o’zbek davlatchiligining shakllanishi va dastlabki taraqqiyot bosqichlari

DOCX 41.6 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1662374795.docx o’zbek davlatchiligining shakllanishi va dastlabki taraqqiyot bosqichlari reja: 1.davlatchilik tushunchasi. o’lkamiz hududlarida dastlabki shaharsozlik madaniyati. 2. vatanimiz hududidagi eng qadimgi davlatlar. ( katta xorazm, baqtriya podsholigi, so’g’diyona). 3.yunon-baqtriya, parfiya, qang’ va davon davlatlari. ulardagi ijtimoiyiqtisodiy va madaniy hayot. 4.kushonlar saltanati va uning vatanimiz xalqlari tarixidagi tutgan o’rni. nafaqat o’zbekiston, balki dunyo tarixida ilk davlatchilikning paydo bo’lishi masalalari hozirgi kunda tadqiqotchilar orasida eng dolzarb bo’lib turgan muammolardan biri hisoblanadi. davlatchilikning ildizlari va paydo bo’lish shartsharoitlarini aniq bilish kata ahamiyatga ega. davlat bu siyosiy tashkilot, muayyan hududda joylashgan va yagona hokimiyatga uyushgan xalq hokimiyatidir. davlat insoniyat taraqqiyotining ma’lum bir bosqichida ishlab chiqarish qurollari va vositalariga egaligi, xususiy mulkchilikning paydo bo’lishi va jamiyat tabaqalasha boshlashi bilan ro’y bergan mehnat taqsimoti natijasida vujudga kelgan tashkilot. davlat, uning mohiyati, mazmuni har bir tarixiy davrda jamiyat mafaatlari va ehtiyojlari bilan bog’liq xolda o’zgarib boradi. davlatning kelib chiqishi xaqida turli nazariyalar - teologik nazariya, patiriarxal nazariya, …

dchilik, ho’jaliklarining rivojlanishi natijasida ishlab chiqarish hajmi ko’payib, mehnat qurollari yanada takomillashib bordi. mehnat qurollarining metaldan ishlanishi esa mehnat unimdorligining yanada oshishiga keng imkoniyatlar yaratdi. tadqiqotchilarning fikrlariga qaraganda, sun’iy sug’orishga asoslangan dehqonchilik o’rta osiyo xo’jaligining asosi hisoblanib, bu jarayon janubiy turkmaniston, tojikiston va o’zbekistonnning janubida bronza (mil.avv. iii-ii yilikllar) davrida, toshkent vohasi va uning atroflarida esa ilk temur (viii-iv asralar) davrida shakllanib rivojlandi. o’rta osiyoda ilk davlat uyushmalari sun’iy sug’orish birmuncha qulay bo’lgan amudaryo (yuqori, quyi, o’rta) oqimlari bo’ylarida, murg’ob vohasida, zarafshon va qashqadaryo vohalarida shakllangan va rivojlangan. bunday holatni dunyo tarixidagi dastlabki davlatlar-misr (nil daryosi) va mesopotamiya (dajla va frot) misolida ham kuzatish mumkin. arxeologik tadqiqotlarga, “avesto” va boshqa yozma manbalarga tayanib aytish mumkinki, mil.av. i ming yillikning birinchi yarmida, aniqrog’i bundan taxminan 2700 yil ilgari markaziy osiyoda katta xorazm, baqtriya, so’ng sug’diyona, marg’iyona deb atalgan davlat tuzilmalari paydo bo’ladi. davlatchilikning vujudga kelishini qanday shart sharoitlar taqozo etgan? mintaqamizda …

r, janjallar ko’payib bordi. bunday sharoitda jamiyatda ijtimoiy, siyosiy barqarorlikka ehtiyoj kuchayadi. shu alfoz ijtimoiy iqtisodiy hayotda tartib tizimi–davlatchilik alomatlari vujudga kela boshlaydi. dastlabki bunday uyushmalar avval kichik mintaqalarda paydo bo’ldi. so’ng ular hududi kengayib bordi. bunday ma’muriy–hududiy jamoa boshliqlarining faoliyati asosan aholi hamjihatligini ta’minlash, muammolarni yechish, nizolarni bartaraf etish doirasida kechar edi “avesto” kitobidagi va boshqa ma’lumotlarga ko’ra, qadimda, taxminan bundan 3–3,5 ming yil muqaddam o’rta osiyo jamiyati alohida yirik oilalardan tashkil topgan ekan. urug’ jamoasi (vis) yerga egalik qilgan, bir nechta bir–biriga yaqin bo’lgan urug’lar qabilaga birlashgan. nisbatan yirik qabilalar esa muayyan hududda birgalashib yashaganlar. bu birlashma daxyo degan nom olgan. viloyat boshlig’i daxyopati deb atalgan. ana shu uyushma dastavval harbiy–siyosiy birlashma sifatida paydo bo’lgan. ular o’zi yashagan hududni mudofaa qilgan, sug’orish ishlarini uyushtirgan va boshqarib borgan. qabila boshliqlari vaqti vaqtida to’planib, kengashib turishgan. bular dastlabki davlatchilikning alomatlari edi. iqtisodiy va ijtimoiy taraqqiyot jarayonida jamiyatning siyosiy tuzilmasi davlat …

i davrlarda ham, o’rta asrlarda ham umumiy belgilar bo’lishiga qaramay, markaziy osiyoning boshqa qismlaridagi davlatlardan o’ziga xos belgilariga ko’ra ajralib turgan. o’rta osiyodagi ikki daryo oralig’i hududi doirasining o’zida ham shimoliy viloyatlar (xorazm) va janubiy viloyatlar (baqtriya) ayniqsa qadimgi davrlarda etnik va madaniy, til va yozuv, davlat qurilishi tizimi jihatidan bir biridan farq qilgan. bu har bir viloyatga xos bo’lgan madaniy–genetik tiplar, darajasi har bir viloyatda turlicha bo’lgan o’troq va ko’chmanchi xalqlarning raqobatlashuvi bilan belgilangan. qadimgi davrda o’rta osiyo ikki daryo oralig’ida davlat birlashmalarining har xil shakllari mavjud bo’lgan: o’rta osiyodagi qadimgi davlatchilik evalyutsiyasini (taraqqiyotini) bir necha davrlarga ajratib ko’rsatish mumkin: 1-davr miloddan avvalgi ii ming yillikning ii yarmi o’zbekiston janubida davlatchilik tuzilmalarining ilk belgilari paydo bo’ldi. davlatning bunday namunasi jarqo’tonda topilgan. 2-davr miloddan avvalgi i ming yillikning boshi xorazm baqtriya, sug’d tarixiy madaniy viloyatlarining shakllanishi. 3-davr ahamoniylar bosqini va o’rta osiyoning ahamoniylar davlati tarkibiga kirishi natijasida mahalliy davlatchilik rivojlanishidagi …

rayon uzviy bog’liq holda kechgan. ma’lumki, mil.avv. ii ming yillikka kelib qadimgi o’zbekistonning dehqonchilik vohalarida o’troq qabilalar rivojlanib, aholining alohida joylashuv manzilgohlaridagi ijtimoiy-iqtisodiy o’zgarishlar-o’troq dehqonchiligining rivojlanishi, aholi zichligining yuqori darajasi, hunarmandchiligining taraqqiy etishi, ijtimoiy tabaqalanish va boshqaruv tizmining murakkablashib borish, o’zaro almashinuv, savdo-sotiq va madaniy aloqalarning kuchayishi hamda harbiy-siyosiy vaziyat o’zbekiston hududlarida dastlabki shaharlarning paydo bo’lishida asosiy omillari hisoblanadi. jamiyat hyotida sodir bo’lgan ijtimoiy-iqtisodiy o’zgarishlar mil.avv. iii ming yillikning oxiri-ii ming yillikning boshlariga kelib, o’rta osiyo hududlarida dastlabki shaharlarning paydo bo’lishiga olib keladi. shahar madaniyatining shakllanishi ham huddi jamiyat taraqqiyotida bo’lgani kabi taraqqiyot yo’li bilan rivojlangan. bu qonuniyatga ko’ra shaharsozlik madaniyat-ining shakllanishi, uzoq, bosqichma-bosqich davrlarni bosib o’tgan. mil.avv. ii ming yillikka oid o’rta osiyodagi jarqogg’on sopolli, dashli, gonur, namozgoh, oltitepa, ulug’tepa kabilar ilk shaharsozlik madaniyatining shakllanishi va rivojlanishi uchun quyidagi omillar muhim ahamiyatga ega bo’ldi: aholining o’troq dehqonchilikka o’tish va keng vohalar bo’ylab yoyilishi; hunarmandchilik rivojlanishi va ayrim sohalarga ixtisosilashishi; …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "o’zbek davlatchiligining shakllanishi va dastlabki taraqqiyot bosqichlari"

1662374795.docx o’zbek davlatchiligining shakllanishi va dastlabki taraqqiyot bosqichlari reja: 1.davlatchilik tushunchasi. o’lkamiz hududlarida dastlabki shaharsozlik madaniyati. 2. vatanimiz hududidagi eng qadimgi davlatlar. ( katta xorazm, baqtriya podsholigi, so’g’diyona). 3.yunon-baqtriya, parfiya, qang’ va davon davlatlari. ulardagi ijtimoiyiqtisodiy va madaniy hayot. 4.kushonlar saltanati va uning vatanimiz xalqlari tarixidagi tutgan o’rni. nafaqat o’zbekiston, balki dunyo tarixida ilk davlatchilikning paydo bo’lishi masalalari hozirgi kunda tadqiqotchilar orasida eng dolzarb bo’lib turgan muammolardan biri hisoblanadi. davlatchilikning ildizlari va paydo bo’lish shartsharoitlarini aniq bilish kata ahamiyatga ega. davlat bu siyosiy tashkilot, muayyan hududda joylashgan va yagona hok...

DOCX format, 41.6 KB. To download "o’zbek davlatchiligining shakllanishi va dastlabki taraqqiyot bosqichlari", click the Telegram button on the left.

Tags: o’zbek davlatchiligining shakll… DOCX Free download Telegram