amir temur va temuriylar davrida ijtimoiy-iqtisodiy, siyosiy va madaniy hayot

DOCX 39,6 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1662374719.docx [bookmark: _goback]amir temur va temuriylar davrida ijtimoiy-iqtisodiy, siyosiy va madaniy hayot reja: 1. xiv asr oârtalarida movarounnahrdagi ijtimoiy-siyosiy vaziyat. amir temurning siyosat maydoniga kirib kelishi markazlashgan davlatning tuzilishi. 2. amir temurning davlat boshqaruv tizimi, uning ichki va tashqi siyosati. temur tuzuklari, uning milliy davlatchilikni yaratish va mustahkamlashdagi ahamiyati. 3. temuriylar davrida movarounnahr va xurosondagi ijtimoiy-siyosiy vaziyat. 4. temur va temuriylar davrida moddiy va maânaviy madaniyatning tiklanishi. sivilizatsiyaning yangi bosqichga koâtarilishi. amir temur elimizning asl farzandi, uning chinakam xoloskori, shonu shuhratini jahonga mashhur etgan buyuk siymodir. amur temur kesh shahri yaqinidagi xoâjailgâor qishlogâida (hozirgi yakkabogâ tumani hududida) 1336 yil 9 aprel kuni oâz zamonasining nufuzli barlos urugâlaridan biri taragâay barlos oilasida dunyoga keldi. taragâay bahodir oâgâliga yoshligidan ham dunyoviy, ham diniy ilmlar olishi uchun tegishli sharoit yaratib bergan. ikkinchi tomondan esa tugâma isteâdod va oâtkir xotira sohibi boâlgan amir temur turli soha ilmlarini oâzlashtirishda gâoyatda tirishqoqlik bilan harakat qilgan. oârta …

b borgan. xiv asrning 50-60 yillarida movarounnahrda feodal tarqoqlik gâoyatda kuchayib, oâzaro kurash yanada keskinlshadi temurbek tarixan oâta murakkab vaziyatda, xiv asrning 60-yillarida siyosat maydoniga chiqdi. bu davrda moâgâul hukumdorlari oârtasidagi toju taxt, davlat va mol-dunyo uchun boâlgan kurashlar shu darajada kuchayib ketib chigâatoy ulusiga qarashli hududlarda feodal tarqoqlik avj oladi. natijada chigâatoy ulusiga qarashli movarounnahr xududida oânlab mustaqil bekliklar vujudga keladi. xondamirning yozishicha, ulus 10 ga yaqin mustaqil bekliklarga boâlinib ketgan. samarqand viloyatida amir bayon sulduz, keshda amir xoji barlos, xoâjandda amir boyazid joloir, balxda uljaytu sulduz, hisori shodmon chegarasida amir husayn va amir yassaviylar oâzlarini tanho hukmdor deb eâlon qiladilar. shahrisabzda xoji barlos (temurning amakisi), xoâjandda boyazid jaloir, balxda amir husayn va boshqalar oâzlarini hokimi mutloq deb hisoblashardi va bir-birlari bilan yovlashib, saltanatni talon-taroj qilar edilar bir tomondan, moâgâul xonlari tomonidan oâtkazilayotgan zugâumlar, ikkinchi tomondan esa mahalliy hokimlar oârtasidagi toâxtovsiz davom etayotgan nizo va urushlar oâlkani mushkul ahvolga …

gini saqlab qolishga kirishganda oâzaro urushayotgan xonlaru-beklar unga qarshilik koârsatisha olmadi. yosh temur ham bunga jurâat qilolmadi, aksincha oldiga oâz ona yurtini ozod qilishdek aniq maqsad qoâyib uning xizmatiga kirdi. shunday paytda temurbek yurt omonligini koâzlab, moâgâul xoni huzuriga keldi. moâgâullar xizmatiga kirgan temur tezda xon nazariga tushdi. natijada temurdan minnatdor boâlgan toâgâliq temur uni qoârquvdan shahrisabzni tashlab xurosonga qochgan amakisi xoji barlos oârniga shahrisabz hokimi qilib tayinladi. bu esa 25 yoshli temurga oâz maqsadini amalga oshirishda juda zarur edi. shunday qilib, amir temur siyosat maydoniga keldi. toâgâliq temur movarounnahrni taslim qilib, oâgâli ilyosxoâjani bu yerga hukmdor qilib tayinlagach, temur unga xizmat qilishdan bosh tortdi. bu yoâlda u oâziga hamkor izlab, moâgâul qozonxonning nevarasi, balx hokimi amir husayn bilan aloqa oârnatib moâgâullarga qarshi birgalikda kurash boshladilar. 1365 yilda ilyosxoâja katta qoâshin bilan temur va husayndan oâch olish maqsadida movarounnahrga bostirib keladi. temur va husayn ham tayyorgarlik koârib ilyosxoâjani chinoz yaqinida …

r, doâkondorlar va maârifat faollaridan iborat boâlgan samarqand sarbadorlariga madrasa talabasi mavlonzoda, paxta savalovchi abu bakr kalaviy, mohir mergan xudaki buxoriylar rahbarlik qilishdi. 7 yoshdan 70 yoshgacha boâlgan oddiy xalq sarbadorlarni qoâllab quvvatladi. shahar koâchalarida gâovlar qoâyilib, mudofaa inshootlari mustahkamlandi. bunday tayyorgarlikni koârmagan moâgâullar tor koâchalarga kirib qolgach, yuqoridan yogâilgan kamon oâqlari, tosh, yogâoch, qaynoq suv, qora moylardan sarosimaga tushib, katta talafot bergan holda chekinishga majbur boâldilar. sarbadorlar toâla gâalaba qilib, shaharda oâz boshqaruvini joriy qildilar. sarbadorlar gâalabasidan xabar topgan husayn bilan temur samarqandga qaytishdi, hokimiyatni olishdi. amir husayn bosh vazir, temur esa uning oâng qoâli boâldi. biroq ular sarbadorlarni ziyofatga chaqirib qirib tashlashdi. temur mavlonzodani saqlab qolishga muvaffaq boâldi. shu vaqt hokimiyat taqsimotida temur bilan husayn oârtasida ixtiloflar kuchaydi. temur bilan husayn oârtasidagi ziddiyat toârt yil davom etib, nihoyat 1370 yilda temurning gâalabasi bilan tugadi. husayn oâldirildi. balx temur qoâliga oâtdi. shu payt balxni olgan temur huzuriga makkalik shayx …

endilikda temurning asosiy vazifasi movarounnahrni birlashtirish, kuchli markazlashgan davlat barpo etish boâlib qoldi. shu maqsadda oâzi tugâilib oâsgan kesh (shahrisabz)ga qaytdi. u yerdan samarqandga oâtib, shaharni boâlajak davlatiga poytaxt qilib oldi. shahar devorlarini mustahkamlab, shahriston va saroylar qura boshladi. amir temurning buyuk saltanat barpo qilish bobidagi saây-harakatini shartli ravishda ikki davrga boâlish mumkin: birinchi davr 1370-1388 yillarni oâz ichiga oladi. bu davrda amir temur asosan turkiy xalqlardan tashkil topgan chigâatoy mulkini markazlashgan qudratli davlatga birlashtirish uchun kurashadi. ikkinchi davr 1388-1405 yillardir. bu davrda amir temur oâz davlatining hududini kengaytirish va buyuk saltanat barpo etishni oâz oldiga maqsad qilib qoâyadi. 1370-1405 yillar mobaynida, yaâni 35 yil samarqand taxtini boshqargan amir temur oâz oldiga qoâygan maqsadlariga erishadi. jumladan, u shu davr mobaynida 30 martadan ortiq harbiy yurishlar uyushtiradi va biror marta ham yengilmaydi, dunyodagi 28 mamlakatni fatx etadi. amir temur tuzgan saltanat sarhadlari janubda arabiston yarim orolidan shimolda to moskva knyazligiga qadar, …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"amir temur va temuriylar davrida ijtimoiy-iqtisodiy, siyosiy va madaniy hayot" haqida

1662374719.docx [bookmark: _goback]amir temur va temuriylar davrida ijtimoiy-iqtisodiy, siyosiy va madaniy hayot reja: 1. xiv asr oârtalarida movarounnahrdagi ijtimoiy-siyosiy vaziyat. amir temurning siyosat maydoniga kirib kelishi markazlashgan davlatning tuzilishi. 2. amir temurning davlat boshqaruv tizimi, uning ichki va tashqi siyosati. temur tuzuklari, uning milliy davlatchilikni yaratish va mustahkamlashdagi ahamiyati. 3. temuriylar davrida movarounnahr va xurosondagi ijtimoiy-siyosiy vaziyat. 4. temur va temuriylar davrida moddiy va maânaviy madaniyatning tiklanishi. sivilizatsiyaning yangi bosqichga koâtarilishi. amir temur elimizning asl farzandi, uning chinakam xoloskori, shonu shuhratini jahonga mashhur etgan buyuk siymodir. amur temur kesh shahri yaqinidagi xoâjailgâo...

DOCX format, 39,6 KB. "amir temur va temuriylar davrida ijtimoiy-iqtisodiy, siyosiy va madaniy hayot"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: amir temur va temuriylar davrid… DOCX Bepul yuklash Telegram