalar miloddan avvalgi i-ming yillik boshlarida vujudga kelgan markaziy osiyoning ilk davlatlari baqtriya, sug’d va xorazm madaniyati haqida bir oz ma’lumotlar beradi. miloddan avvalgi viii-vi asrlarga oid afrosiyob (samarqand), surxondaryo vohasidagi qiziltepa, qashqadaryo vohasidagi uzunqir, xorazmdagi ko’ziliqir kabi qadimgi shaharlarda o’tkazilgan tadqiqotlar murakkab ijtimoiy tuzilma va madaniyatning yuqori rivojlanganligini ko’rsatadi. bu shaharlar mudofa devorlari va suv ta’minotidan iborat kuchli istehkom tizimiga ega bo’lib, ichida hunarmandlar mavzei joylashgan. ayrim shaharlarda saroy qoldiqlari qal’alar topilgan. qadimgi davlatlar xo’jaligining asosiy sohasi hisoblangan dehqonchilik taraqqiyotining darajasi haqida ko’p tarmoqli sug’orish tizimining mavjudligi bunga dalildir. markaziy osiyo davlatlari qadimgi sharq mamlakatlari bilan yaqin aloqalar o’rnatgan. midiya va ossuriyaning siyosiy tarixida faol ishtirok etib, hunarmandchilik buyumlari va xom ashyo bilan (lojuvard, oltin, mis bilan) savdo …

5 / 13

limlarning bebaho manbasi «avesto» hisoblangan. «avesto» so’zining mazmuni umumiy izohga ega emas., ko’pincha «asosiy matn» sifatida tarjima qilinadi. «avesto» dunyodagi eng qadimgi dinlardan bo’lgan zardo’shtiylik tarafdorlari uchun muqaddas kalima hisoblanib, payg’ambar zardo’sht to’planganlarga undan va’z o’qigan. uning hayoti davri mil. av. ix-vi asrlar atrofida deyiladi. «avesto» va uning boshqa matnlarining to’planishi ko’p asrlar davomida amalga oshirilgan. «avesto»ning eng qadimgi matnlari mil. av. ii- minginchi yillarga taaluqli, «avesto»ning millodiy vii asrga tegishli bo’lgan to’plami turli mazmundagi 21 kitobdan iborat bo’lib, unda o’sha davrning barcha bilimlari jamlangan. zardo’shtiylik an’analariga ko’ra bu yodgorlik ezgulik va yorug’lik xudosi axuramazdaning zaratushtraga vahiysi hisoblanadi. biroq, unda qadimgi mifologik tasavvurlar, miflarning keng tarqalishi, qahramonlik epik rivoyatlaridan parchalar ham tasvirlanadi. shuningdek diniy yo’l-yo’riq «payg’ambar davridan» keyin zardo’shtiylikning rivojlangan «e’tiqod ramzi» yuzaga keldi. hozirgacha «avesto»ning ayrim qismlari, 4 kitobi saqlanib qolgan: 1. videvdat- «devlarga qarshi qonunlar», bu kitobda asosan zardo’sht va axuramazda o’rtasida suhbat, yo’l-yo’riq va ko’rsatmalar mazmunida bo’lib, …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 13 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "markaziy osiyo xalqlarining qadimgi madaniyati"

mavzu: markaziy osiyo xalqlarining qadimgi madaniyati reja: 1. markaziy osiyodagi qadimgi madaniyatning o’ziga xos xususiyatlari. 2. markaziy osiyo hududidagi ilk davlatlar madaniyati. 3. yunon-baqtriya madaniyati miqiyosida sharq ellinistik madaniyati. 4. kushonlar madaniyati. 5. хulosa markaziy osiyo madaniyati jahon madaniyati tarixida muhim o’rin tutadi. uning o’rta asrlardagi madaniyatiga butun dunyo allaqachon munosib baho bergan. hatto baqtriya, marg’iyona, sug’d, parfiya, farg’ona, xorazm, choch xalqlarining qadimgi madaniyati ham jahonni hayratga solmoqda. markaziy osiyo mintaqasining qadimgi madaniyatini o’rganish o’n yillar ilgari boshlangan bo’lsada, tadqiqotchilarning bu madaniyatining o’ziga xosligi va boy mazmuni lol qoldirdi. markaziy osiyo madaniyati farb va sharqning buyu...

Этот файл содержит 13 стр. в формате DOCX (33,5 КБ). Чтобы скачать "markaziy osiyo xalqlarining qadimgi madaniyati", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: markaziy osiyo xalqlarining qad… DOCX 13 стр. Бесплатная загрузка Telegram