o‘zbеk davlatchiligining shakllanishi va dastlabki taraqqiyot bosqichlari

DOCX 9 pages 20.7 KB Free download

9 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 20.7 KB

File type DOCX

Pages 9

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 9

o‘zbеk davlatchiligining shakllanishi va dastlabki taraqqiyot bosqichlari reja 1. davlat tuzilmalarining shakllanish shart-sharoitlari va omillari. 2. vatanimiz hududlarida dastlabki boshqaruv tizimining shakllanishi. 3. ilk davlatchilik shakllari xususidagi munozaralar. qadimgi baqtriya davlati 4. “katta xorazm”. xorazm davlati o‘zbеk davlatchiligining qadimiy poydеvori ekanligi. 5. sak va massagetlar. sug‘d (sug‘diyona) va uning hududi. farg‘ona vodiysida davlat tuzilmasining shakllanishi. davlatchilik tushunchasi. davlat tuzilmalarining shakllanish shart sharoitlari va omillari. yuzlab mingyilliklarni o‘z ichiga olgan insoniyat tarixida dastlabki davlatlar va shaharlarning tashkil topishi, hunarmandchilik va savdoning rivojlanishi, yozuvning kelib chiqishi – nisbatan keyinroq yuzaga kelgan hodisalardir. davlatchilik jahon tarixida miloddan avvalgi iv ming yillikning oxirlarida vujudga kelgan bo‘lib, insoniyat tamaddudining sunggi 5 ming yili bilan bog‘lanadi.qadimgi davlatlar o‘z rivojlanish bosqichlarida, turli xususiyatlar va tarixiy qonuniyatlarga ega bo‘lgan. dastavval, ilk davlatlar xo‘jalikning ishlab chiqaruvchi shakllari – dehqonchilik va chorvachilik qasrda oldin rivoj topgan bo‘lsa, o‘sha yerda vujudga keldi.ibtidoiy tarixda (paleolit – qadimgi tosh davri, mezolit – o‘rta …

2 / 9

llari alohida qishloqlar, ekinzorlar va sug‘orish tarmoklari bilan chegaralangan, ya’ni to‘la o‘zlashtirilgan va muttasil xo‘jalik va ishlab chiqarish maqsadlarida foydalanib kelingan voha-tumanlarda hayot kechirib, o‘z ichki va tashqi munosabatlarida kelib chiqadigan muammolarni hal qilishda birlashishga harakat qilganlar. ishlab chiqarish va ijtimoiy mehnat taqsimoti, tashqi harbiy bosqinlardan himoyalanish, jamoadagi diniy urf-odatlarni bajarish kabi masalalar ijtimoiy mansablar va boshqaruvning paydo bo‘lishiga asos soldi. o‘zbek xalqi, o‘rta osiyo xalqlari va ularning ajdodlari tarixida ilk davlatchilikning vujudga kelishi masalasini o‘rganish dolzarb vazifadir. yuqorida ta’kidlaganimizdek, o‘rta osiyoda ilk davlatchilik tuzumiga bronza, davridagi sug‘orma dehqonchilik rivojlanishi va ixtisoslashgan hunarmandchilik zamin yaratgandir. alohida ta’kidlash joizki, o‘rta osiyoda davlatchilik tuzumiga o‘tish jarayoni faqat ichki sabablarga bog‘liq bo‘lmay, sharqdagi yuqori darajada rivojlangan an’anaviy tarixiy-madaniy aloqalarga ham bog‘liq edi. baqtriya hududidan topilgan yuqori sifatli oltin, kumush va bronza buyumlari tashqi savdo va o‘zaro aloqalarning rivojlanganligidan dalolat beradi. qadimgi sharq davlat markazlari bilan madaniy munosabatlari muammosi dolzarb mavzu bo‘lib, arxeologik ma’lumotlar …

3 / 9

lari kabi belgilar aftidan, ikkinchi darajali bo‘lib borgan. bu shunda ko‘rinadiki, har bir katta oila mumkin bo‘lgan qarindoshchilik aloqalariga qaramasdan, alohida xususiy mulkka, o‘z uy-joyiga, ishlab chiqarish qurollariga, shuningdek, qishloq xo‘jalik mahsulotlari va chorvalariga ega bo‘lishgan, bir so‘z bilan aytganda, ular o‘zini iqtisodiy jihatdan ta’minlay oladigan xo‘jalikni aks ettirganlar. katta oilali jamoalar shakli jamoadagi ishlab chiqarish va xo‘jalik harakatiga bog‘liq bo‘lib, ular jamoaning iqtisodiy jihatdan mustahkamlanishiga olib keldi. ijtimoiy mansablarni egallash, jamoa ishlab chiqarish ishlari va ijtimoiy mehnat taqsimoti bilan bog‘liq bo‘lgan. boshqaruv faoliyati zarurati ishlab chiqarishni tashkillashtirish, ishlab chiqarish jarayonini nazorat qilish va jamoa mahsulotini taqsimlash kabi ishlar bilan maxsus shug‘ullanuvchi ayrim shaxslarni yuzaga chiqargan. shu tarzda ijtimoiy-iqtisodiy munosabatlar taraqqiyoti jamiyatda o‘z obro‘-e’tiboriga ega bo‘lgan, faqat ijtimoiy ishlab chiqarish bilan shug‘ullanmasdan, ijtimoiy va xo‘jalik hayotini nazorat qiladigan hamda boshqaradigan shaxslarning saralanishiga olib kelgan. bunday odamlar o‘zlarining shaxsiy axloqiy xislatlari, amaliy bilimlari va nufuzlari bilan boshqalardan ajralib turgan. shunday qilib, …

4 / 9

imgi zamonlarga borib takdladi. boshqaruv tamoyillari va vazifalari turli ko‘rinishlarda bo‘lib, ularning shakllanish va rivojlanish bosqichlariga jamiyat rivojining ichki qonuniyatlari (ijtimoiy-iqtisodiy munosabatlarning yuqori darajasi, xususiy mulkning paydo bo‘lishi, hunarmandchiliq tovar ayirboshlash va savdoning tez rivojlanishi kabilar) bilan birga, tashqi omillar – kuchayib borayotgan siyosiy qarama-qarshiliklar va harbiy to‘qnashuvlar ham o‘z ta’sirini ko‘rsatgan. qadimgi sharqning dastlabki davlatlari alohida makonlar yoki ilk shaharlar hamda ishlov beriladigan yerlar sug‘orish tizimi maydoni bilan chegaralangan nisbatan kichik hududda, ya’ni zich o‘zlashtirilgan, xo‘jalik va ishlab chiqarish maqsadida keng foydalaniladigan qadimgi sug‘orma dehqonchilik vohalarida paydo bo‘lgan. tarixshunoslikda bunday ilk davlatlar qadimgi misr misolida “nom”- lar, ya’ni “viloyatlar” yoki shahar-davlatlar (ikkidaryo oralig‘i) deb ataladi. eng qadimgi davlatlar bundan 5 ming yil avval, qadimgi misr va ikkidaryo oralig‘ida (dajla va frot) paydo bo‘lgan. davlatchilik tizimi bundan 4-3,5 ming yil avval yunoniston, kichik osiyo, eron, kavkazorti, hin- diston, xitoy va o‘rta osiyo hududlarida tarqalgan. jahon tarixidagi ilk davlatlar yuqorida ta’kidlaganimizdeq …

5 / 9

odiy funksiyalar tizimida ishlab chiqarish va ijtimoiy mehnat taqsimoti muhim o‘rin to‘tgan. jumladan, dehqonchilik ishlari, ishlab chiqarishni tashkil etish, jamoa xo‘jaliklarida yer va suvni taqsimlash, qurilish va sug‘orish-irrigatsiya ishlarini yulga qo‘yish, kishloq xo‘jaligi va hunarmandchilik mahsulotlarini ishlab chiqarish, tovar ayirboshlash va savdo-sotiq aloqalari. ishlab chiqarishning turli bosqichlarda rejalashtirish, tashkil qilish, tartibga solishni nazorat qilish kabi ishlarni bajarish vazifalari ham paydo bo‘lgan. ijtimoiy funksiyalar jamoalardagi o‘zaro aloqalarni tartibga solish va muvofiqlashtirish, munozarali masalalarni hal qilish, jamoaning ichki va tashqi mumosabatlarini: huquqiy jihatdan boshqarib turish zaruririyatiga, asoslangan. harbiy-siyosiy funksiyalar tashqi harbiy bosqinlardan himoyalanish, harbiy qo‘shinlarni tashkil etish, makonlar va tumanlar hududlarida mudofaa ishlarini amalga oshirish, tuman va viloyatlar o‘rtasida o‘zaro aloqalarni o‘rnatish va munozarali masalalarni hal qilish kabi vazifalar asosida rivoj topgan. ilk davlatlarning hududiy asosini ularga aloqador bo‘lgan qo‘shni dehqonchilik tumanlari tashkil etgan. xo‘jalik yuritish maqsadida o‘zlashtirilgan hududlarda aholi zich joylashgan bo‘lib, ular qadimgi “dehqonchilik tuman-vohalari” deb atalgan. ularning har birida …

Want to read more?

Download all 9 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o‘zbеk davlatchiligining shakllanishi va dastlabki taraqqiyot bosqichlari"

o‘zbеk davlatchiligining shakllanishi va dastlabki taraqqiyot bosqichlari reja 1. davlat tuzilmalarining shakllanish shart-sharoitlari va omillari. 2. vatanimiz hududlarida dastlabki boshqaruv tizimining shakllanishi. 3. ilk davlatchilik shakllari xususidagi munozaralar. qadimgi baqtriya davlati 4. “katta xorazm”. xorazm davlati o‘zbеk davlatchiligining qadimiy poydеvori ekanligi. 5. sak va massagetlar. sug‘d (sug‘diyona) va uning hududi. farg‘ona vodiysida davlat tuzilmasining shakllanishi. davlatchilik tushunchasi. davlat tuzilmalarining shakllanish shart sharoitlari va omillari. yuzlab mingyilliklarni o‘z ichiga olgan insoniyat tarixida dastlabki davlatlar va shaharlarning tashkil topishi, hunarmandchilik va savdoning rivojlanishi, yozuvning kelib chiqishi – nisbatan keyinroq yuzaga kel...

This file contains 9 pages in DOCX format (20.7 KB). To download "o‘zbеk davlatchiligining shakllanishi va dastlabki taraqqiyot bosqichlari", click the Telegram button on the left.

Tags: o‘zbеk davlatchiligining shakll… DOCX 9 pages Free download Telegram