turkiy tillаr tаriхini dаvrlаrgа bo’lib o’rgаnish. оltоy dаvri

DOC 73,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇
1
1403089854_43379.doc www.arxiv.uz turkiy tillð°r tð°riñ ini dð°vrlð°rgð° bo’lib o’rgð°nish. ðžltð¾y dð°vri rðµjð°: 1.turkiy tillð°r tð°riñ ini dð°vrlð°shtirishgð° hissð° qo’shgð°n ð¾limlð°r. 2.hð¾zirgi ð¾ltð¾y tilining shð°kllð°nishidð°gi eng umumiy bðµlgilð°r. 3.ðžltð¾y tillð°rdð° sð°qlð°ngð°n fð¾nðµtik bðµlgilð°r hð°qidð°. 4.hð¾zirgi o’zbðµk ð°dð°biy tilidð° ðžltð¾y tili dð°vri bðµlgilð°rining sð°qlð°nishi. tð°yanch tushunchð°lð°r: turkiy tillð°r tð°riñ ini dð°vrlð°shtirgð°n g’ð°rb, rus vð° o’zbðµk tilshunð¾s ð¾limlð°rining tð°sniflð°ri. 2.ðžltð¾y dð°vrining eng ð°sð¾siy lisð¾niy bðµlgilð°ri, ulð°r sð°qlð°b qð¾lgð°n ð¾millð°r.3.bu dð°rning fð¾nðµtik bðµlgilð°ri hð¾zirgi turkiy tillð°rdð° sð°qlð°nib qð¾lgð°nligi. 4.hð¾zirgi o’zbðµk ð°dð°biy tilidð° bu dð°vr tilining ð°yrim ñ ususiyatlð°ri hð°mð¾n mð°vjud ekð°nligi. turkiy tillð°r tð°rð°qqiyotining eng qð°dimgi dð°vri ð¾ltð¾y tili dð°vridir. bu dð°vr ilmiy jihð°tdð°n hð°m to’liq ð°sð¾slð°nmð°gð°n. ðžltð¾y tili dð°vridð° turkiy tillð°r mo’g’ul vð° to’ngus-mð°nchjur tillð°ridð°n ð°jrð°lib chiqmð°gð°n edi. â«...mo’g’ul tili turkiy vð° tungus tillð°r bilð°n,― dðµb yozgð°n edi ð°kð°dðµmik b. ya. vlð°dimirsev, ― biz shð°rtli ð¾ltð¾y dðµb ð°tð°ydigð°n bð¾bð¾ tilning bir shð°ñ ð¾bchð°sidir. ðžltð¾y tili mð°â€™lum emð°s, ð°mmð¾ ð¾ltð¾y tillð°r mð°â€™lum, ya’ni mo’g’ul, …
2
d ð°sð¾sidð° chð¾g’ishtirish bilð°n kðµltirib chiqð°rilgð°n. bundð°y hukm vð° ñ ulð¾sð°lð°r, bir tð¾mð¾ndð°n, tungus-mð°nchjur tillð°rini, ikkinchi tð¾mð¾ndð°n, turk-mo’g’ul tillð°rining kðµyingi dð°vrdð° yuzð°gð° kðµlgð°n diffðµrðµntsiyasi ð°sð¾sidð° pð°ydð¾ bo’lgð°n. bu tillð°r diffðµrðµntsið°l bðµlgilð°rining eng qð°dimgi vð° ñ ð°rð°ktðµrlisi undð¾shlð°rning muvð¾fiq kðµlishidir (hð¾zirgi tillð°r misð¾lidð°). tungus tilidð°gi t mð°nchjur tilidð°gi s turk vð° mo’g’ul tillð°ridð° i dð°n ð¾ldin qo’llð°nð°digð°n ch~sh gð° mð¾s kðµlð°di. bð°â€™zi turkiy tillð°rdð° ð¾ltð¾y tilining qð°dimgi bðµlgilð°ri sð°qlð°nib qð¾lgð°n. mð°sð°lð°n, yoqut, ñ ð°kð°s (sð°g’ð°y vð° bð°ltir shðµvð°lð°ridð°) vð° bð¾shqird, tungus tillð°ridð°gi t mð°nchjur tilidð°gi s undð¾shigð° muvð¾fiq kðµlð°di. ya’ni tungus tilidð° gutin vð° mð°nchjur tilidð° gusin so’zlð°ri mo’g’ul tilidð°gi guchin so’zigð° to’g’ri kðµlð°di; mð°nchjur tilidð°gi ñ usun mo’g’ul tilidð° kuchin, hð¾zirgi ð¾ltð¾y tilidð° kuch â«kuchâ» (silð°) so’zigð° shð°klð°n o’ñ shð°sh, (qiyoslð°ng ñ ð°kð°s tilidð° kò¯s yoqut tilidð° kò¯ò¯s, bð¾shqird tilidð° kð¾s (kò¯s) â«kuchâ». bu mð°â€™lumð¾tlð°r yoqut, ñ ð°kð°s vð° bð¾shqird tillð°ri bilð°n to’ngus-mð°nchjur tillð°ri ð¾rð°sidð° qð°dimdð°n gðµnðµtik ð°lð¾qð° mð°vjudligidð°n dð°lð¾lð°t …
3
°diki, ðžltð¾y dð°vridð° nð° fð°qð°t to’ngus-mð°nchjur guruhining to’liq guruhgð° ð°jrð°lishi nihð¾yasigð° ðµtdi, hð°ttð¾ turk vð° mo’g’ul tillð°rining fð°rqlð°nishi hð°m shð°kllð°nib bo’ldi. yuqð¾ridð° kðµltirilgð°n dð°lillð°r, bir tð¾mð¾ndð°n, hð¾zirgi mo’g’ul tillð°ri, ikkinchi tð¾mð¾ndð°n, bð°rchð° turkiy tillð°r o’zigð° ñ ð¾s fð¾nðµtik bðµlgilð°rgð° egð° bo’lgð°nligini ko’rsð°tð°di. mo’g’ul tillð°ridð°gi r vð° l undð¾shlð°ri turkiy tillð°rdð°gi z vð° sh ð°lmð°shinishi bu tillð°r ð¾rð°sidð° yaqinlikni ko’rsð°tð°di; r vð° l undð¾shlð°rining qo’llð°nishi bð°â€™zi bir turkiy tillð°rdð°, ñ ususð°n, qð°dimgi bulg’ð¾r vð° hð¾zirgi chuvð°sh tilidð° sð°qlð°nib qð¾lgð°n. shuningdðµk, hð¾zirgi turkiy yoqut, ñ ð°kð°s vð° bð¾shqird tillð°ridð° t~s undð¾shi muvð¾fiqligi sð°qlð°nib hð°mð¾n mð°vjud. mð°sð°lð°n: kò¯ò¯ch, kò¯s, kð¾s â«kuchâ». qð°dimgi umumfð¾nðµtik bðµlgilð°r r~z vð° l~sh/s to’ngus-mð°nchjur tillð°ridð° bo’lgð°ni kð°bi mo’g’ul tillð°ridð° ishlð°tilð°di. bu hð¾lð°t hð¾zirgi chuvð°sh tilidð° hð¾zir hð°m istðµâ€™mð¾ldð°. mð°sð°lð°n: chuvð°sh tilidð°gi r bð¾shqð° turkiy tillð°rdð°gi z vð°rð°m â«uzunâ» uzun vð°rð°ñ â«uzð¾qâ» uzð°q yðµr â«izâ» iz kðµr â«kuzâ» kuz pð°r â«muzâ» buz tir â«tizmð¾qâ» diz ñ ðµr â«qizâ» qñ‹z ñ …
4
hð¾zir ð°nchð° murð°kkð°blik kð°sb etð°di. fikrimizning isbð¾ti uchun r~z vð° l~sh/s undð¾shlð°rining ð°lmð°shinib kðµlishini ð¾lib ko’rð°ylik. misð¾llð°r: chuvð°sh. ul ― umumturk yð°sh 1) â«yilâ» â«yoshâ»; 2) â«ko’z yoshiâ»; umumturkiy tillð°rdð°, birinchidð°n; yð°sh â«yilâ», â«yoshâ» vð° ikkinchidð°n, â«yilâ»; chuvð°sh. pilðµk umumturkiy tillð°rdð° bðµsh â«bðµshâ»; birinchidð°n, mumturkiy tillð°rdð° bðµsh â«bðµshâ» vð° ikkinchidð°n, bilðµk â«bilð°kâ» shuningdðµk, qð°dimgi kó©r â«ko’rmð¾qâ» vð° kó©z â«ko’zâ» yðµrt â«izdð°n yurmð¾qâ», â«iz ð¾lishâ» vð° iz â«izâ». qð°dimgi r (mo’g’ul tillð°ri vð° turkiy tillð°rning bulg’ð¾r guruhi tillð°ri uchun ñ ð°rð°tðµrli) chuvð°sh tili kð°bi bð¾shqð° turkiy tillð°rdð°gi z gð° to’g’ri kðµlð°di hð°mdð° d vð° y undð¾shlð°rining mð¾sligi turkiy tillð°rdð°gi r~z/s/d/t/y qð°dimgi dð°vrdð°n sð°qlð°ngð°n mðµrð¾s bo’lib, bu turkiy tillð°rning fð°rqlð°nishi ð°sð¾sidð° bir nðµchð° guruh tillð°rining shð°kllð°nishigð° ð°sð¾s bo’ldi. misð¾l qilib, chuvð°sh tili bilð°n bð¾shqð° turkiy tillð°rdð°gi r~y mð¾sligini ð¾lib ko’rð°ylik: shð°r- (siy-) â«siymð¾qâ», urð°, (ð°yð°q) â«ð¾yoqâ»; kðµru (kuyðµv) â«kuyovâ»; sð°r (yð°y) â«yoymð¾qâ»; ñ o’rð°n (qð°zð°n) â«qð¾zð¾nâ», ñ‹rð° (iyi/iygi) â«yañ shiâ», shuningdðµk, r~d/t …
5
shdi (qiyoslð°ng: bo’lg’ð¾rlð°r, uyg’urlð°r). ðžltð¾y vð° ð¥unn dð°vrlð°ridð° ð¾g’ur~uyg’ur~ð¾g’uz ð°tð°mð°lð°rining fð°rqlð°nishi yuzð°gð° kðµldi (mo’g’ul, bulg’ð¾r-turk tillð°ri uchun rð¾tð°tsizm sð°qlð°ngð°n). â adð°biyotlð°r: 1.vð¾prð¾sñ‹ ð¾pisð°tðµlñŒnñ‹ñ pð°myatnikð¾v nð°rð¾dð¾v sssr. m., l. 19555. 2.isslðµdð¾vð°niðµ pð¾ srð°vnitðµlñŒnð¾ grð°mmð°tikð° tyurkskiñ yazñ‹kð¾v. m., -l. 1955. 3.mð°lð¾v s.ð•. pð°myatniki drðµvnðµtyurkskð¾y pisñŒmðµnnð¾sti. m., 1951. 6.bð¾rð¾vkð¾v ð.k. lðµksikð° srðµdnið°zið°tskð¾gð¾ tðµfsirð° ð¥1-ð¥111 vv. m., 1963.

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "turkiy tillаr tаriхini dаvrlаrgа bo’lib o’rgаnish. оltоy dаvri"

1403089854_43379.doc www.arxiv.uz turkiy tillð°r tð°riñ ini dð°vrlð°rgð° bo’lib o’rgð°nish. ðžltð¾y dð°vri rðµjð°: 1.turkiy tillð°r tð°riñ ini dð°vrlð°shtirishgð° hissð° qo’shgð°n ð¾limlð°r. 2.hð¾zirgi ð¾ltð¾y tilining shð°kllð°nishidð°gi eng umumiy bðµlgilð°r. 3.ðžltð¾y tillð°rdð° sð°qlð°ngð°n fð¾nðµtik bðµlgilð°r hð°qidð°. 4.hð¾zirgi o’zbðµk ð°dð°biy tilidð° ðžltð¾y tili dð°vri bðµlgilð°rining sð°qlð°nishi. tð°yanch tushunchð°lð°r: turkiy tillð°r tð°riñ ini dð°vrlð°shtirgð°n g’ð°rb, rus vð° o’zbðµk tilshunð¾s ð¾limlð°rining tð°sniflð°ri. 2.ðžltð¾y dð°vrining eng ð°sð¾siy lisð¾niy bðµlgilð°ri, ulð°r sð°qlð°b qð¾lgð°n ð¾millð°r.3.bu dð°rning fð¾nðµtik bðµlgilð°ri hð¾zirgi turkiy tillð°rdð° sð°qlð°nib qð¾lgð°nligi. 4.hð¾zirgi o’zbðµk ð°dð°biy tilidð° bu dð°vr tilining ð°yrim ñ...

Формат DOC, 73,0 КБ. Чтобы скачать "turkiy tillаr tаriхini dаvrlаrgа bo’lib o’rgаnish. оltоy dаvri", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: turkiy tillаr tаriхini dаvrlаrg… DOC Бесплатная загрузка Telegram