ислом ва давлатчилик

DOC 143,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1402655947_42967.doc www.arxiv.uz ислом ва давлатчилик режа: 1. мусулмон жамоасида (илк ислом) олий ҳокимиятга бўлган ҳуқуқ 2. мусулмон давлатчилиги концепцияси ва шарқ мамлакатларининг ҳозирги давлат ҳуқуқи шуни таъкидлаш зарурки, мусулмон жамоасида олий ҳокимиятга бўлган ҳуқуқ, халифалик ҳуқуқи тўғрисидаги масала милодий vii-x асрларда халифаликнинг ижтимоий-сиёсий тарихидаги энг муҳим ва энг кескин муаммолардан бири ҳисобланган. муҳаммад пайғамбар (сав) вафотидан сўнг янги халифани сайлаш лозим бўлган. макка ва мадинада пайғамбар билан бирга бўлган, ҳадисларни яхши билган, ҳаёти расулуллоҳнинг суннада тавсифланган ҳаётига монанд бўлган зотгина халифа унвонига муносиб ҳисобланган. бу одамнинг фармойишларини мусулмонлар зудлик билан ва сўзсиз бажаришлари учун у анча катта нуфузга эга бўлиши лозим эди. шуни айтиш керакки, дастлабки тўрт халифа бу талабларга тўлиқ жавоб берган. улар араб тилидаги диний манбаларда «хулафо ар-рошидин», яъни «тўғри йўлдан борган халифалар» номи билан тилга олинади. талабаларга эслатма! халифа (араб. - ўринбосар, ноиб) - илк исломда жамоа ҳаётини шариат бўйича тартибга солиш ва аллоҳ таоло кўрсатмаларига мусулмонлар …

омлари билан менга айтиб берингиз!» (+уръони карим, «бақара» сураси). «26. эй, довуд! дарҳақиқат, биз сени ерда халифа қилдик. бас, сен (нафсу) ҳавога эргашиб кетмагин! акс ҳолда, у сени аллоҳнинг йўлидан оздирур. албатта, аллоҳ йўлидан озадиган кимсалар учун ҳисоб кунини унутиб қўйганлари сабабли қаттиқ азоб бордир». (+уръони карим, «сод» сураси). халифа сўзи абу бакр жамоа бошлиғи (амири) этиб сайланганидан кейин терминологик аҳамият касб этди. иккинчи халифа - умарга аллоҳ элчисининг халифаси деган ном берилди, лекин кейинроқ бу узун ном амир ал-мўминин (мўминлар ҳукмдори) деб ўзгартирилди. кўпгина мусулмон мутафаккирларининг фикрича, халифа ҳокимиятининг қарор топиши «зарур» бўлган. у мусулмон давлати бошлиғига ва халифани сайловчи ва назорат қилувчи, шунингдек унга маслаҳатлар берувчи жамоа вакилларига ҳам, барча мусулмонларга ҳам юклатилган мажбурият саналган. халифаликнинг зарурлиги ҳақидаги хулосани исботлаш учун ислом давлатшунослари диний ақидаларни ҳам, мантиқий далилларни ҳам келтирганлар. диний ақидалар орасида мусулмонлар диний мажбуриятларни адо этишлари ва умуман ислом ҳуқуқи қоидаларини бажаришлари учун халифа назорати зарурлиги …

лар томонидан таърифланган нормалар ёрдамида таърифланмайди, балки аллоҳнинг ҳукми билан узил-кесил белгиланган шакл ҳисобланади. шу боис шиалар имоматдан воз кечиш ёки ҳатто унинг муайян шаклини танлашни жамоага топшириш мумкин эмас, деб таъкидлайдилар. дастлабки тўрт халифани сайлаш тафсилотлари бу тадбир оддий қабила бошлиғини сайлашдан кам фарқ қилганидан далолат беради. бунда ҳокимиятга бўлган ҳуқуқнинг бирдан-бир манбаи кўпчиликнинг хоҳиш-иродаси бўлган. муҳаммад пайғамбар (сав) вафотидан сўнг мусулмонларнинг гуруҳларга бўлинишига сабаб бўлган жамоа раҳбари хусусидаги баҳсларда қуйидаги ҳолатлар аниқ-равшан кўриниб турган: 1) у мусулмонлар жамоаси (умма) томонидан сайланиши лозим деган фикрга ҳамма қўшилган; 2) жамоа маъқул деб топган, кўпчилик мусулмонларнинг диққат-эътиборини қозонган одамгина сайланиши мумкин бўлган. раҳбар лавозимига ким даъвогар бўлиши мумкин, деган масаладагина уламолар бир фикрга кела олмаганлар. муҳаммаднинг кутилмаган вафотидан сўнг муҳожирлар ва ансорлар ўртасида низо чиққан. чорёрлардан бири, буюк давлат арбоби умар ибн хаттоб ал-фарруҳ (тахминан 585-644)нинг воситачилигида бу низога барҳам беришга муваффақ бўлинган. айнан у абу бакрни халифа этиб сайлаш (632 …

ютиб чиқди. шуни таъкидлаш зарурки, барча ислом халифалари маккаликлар авлодидан бўлган. халифалик уламолари муҳаммад пайғамбарнинг (сав) авлодлари (ҳошимийлар), пайғамбар саҳобалари (муҳожирлар ва ансорлар), макканинг айрим нуфузли қавмлари (айниқса умавийлар)дан ва олдинги қабила оқсоқолларининг бир қисмидан ташкил топган. шу даврда мусулмонлар жамоаси ва араб давлати ўртасида фарқ бўлмаган. жамоа +уръон ва сунна асосида бошқарилиши лозим деб ҳисобланган. халифалик ҳокимиятининг диний ва дунёвий (сиёсий) вазифалари ҳам фарқланмаган; лекин кейинроқ улар фарқлана бошланди. барча мусулмонларнинг тенглиги расман тан олинган. учинчи халифа - усмон даврида халифалик тўлиқ умавийлар ва уларнинг издошлари, бошқача айтганда, маккалик зодагонлар фирқаси қўлига ўтди. кекса муҳожир ва пайғамбарнинг куёви усмон ўта тақводор мусулмон сифатида довруқ қозонган эди. у ўз атрофига умавийлар уруғи аъзоларини тўплади. талабаларга эслатма! умавийлар (661 - 750 йиллар) - араб халифалари сулоласи. асосчиси - маккалик йирик савдогар ва қурайшийлар зодагони абу суфённинг ўғли муовия. халифаликдаги барча муҳим лавозимлар, чунончи, саркарда ва вилоят ноиблари лавозимларини умавийлар уруғи аъзолари …

ти жиҳатидан исломда суннийликдан кейин иккинчи ўринда туради. шиалар али ва унинг авлодларинигина муҳаммад пайғамбарнинг (сав) қонуний ворислари деб тан олади. суннийлар (тўлиқ номи: «аҳли сунна вал жамоа») - мусулмонларнинг асосий ва жумҳур оммаси эътиқод ва амал қилиб келаётган ақидавий ва мафкуравий мазҳабларнинг жамлама номи. уларнинг шиалардан асосий фарқи шундаки, суннийлар муҳаммад пайғамбарнинг (сав) вафотидан сўнг аллоҳ ва одамлар ўртасида кимдир воситачилик қилиши мумкинлигини тан олмайдилар, алининг алоҳида табиати ва али авлодларининг диний ва дунёвий ҳокимиятни ўзида мужассамлаштирган ислом жамоасига олий раҳбарлик қилиш - имомлик (ёки имомат) ҳуқуқини рад этадилар. дастлаб биринчи халифани сайлаш чоғида алининг халифаликка бўлган ҳуқуқини фақат уч саҳоба: абу зарр ал-/ифорий, миҳдад ибн ал-асвад ва форс салмон ал-форисий ёқлаб чиққан эдилар. бироқ уларнинг гапига ҳеч ким қулоқ солмаганди. бироқ халифа усмон даврида жамиятнинг қуйи табақалари ўртасида норозиликнинг кучайиши алининг довруғи ошишига сабаб бўлди. абу зарр (653 й. в.э.) «али фирқаси» - шиалик ҳаракатининг фаол ташкилотчисига айланди. …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ислом ва давлатчилик"

1402655947_42967.doc www.arxiv.uz ислом ва давлатчилик режа: 1. мусулмон жамоасида (илк ислом) олий ҳокимиятга бўлган ҳуқуқ 2. мусулмон давлатчилиги концепцияси ва шарқ мамлакатларининг ҳозирги давлат ҳуқуқи шуни таъкидлаш зарурки, мусулмон жамоасида олий ҳокимиятга бўлган ҳуқуқ, халифалик ҳуқуқи тўғрисидаги масала милодий vii-x асрларда халифаликнинг ижтимоий-сиёсий тарихидаги энг муҳим ва энг кескин муаммолардан бири ҳисобланган. муҳаммад пайғамбар (сав) вафотидан сўнг янги халифани сайлаш лозим бўлган. макка ва мадинада пайғамбар билан бирга бўлган, ҳадисларни яхши билган, ҳаёти расулуллоҳнинг суннада тавсифланган ҳаётига монанд бўлган зотгина халифа унвонига муносиб ҳисобланган. бу одамнинг фармойишларини мусулмонлар зудлик билан ва сўзсиз бажаришлари учун у анча катта нуфузга эга бўли...

Формат DOC, 143,0 КБ. Чтобы скачать "ислом ва давлатчилик", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ислом ва давлатчилик DOC Бесплатная загрузка Telegram