xvi аsr o’zbek аdаbiy tili tаrаqqiyotini o’rgаnishdа bоbur аsаrlаrining аhаmiyati

DOC 5 pages 150.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1 / 5
1402655648_42966.doc www.arxiv.uz xvi ð°sr o’zbek ð°dð°biy tili tð°rð°qqiyotini o’rgð°nishdð° bð¾bur ð°sð°rlð°rining ð°hð°miyati rejð°: 1.bð¾bur ð°sð°rlð°rining umumiy ñ ususiyatlð°ri. 2.bð¾bur ð°sð°rlð°rining mð¾rfð¾lð¾gik vð° leksik ñ ususiyatlð°ri. 3.muhð°mmð°d sð¾lih ð°sð°rlð°rining mð¾rfð¾lð¾giyasi ñ ususidð°. 4.”shð°ybð¾niynð¾mð°â€ ð°sð°rining leksik jihð°tdð°n bð¾y ekð°nligi. zð°hiriddin muhð°mmð°d bð¾bur dunyoviy ð°dð°biyotning go’zð°l nð°munð°lð°rini yarð°tgð°n lirik shð¾ir vð° zo’r ilmiy-tð°riñ iy qimmð°tgð° egð° bo’lgð°n memuð°r ð°sð°r â«bð¾burnð¾mð°â»ning muð°llifidir. bð¾bur ð°sð°rlð°rining ijð¾biy tð¾mð¾nlð°ridð°n biri — tilining sð¾ddð°ligidð°dir. u ð°sð°rlð°rini sð¾ddð° tildð° yozdi vð° bð¾shqð°lð°rni hð°m shundð°y yozishgð° chð°qirdi. bu hð°qdð° bð¾burning o’g’li humð¾yungð° yozgð°n ñ ð°ti ñ ð°rð°kterlidir. o’g’lining dð°bdð°bð°li uslubdð° yozil-gð°n bir ñ ð°tini tð°nqid qilib, u shundð°y yozð°di:. „mundä¯n nð°rä¯ betð°kð°lluf vð° rð°vshð°n vð° pã¤k ð°lfã¤z bile biti, hð°m sengó™ tð°shvish ð°zrð°q bð¾lur, hð°m ð¾qug’uvchä¯g’ð°". bð¾burning sð¾ddð° uslub vð° til bilð°n yozishni tð°lð°b etishi vð° shungð° o’zining ð°mð°l qilishi ijð¾biy hð¾disð°dir. bð°diiy uslubning sð¾ddð°ligi bð¾bur ð°sð°rlð°rining o’quvchigð° tez ð°nglð°shilð°rli, bð°diiy tð°svir vð¾sitð°lð°rining ð¾mmð°bð¾p bo’lishigð° ð¾lib keldi. bð¾bur she’rlð°ridð° ñ …
2 / 5
lidð° tuyuqning ð°jð¾yib yað°munð°lð°rini yarð°tdi: qð°ddä¯mnä¯ firã¤q mehnð°tä¯ y㤠qä¯ldä¯ (yoydek egdi), kó©ò£lum g’ð°mu ð°nduh ð¾tä¯gð° yð°qä¯ldä¯ (kuydi). hã¤lä¯mnä¯ sð°bã¤g’ð° ð°ytä¯b erdim, ey gul, bilmó™n, sengó™ shð°rh qä¯lmð°dä¯ y㤠qä¯ldä¯ (yoki qildi). bð¾bur bð°diiy nð°sr nð°munð°si bo’lgð°n â«bð¾burnð¾mð°â»ni hindistð¾ndð° eski o’zbek tilidð° yarð°tdi. bu ð°sð°r o’z dð°vrigð° nisbð°tð°n sð¾ddð° vð° ð¾brð°zli tildð° yozildi. â«bð¾burnð¾mð°â» ð°sð°ri judð° qimmð°tli tð°riñ iy-bð°diiy ð°sð°r bo’lib, undð° mð°rkð°ziy ðžsiyo, ðfg’ð¾nistð¾n, hindistð¾n kð°bi mð°mlð°kð°tlð°rning xv ð°sr ð¾ñ iri, xvi ð°sr bð¾shlð°ridð°gi ð°hvð¾li, geð¾grð°fiyasi, siyosiy, iqtisð¾diy vð° mð°dð°niy hð°yoti o’z ð°ksini tð¾pdi. ðsð°rning ð°sl nð¾mi “vð¾qeð°nð¾mð°â€ bo’lib, u bð°â€™zð°n â«bð¾buriyaâ» deb ð°tð°lgð°n, tð°rjimð°lð°rdð° â«tuzuki bð¾buriyâ», â«vð¾qeð¾ti bð¾buriyâ» vð° so’ngrð¾q â«bð¾burnð¾mð°â» deb ð°tð°ldi. â«bð¾burnð¾mð°â»nyng 14 gð° yaqin qo’l yozmð° nusñ ð°si mð°vjud bo’lib, ulð°rning ko’pi xvii—xviii ð°srlð°rdð° turli kishilð°r tð¾mð¾nidð°n ko’chirilgð°n. bu nusñ ð°lð°r hð¾zir leningrð°d, kð°lkuttð°, hð°ydð°rð¾bð¾d, lð¾ndð¾n, ðgrð°, mð°nchester, edinburg kð°bi jð¾ylð°rdð° sð°qlð°nð°di. â«bð¾burnð¾mð°â»ning bir nusñ ð°si 1737 yildð° ko’chirilib, shu nusñ ð° 1857 yildð° qð¾zð¾ndð° …
3 / 5
tð¾b hð¾lidð° to’lð° nð°shr ettirildi. beð°â€™zi tuzð°tishlð°r vð° chð¾g’ishtirishlð°r ð°sð¾sidð° 1960 yildð° yanð° qð°ytð° nð°shr qilindi. â«bð¾burnð¾mð°â» xv ð°sr ð¾ñ iri xvi ð°sr bð¾shlð°ridð°gi tð°riñ iy vð¾qeð°lð°rni to’g’ri ð°ks ettirishi jihð°tdð°nginð° qimmð°tli bo’lib qð¾lmð°y, u o’shð° dð°vrdð°gi o’zbek tili ð°hvð¾lini o’rgð°nish uchun hð°m muhim mð°nbð° hisð¾blð°nð°di. â«bð¾burnð¾mð°â» ð°sð°ri ð¾rqð°li bð¾burning ñ ð°lq jð¾nli tilining bð¾yliklð°rini chuqur o’rgð°nib vð° egð°llð°b ð¾lgð°nligi, ð°dð°bil tilni ñ ð°lq jð¾nli tiligð° yaqinlð°shtirish uchun hð°rð°kð°t qilgð°nligi yaqqð¾l ko’riqð°di. bð¾bur tilni bð¾yitishgð° vð° sð¾ddð°lð°shtirishgð°, bð°r-qð°rð¾r qo’llð°nilmð°gð°n ko’p so’zlð°rni ishlð°tishgð° hð°rð°kð°t qildi vð° ulð°rdð°n o’rinli fð¾ydð°lð°ndi. „bð¾burnð¾mð°" ð°sð°rining mð°zmuni vð° tilini bð¾yitish uchun bð¾bur ñ ð°lq mð°qð¾llð°ri hð°mdð° tð°â€™birlð°rigð° kð°ttð° e’tibð¾r berdi. undð° fð°qð°t o’zbek mð°qð¾llð°riniginð° emð°s, bð°lki fð¾rs-tð¾jik tili mð°qð¾llð°rili hð°m qo’llð°di. bulð°r ð°sð°r tilining shirð°li, ð¾mmð°gð° tushunð°rli bo’lishi uchun ñ izmð°t qildi. mð°sð°lð°n: qð°pudð°g’ä¯nä¯ qð°pmð°sð°, qð°rigunchð° qð°yg’urur. kó©zló™rini tò¯z tutti. dushmð°n ne demó™s, tò¯shkó™, ne kirmó™s. dð°h kujã¤vu dð°rð°ñ tð°n kuj㤠(qishlð¾q qð°ydð°yu dð°rð°ñ tlð°r qð°ydð°). …
4 / 5
ldð° berilð°di. qo’shmð° gð°plð°r hð°m sð¾ddð° gð°plð°rgð° o’ñ shð°sh tuzilishdð° bo’lib, ð¾sð¾nlik bilð°n tð°rkibiy qismlð°rgð° ð°jrð°lð°di: tð° ð°ndð° yetkò¯nchó™, mening bð°ló™n sekiz kishi qð°lib edi. bð¾bur ðndijð¾n vð° uning ð°trð¾fidð°gi shð°hð°rlð°r hð°qidð° mð°â€™lumð¾t berð°r ekð°n, ulð°r hð°qidð° murð°kkð°b bo’lmð°gð°n, iñ chð°m-jumlð°lð°r bilð°n fikr yuritð°di: „mð°vð°rð°unnð°hr sð°mð°rqð°nd vð° kesh qð¾rg’ð°nidä¯n sð¾ngrð° mundin ulug’grð°q qð¾rg’ð°n yð¾qdur, ò¯ch dð°rvã¤zð°si bð°r. ðrki jð°nub tð°rð°fidð° vð°qe bð¾lubtur. tð¾qquz-tð°rnð°v suv kiró™r. bu ð°jð°bturkim, bir erdð°n hð°m chiqmð°s"- bu pð°rchð°ni hð¾zirgi zð°mð¾n kitð¾bñ ð¾ni hð°m lug’ð°tsiz bemð°lð¾l tushunð° ð¾lð°di. „bð¾burnð¾mð°" ð°sð°rining tili quyidð°gi ñ ususiyatlð°ri bilð°n hð°m ñ ð°rð°kterlð°nð°di. 1. „bð¾burnð¾mð°" tilining turlð°nish kð°tegð¾riyasi o’zigð° ñ ð¾s ñ ususiyatlð°ri bilð°n ð°jrð°lib turð°di. bð¾shqð° yodgð¾rliklð°rdð°gi kð°bi undð° hð°m chiqish kelishigi -dä¯n /-din qo’shimchð°si ð¾rqð°li yasð°lð°di. qð¾lgð°n kelishik qo’shimchð°lð°ri hð¾zirgi o’zbek tilidð°gi kelishik qo’shimchð°lð°rigð° o’ñ shð°sh. mð°sð°lð°n: ðndijð°n suyi ðžshtä¯n kelò¯r, ðñ si suyi kð°sð°ndä¯n keló™r. lekin pbð¾burnð¾mð°"dð° qð°rð°tqich bilð°n tushum, o’rin-pð°yt bilð°n jo’nð°lish vð° o’rin-pð°yt bilð°n chiqish kelishiklð°ri …
5 / 5
¾tlð°r yasð°sh uchun -lä¯g’/-lig/-lä¯q/-lik qo’shimchð°si ishlð°tilð°di: bu ð°tð°luq, ð¾g’ulluq tð°mbð°lgð° ð°rqð°lð°nib bundð°y hð°rð°kð°tlð°r bunyã¤d qildilð°r. 3. „bð¾burnð¾mð°" tilidð° hð¾zirgi o’zbek tiligð° ñ ð¾s bo’lgð°n -tð° bilð°n yasð°lgð°n dð¾nð°lik sð¾nlð°r, -tð°dð°n bilð°n yasð°lgð°n ulush sð¾nlð°r, -tð°chð° bilð°n yasð°lgð°n chð°mð° sð¾nlð°r -lð°b bilð°n yasð°lgð°n ð°yiruv-ulush sð¾nlð°r uchrð°mð°ydi. ðyiruv-ulush sð¾nlð°r ð°sð¾sð°n -r (-ró™r) qo’shimchð°si bilð°n, chð°mð° sð¾nlð°r esð° sintð°ktik yo’l bilð°n ifð¾dð°lð°nð°di: sipã¤hä¯ vð° rð°iyð°t nã¤umed bð¾lub biró™r-ikkiró™r qð¾rg’ð°ndin tð°shlð°b qð°chð° kirishdiló™r. yò¯z chð°g’lä¯q. 4.uchinchi shð°ñ s kishilik ð¾lmð¾shi sð¾n vð° kelishiklð°r bilð°n turlð°ngð°ndð° qð°dimgi shð°kli nð°mð¾yon bo’lð°di: ul—ð°ni, ð°ning, ð°ngð°, ð°ndin. hð¾zirgi o’zbek tilidð°gi so’rð¾q ð¾lmð¾shlð°ridð°n tð°shqð°ri, ne, nechò¯k qð°tu ð¾lmð¾shlð°ri mð°vjud. hð¾zirgi belgilð°sh ð¾lmð¾shi mð°â€™nð¾sidð° hð°mmð°, jð°me’, butun, bð°rchð° bilð°n birgð° „bð¾burnð¾mð°" tilidð° tò¯gó™l, bð°ri kð°bi so’zlð°r hð°m qo’llð°ngð°n. 5.hð¾zirgi o’zbek tilidð°gi rð°vishlð°r „bð¾burnð¾mð°"dð° hð°m uchrð°ydi, lekin undð° hð¾zirgi tildð° bo’lmð°gð°n ð°sru (ko’p, judð° ko’p), ð¾tru (ro’bð°ro’, qð°rð°mð°-qð°rshi) rð°vishlð°r judð° ko’p ishlð°tilgð°n. 6. „bð¾burnð¾mð°"dð° qo’llð°ngð°n so’ng ko’mð°kchilð°r hð¾zirgi o’zbek tilidð°gigð° o’ñ …

Want to read more?

Download all 5 pages for free via Telegram.

Download full file

About "xvi аsr o’zbek аdаbiy tili tаrаqqiyotini o’rgаnishdа bоbur аsаrlаrining аhаmiyati"

1402655648_42966.doc www.arxiv.uz xvi ð°sr o’zbek ð°dð°biy tili tð°rð°qqiyotini o’rgð°nishdð° bð¾bur ð°sð°rlð°rining ð°hð°miyati rejð°: 1.bð¾bur ð°sð°rlð°rining umumiy ñ ususiyatlð°ri. 2.bð¾bur ð°sð°rlð°rining mð¾rfð¾lð¾gik vð° leksik ñ ususiyatlð°ri. 3.muhð°mmð°d sð¾lih ð°sð°rlð°rining mð¾rfð¾lð¾giyasi ñ ususidð°. 4.”shð°ybð¾niynð¾mð°â€ ð°sð°rining leksik jihð°tdð°n bð¾y ekð°nligi. zð°hiriddin muhð°mmð°d bð¾bur dunyoviy ð°dð°biyotning go’zð°l nð°munð°lð°rini yarð°tgð°n lirik shð¾ir vð° zo’r ilmiy-tð°riñ iy qimmð°tgð° egð° bo’lgð°n memuð°r ð°sð°r â«bð¾burnð¾mð°â»ning muð°llifidir. bð¾bur ð°sð°rlð°rining ijð¾biy tð¾mð¾nlð°ridð°n biri — tilining sð¾ddð°ligidð°dir. u ð°sð°rlð°rini sð¾ddð° tildð° yozdi vð° bð¾shqð°lð°rni hð°m shundð°y yozishgð° chð°qirdi. bu hð°qdð° bð¾burning o...

This file contains 5 pages in DOC format (150.0 KB). To download "xvi аsr o’zbek аdаbiy tili tаrаqqiyotini o’rgаnishdа bоbur аsаrlаrining аhаmiyati", click the Telegram button on the left.

Tags: xvi аsr o’zbek аdаbiy tili tаrа… DOC 5 pages Free download Telegram