mirzo ulug’bek

PPT 936,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1461341656_62305.ppt слайд 1 o’zbekiston respublikasi xalq ta’limi vazirligi muqimiy nomidagi qo’qon davlat pedagogika instituti fizika-matematika fakulteti mehnat ta’limi yo’nalishi 1 «b» guruh talabalasi alimov g’iyosjonning «o’zbekiston tarixi» fanidan tayyorlagan o’qituvchi: isomiddinov z. qo’qon– 2013 www.arxiv.uz www.arxiv.uz ulug‘bek 1394 yil 22 martda eronning g‘arbidagi sultoniya shahrida a. temurning harbiy yurishlari paytida tug‘ilgan. to‘rt yoshidan boshlab uning tarbiyasi bilan buvisi saroymulk va bobosi temur shug‘ullanadilar. ulug‘bekka shoir muhammad solihning bobosi amir shoh malik vasiylik va murabbiylik qiladi. amir temur sevimli nevarasini safarlarda, yurishlarda ham birga olib yurgan. temur vafotidan so‘ng 15 yashar ulug‘bek samarqand hokimi bo‘ladi. poytaxti hirot bo‘lgan xuroson davlatini o‘zi boshqaradi. mirzo ulug’bek (1394 - 1449) www.arxiv.uz www.arxiv.uz ulug‘bek o‘z atrofiga «o‘z davrining aflotuni» deb nom oltan qozizoda rumiy (ulug‘bek uni o‘ziga ustoz deb bilgan), «o‘z zamonasining ptolomeyi» bo‘lgan ali qushchi, matemagik va astronomlar mansur koshiy, birjandiy, miram chalabiy, g’iyosaddin jamshid kabi olimlarni jamlagan. samarqanddagi obirahmat soyi yoqasida 3 qavatli, …

bir daraja sinusini aniqlash haqida risola», «risolai ulug‘bek», «to‘rt ulus tarixi». www.arxiv.uz www.arxiv.uz dunyo astronomiya fani taraqqiyotida o‘rta asr sharq astronomiyasi, jumladan, markaziy osiyo olimlarining faoliyati alohida o‘rin tutadi. bu davrda, ayniqsa, quyosh, oy va sayyoralarning harakat nazariyasi, amaliy astronomiyaning vaqt va joyning geografik koordinatalarini aniqlashga doir masalalari bo‘yicha o‘rta osiyo, xususan, o‘zbek allomalari juda boy meros qoldirdilar. bu davrda musulmon mamlakatlarining yuzlab buyuk mutafakkirlari astronomiya, matematika va falsafa fanlari bo‘yicha tadqiqot ishlari bilan mashg‘ul bo‘ldilar. ular ichida muhammad al-xorazmiy, ahmad al-farg‘oniy, abu nasr al-forobiy, abu rayhon beruniy, abu ali ibn sino, umar xayyom, abu mahmud hamid al-xo‘jandiy, nasiruddin at-tusiy, mahmud al-chag‘miniy, qozizoda rumiy, g‘iyosiddin jamshid koshiy, ulug‘bek kabi mashhur siymolar o‘z ijodlari, ilmiy meroslari bilan markaziy osiyo xalqlarininggina emas, balki dunyo xalqlarining boyligiga aylanib, bugun jahonning barcha ellari orasida hurmat bilan tilga olinadilar. mirzo ulug’bek va uning akademiyasi www.arxiv.uz www.arxiv.uz dastlab xalifa ma'mun zamonasida (ix asr) ishga tushirilgan va …

arxiv.uz www.arxiv.uz www.arxiv.uz www.arxiv.uz ulug‘bek maktabining shakllanishi astronom g‘.jalolovning fikricha, koshiy iskandar o‘limidan keyin, ya'ni 1416 yilning yozidayoq ulug‘bek tomonidan samarqandga taklif etilgan. sharqshunos olimlar b.rozenfeld bilan g.matvievskaya esa, koshiy samarqandga 1417 yili kelgan deb uqtirishadi. nima bo‘lganda ham, koshiy samarqandga kelgach, bu yerda rasadxona qurdirish niyati borligini ulug‘bekka bildirib, unga rasadxona qurilishi uchun mo‘ljallangan va yuqorida eslatilgan "astronomik asboblarga sharh" risolasini topshiradi. bunday iltimosning sababini tarixchi solih zakiy shunday bayon qiladi: "ulug‘bek "ziji elxoniy"da keltirilgan ma'lumotlar eng so‘nggi kuzatishlar natijalari bilan mos kelmasligini g‘iyosiddin jamshiddan ko‘p marta eshitganini ta'kidlaydi...". www.arxiv.uz www.arxiv.uz oqibatda matematika va astronomiyadan katta bilimga ega bo‘lgan ulug‘bek rasadxona qurilishiga rozilik beradi. shu munosabat bilan ulug‘bek ko‘p olimlarni to‘plab, 1417 yili rasadxonani qurishga bag‘ishlangan majlis ham chaqirgan. rasadxona qurilishi bo‘yicha ulug‘bekning zamondoshi tarixchi abdurazzoq samarqandiy bu majlis haqida shunday yozadi: "majlis bo‘lajak rasadxonani shunday qurish kerakki, oqibatda u vaqt o‘tishi bilan tebranmasin, siljimasin, uzoq yillar abadiy tursin. …

ng qurilish ishlari 1420 yili yakunlangan degan fikrga keladi. arxeolog v.shishkin rasadxona qoldiqlarini qazish paytida uning janub tomonidan topilgan uchta tanga haqida gapirib, ulardan ikkitasining chetida 823 hijriy yil(melod bo‘yicha 1420 yil) degan yozuv bo‘lganini ma'lum qiladi. mirxondning "ravzat us-safo"da yozishicha, rasadxona binosi jadal sur'atlar bilan qurilganini inobatga olinsa, u 1420 yoxud 1421 yili qurilganligi ayon bo‘ladi. solih zakiyning "osor al-boqiya" asarida "ulug‘bek 824 hijriy yili(ya'ni 1420 yili) qurilgan rasadxonaga g‘iyosiddin jamshid va qozizoda rumiyni yetakchi shaxslar etib tayinladi", - deb yozadi. "ziji guragoniy"ning so‘zboshisida: "biz yoritg‘ichlarni kuzatish masalasini hal qildik. ularni qozizoda rumiy va g‘iyosiddin jamshid hamkorligida bajardik... bunda muhim ish("zij")ni yozish va rasmiylashtirishning (g‘.jalolov forscha "soxta va pardoxta" so‘zlarini shunday tarjima qilib, unga bir necha misollar keltiradi) boshida g‘iyosiddin, keyinroq qozizoda rumiy vafot etdi. shundan so‘ng ishni oxirigacha rasmiylashtirish (ulug‘bekning) qimmatli o‘g‘ilxoni ali ibn muhammad qushchi bilan birgalikda amalga oshirildi". www.arxiv.uz www.arxiv.uz astronom g‘.jalolov sobiq ittifoq fa astronomik …

stronomik, trigonometrik, geografik va astrologik jadvallarni tashkil qiladi. so‘zboshi atigi ikki sahifadan iborat. unda rasadxona va "zij"ni tayyorlashda ishtirok etgan olimlar haqida gap boradi. nazariy qism esa to‘rt bo‘limdan(maqoladan) iborat bo‘lib, birinchi bo‘lim o‘sha paytda asosiy taqvimlardan hisoblanmish - hijriy, yezdigird, jaloliy(umar xayyom loyihasi bo‘yicha xi asrda malikshoh tomonidan isloh qilingan taqvim), xitoy, uyg‘ur va boshqa bir qancha taqvimlar hamda ularning biridan ikkinchisiga o‘tish haqidagi hisob-kitoblarni o‘z ichiga oladi. www.arxiv.uz www.arxiv.uz ikkinchi bo‘lim sferik va amaliy astronomiya masalalaridan tarkib topib, yoritgichlarning azimutlarini, makkaga tomon yo‘nalishni aniqlash hamda yerda aholi punktlarining geografik uzunlama va kenglamalarini hisoblash usullarini bayon qiladi. bu yerda mazkur jadvallarning tarkibi, ularning ishlatilishiga doir metodik ko‘rsatma va maslahatlar beriladi. uchinchi bo‘lim quyosh, oy va boshqa sayyoralarning harakat nazariyasiga bag‘ishlangan. ularning astronomik uzunlama va kenglamalar bo‘yicha o‘rinlarini aniqlash va u bilan bog‘liq hodisalar, xususan, quyosh va oy tutilishlari haqida gap boradi. nihoyat, to‘rtinchi bo‘lim uncha katta bo‘lmay, "boshqa astronomik …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "mirzo ulug’bek"

1461341656_62305.ppt слайд 1 o’zbekiston respublikasi xalq ta’limi vazirligi muqimiy nomidagi qo’qon davlat pedagogika instituti fizika-matematika fakulteti mehnat ta’limi yo’nalishi 1 «b» guruh talabalasi alimov g’iyosjonning «o’zbekiston tarixi» fanidan tayyorlagan o’qituvchi: isomiddinov z. qo’qon– 2013 www.arxiv.uz www.arxiv.uz ulug‘bek 1394 yil 22 martda eronning g‘arbidagi sultoniya shahrida a. temurning harbiy yurishlari paytida tug‘ilgan. to‘rt yoshidan boshlab uning tarbiyasi bilan buvisi saroymulk va bobosi temur shug‘ullanadilar. ulug‘bekka shoir muhammad solihning bobosi amir shoh malik vasiylik va murabbiylik qiladi. amir temur sevimli nevarasini safarlarda, yurishlarda ham birga olib yurgan. temur vafotidan so‘ng 15 yashar ulug‘bek samarqand hokimi bo‘ladi. poytaxti hirot bo‘...

Формат PPT, 936,0 КБ. Чтобы скачать "mirzo ulug’bek", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: mirzo ulug’bek PPT Бесплатная загрузка Telegram