mirzo ulug’bek

PPT 5 pages 936.0 KB Free download

5 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 936.0 KB

File type PPT

Pages 5

Updated Jun 2026

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 5

1461341656_62305.ppt oâzbekiston respublikasi xalq taâlimi vazirligi muqimiy nomidagi qoâqon davlat pedagogika instituti fizika-matematika fakulteti mehnat taâlimi yoânalishi 1 â«bâ» guruh talabalasi alimov gâiyosjonning â«oâzbekiston tarixiâ» fanidan tayyorlagan oâqituvchi: isomiddinov z. qoâqonâ 2013 www.arxiv.uz www.arxiv.uz ulugâbek 1394 yil 22 martda eronning gâarbidagi sultoniya shahrida a. temurning harbiy yurishlari paytida tugâilgan. toârt yoshidan boshlab uning tarbiyasi bilan buvisi saroymulk va bobosi temur shugâullanadilar. ulugâbekka shoir muhammad solihning bobosi amir shoh malik vasiylik va murabbiylik qiladi. amir temur sevimli nevarasini safarlarda, yurishlarda ham birga olib yurgan. temur vafotidan soâng 15 yashar ulugâbek samarqand hokimi boâladi. poytaxti hirot boâlgan xuroson davlatini oâzi boshqaradi. mirzo ulugâbek (1394 - 1449) www.arxiv.uz www.arxiv.uz ulugâbek oâz atrofiga â«oâz davrining aflotuniâ» deb nom oltan qozizoda rumiy (ulugâbek uni oâziga ustoz deb bilgan), â«oâz zamonasining ptolomeyiâ» boâlgan ali qushchi, matemagik va astronomlar mansur koshiy, birjandiy, miram chalabiy, gâiyosaddin jamshid kabi olimlarni jamlagan. samarqanddagi obirahmat soyi yoqasida 3 qavatli, balandligi 50 …

2 / 5

ilan 1449 yshga yollangan qotil abbos tomonidan oâldirilgan. asarlari: â«ziji jadidi koâragoniyâ», â«bir daraja sinusini aniqlash haqida risolaâ», â«risolai ulugâbekâ», â«toârt ulus tarixiâ». www.arxiv.uz www.arxiv.uz dunyo astronomiya fani taraqqiyotida oârta asr sharq astronomiyasi, jumladan, markaziy osiyo olimlarining faoliyati alohida oârin tutadi. bu davrda, ayniqsa, quyosh, oy va sayyoralarning harakat nazariyasi, amaliy astronomiyaning vaqt va joyning geografik koordinatalarini aniqlashga doir masalalari boâyicha oârta osiyo, xususan, oâzbek allomalari juda boy meros qoldirdilar. bu davrda musulmon mamlakatlarining yuzlab buyuk mutafakkirlari astronomiya, matematika va falsafa fanlari boâyicha tadqiqot ishlari bilan mashgâul boâldilar. ular ichida muhammad al-xorazmiy, ahmad al-fargâoniy, abu nasr al-forobiy, abu rayhon beruniy, abu ali ibn sino, umar xayyom, abu mahmud hamid al-xoâjandiy, nasiruddin at-tusiy, mahmud al-chagâminiy, qozizoda rumiy, gâiyosiddin jamshid koshiy, ulugâbek kabi mashhur siymolar oâz ijodlari, ilmiy meroslari bilan markaziy osiyo xalqlarininggina emas, balki dunyo xalqlarining boyligiga aylanib, bugun jahonning barcha ellari orasida hurmat bilan tilga olinadilar. mirzo ulugâbek va uning …

3 / 5

keyingi yuz yillar mobaynida faqat sharq emas, balki gâarb mamlakatlari koâpgina yirik rasadxonalarining olimlari dasturul-amal sifatida keng foydalandilar. www.arxiv.uz www.arxiv.uz www.arxiv.uz www.arxiv.uz ulugâbek maktabining shakllanishi astronom gâ.jalolovning fikricha, koshiy iskandar oâlimidan keyin, ya'ni 1416 yilning yozidayoq ulugâbek tomonidan samarqandga taklif etilgan. sharqshunos olimlar b.rozenfeld bilan g.matvievskaya esa, koshiy samarqandga 1417 yili kelgan deb uqtirishadi. nima boâlganda ham, koshiy samarqandga kelgach, bu yerda rasadxona qurdirish niyati borligini ulugâbekka bildirib, unga rasadxona qurilishi uchun moâljallangan va yuqorida eslatilgan "astronomik asboblarga sharh" risolasini topshiradi. bunday iltimosning sababini tarixchi solih zakiy shunday bayon qiladi: "ulugâbek "ziji elxoniy"da keltirilgan ma'lumotlar eng soânggi kuzatishlar natijalari bilan mos kelmasligini gâiyosiddin jamshiddan koâp marta eshitganini ta'kidlaydi...". www.arxiv.uz www.arxiv.uz oqibatda matematika va astronomiyadan katta bilimga ega boâlgan ulugâbek rasadxona qurilishiga rozilik beradi. shu munosabat bilan ulugâbek koâp olimlarni toâplab, 1417 yili rasadxonani qurishga bagâishlangan majlis ham chaqirgan. rasadxona qurilishi boâyicha ulugâbekning zamondoshi tarixchi abdurazzoq samarqandiy bu majlis haqida shunday …

4 / 5

chraydigan bahslarga nuqta qoâyadigan ma'lumot hali-hanuz topilgani yoâq. v.bartold "ulugâbek va uning davri" asarida 1420 yil voqealari haqida tarixchi abdurazzoq aytganlaridan xulosa qilib, madrasa va observatoriyaning qurilish ishlari 1420 yili yakunlangan degan fikrga keladi. arxeolog v.shishkin rasadxona qoldiqlarini qazish paytida uning janub tomonidan topilgan uchta tanga haqida gapirib, ulardan ikkitasining chetida 823 hijriy yil(melod boâyicha 1420 yil) degan yozuv boâlganini ma'lum qiladi. mirxondning "ravzat us-safo"da yozishicha, rasadxona binosi jadal sur'atlar bilan qurilganini inobatga olinsa, u 1420 yoxud 1421 yili qurilganligi ayon boâladi. solih zakiyning "osor al-boqiya" asarida "ulugâbek 824 hijriy yili(ya'ni 1420 yili) qurilgan rasadxonaga gâiyosiddin jamshid va qozizoda rumiyni yetakchi shaxslar etib tayinladi", - deb yozadi. "ziji guragoniy"ning soâzboshisida: "biz yoritgâichlarni kuzatish masalasini hal qildik. ularni qozizoda rumiy va gâiyosiddin jamshid hamkorligida bajardik... bunda muhim ish("zij")ni yozish va rasmiylashtirishning (gâ.jalolov forscha "soxta va pardoxta" soâzlarini shunday tarjima qilib, unga bir necha misollar keltiradi) boshida gâiyosiddin, keyinroq qozizoda rumiy vafot …

5 / 5

k www.arxiv.uz www.arxiv.uz samarqand rasadxonasi tadqiqot ishlarining asosiy mahsuli "ziji koâragoniy" soâzboshi, nazariy qism va zijdan(jadvallardan) iborat boâlib, ja'mi 430 sahifani egallaydi. "zij"ning jadvallarsiz matnli qismi 60 sahifani, qolgan 370 sahifasi esa, astronomik, trigonometrik, geografik va astrologik jadvallarni tashkil qiladi. soâzboshi atigi ikki sahifadan iborat. unda rasadxona va "zij"ni tayyorlashda ishtirok etgan olimlar haqida gap boradi. nazariy qism esa toârt boâlimdan(maqoladan) iborat boâlib, birinchi boâlim oâsha paytda asosiy taqvimlardan hisoblanmish - hijriy, yezdigird, jaloliy(umar xayyom loyihasi boâyicha xi asrda malikshoh tomonidan isloh qilingan taqvim), xitoy, uygâur va boshqa bir qancha taqvimlar hamda ularning biridan ikkinchisiga oâtish haqidagi hisob-kitoblarni oâz ichiga oladi. www.arxiv.uz www.arxiv.uz ikkinchi boâlim sferik va amaliy astronomiya masalalaridan tarkib topib, yoritgichlarning azimutlarini, makkaga tomon yoânalishni aniqlash hamda yerda aholi punktlarining geografik uzunlama va kenglamalarini hisoblash usullarini bayon qiladi. bu yerda mazkur jadvallarning tarkibi, ularning ishlatilishiga doir metodik koârsatma va maslahatlar beriladi. uchinchi boâlim quyosh, oy va boshqa sayyoralarning …

Want to read more?

Download all 5 pages for free via Telegram.

Download full file

About "mirzo ulug’bek"

1461341656_62305.ppt oâzbekiston respublikasi xalq taâlimi vazirligi muqimiy nomidagi qoâqon davlat pedagogika instituti fizika-matematika fakulteti mehnat taâlimi yoânalishi 1 â«bâ» guruh talabalasi alimov gâiyosjonning â«oâzbekiston tarixiâ» fanidan tayyorlagan oâqituvchi: isomiddinov z. qoâqonâ 2013 www.arxiv.uz www.arxiv.uz ulugâbek 1394 yil 22 martda eronning gâarbidagi sultoniya shahrida a. temurning harbiy yurishlari paytida tugâilgan. toârt yoshidan boshlab uning tarbiyasi bilan buvisi saroymulk va bobosi temur shugâullanadilar. ulugâbekka shoir muhammad solihning bobosi amir shoh malik vasiylik va murabbiylik qiladi. amir temur sevimli nevarasini safarlarda, yurishlarda ham birga olib yurgan. temur vafotidan soâng 15 yashar ulugâbek samarqand ho...

This file contains 5 pages in PPT format (936.0 KB). To download "mirzo ulug’bek", click the Telegram button on the left.

Tags: mirzo ulug’bek PPT 5 pages Free download Telegram