mehnat resurslari va ulardan qishloq xo'jaligida foydalanish, mehnat unumdorligini oshirish yo'llari

DOC 97,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1664131045.doc mehnat resurslari va ulardan qishloq xo`jaligida foydalanish, mehnat unumdorligini oshirish yo`llari reja: 1. mehnat resurslarining qishloq xo`jaligidagi ahamiyati va o`ziga xos xususiyatlari. 2.â mehnat resurslaridan foydalanish samaradorligini tavsiflovchi ko`rsatkichlar va ularni aniqlash tartibi. 3. mehnat resurslaridan foydalanishni rivojlantirish yo`llari. 4. mehnat unumdorligi haqida tushuncha. mamlakatimizning qishloq xo`jalik mahsulotlariga bo`lgan barcha talablarini qondirishda jonli va buyumlashgan mehnatning ahamiyati ulkan. chunki u qiymatni yaratadi. mehnat-bu insonning ongli, maqsadga yo`naltirilgan faoliyatidir. u orqali mehnat predmetlari va vositalari uyg`unlashgan holda ish jarayoni amalga oshiriladi. bu jarayonning mahsuli qiymat hisoblanadi. demak, talabni qondira olish qobiliyatiga ega bo`lgan mahsulotlarni yetishtirish, xizmatlarni bajarish insonning ongli faoliyati (mehnati) bilan mehnat predmetlari va vositalarining maqsadga muvofiq bog`lanishiga bog`liq. ya`ni, inson mehnati, yer, traktor, chigit (urug`), yoqilg`ilar va boshqalar ijobiy bog`lanishi natijasida paxta yoki bug`doy va boshqa qishloq xo`jalik mahsulotlari yetishtiriladi. ularning miqdori, sifati bevosita yuqoridagi omillarga bog`liq. lekin inson va uning ongli faoliyati bo`lmasa hech qanday mahsulot yaratilmaydi, …

berish, hosilni terib olish va boshqalar. ishlab chiqarish jarayonining samarasi, avvalo, insonning ongiga, bilimiga, malakasiga, munosabatiga, qolaversa, fan-texnika taraqqiyotiga, ishlab chiqarish vositalarining sifatiga, holatiga va nihoyat, tabiiy sharoitga bog`liq. demak, inson o`z faoliyatini ularning barchasini oqilona, uddaburonlik bilan samarali ishga solishga qaratishi kerak. shunday mehnat iqtisodiy kategoriya hisoblanadi. uning tabiati ishlab chiqarish munosabatlari bilan belgilanadi. qishloq xo`jaligida mehnat tarmoqning xususiyatlaridan kelib chiqqan holda quyidagi xususiyatlarga ega: mehnat va uning samarasi tabiiy sharoit bilan bog`liqligi; mehnatdan foydalanishga ishlab chiqarish mavsumiyligining ta`sir qilishi; qishloq xo`jaligidagi mehnatning o`simliklar hamda tirik mavjudotlar (hayvonlar, o`simliklar) bilan uzviy bog`langanligi; qishloqdagi mehnat saviyasi va bilim darajasining nisbatan pastligi; o`simchilik va chorvachilik tarmoqlarida ishlab chiqarish jarayonlarining avtomatlashtirilganlik va mexanizatsiyalashtirilganlik hamda elektrlashtirilganlik darajasi pastligi; tarmoqda tor doiradagi ixtisoslashishning kamligi; qishloq xo`jaligida sarflanayotgan mehnat tarkibida ayollar va yoshlar mehnati salmog`i (hissasi) ning ko`pligi; qishloq xo`jaligida mehnatga to`lanayotgan haq va uning ijtimoiy himoyalanishi boshqa tarmoqlardagiga nisbatan pastligi va boshqalar. ta`kidlangan xususiyatlar …

va malaka talab etmaydi. qishloq xo`jaligidagi mehnat tarkibida ayollar mehnatining salmog`i hozirgi davrda ancha yuqori. shuning uchun ham tarmoqda mehnatga to`lanayotgan haq kamroq. tarmoqning yangi, unumli texnikalar bilan talab darajasida ta`minlanmaganligi ayrim ish jarayonlarini (sug`orish, chikanka qilish, hosilni yig`ib olish, chorva hayvonlarini oziqlantirish, sog`ish) to`liq mexanizatsiyalashtirish imkonini bermaydi, natijada oddiy jonli mehnat xarajatlari ortadi. qishloq xo`jaligida mehnat jarayonini amalga oshirishda uning samarali bo`lishini ta`minlash uchun barcha xususiyatlarni e`tiborga olish maqsadga muvofiqdir. qishloq xo`jaligidagi mehnat qilish qobiliyatiga ega bo`lgan fuqarolarni mehnat resurslari deb ataladi. ularning huquqiy asoslari tarkibi hamda faoliyati respublika oliy majlisi tomonidan qabul qilingan â«mehnat kodeksiâ»da (04.1996y), â«aholini ish bilan ta`minlash to`g`risidaâ»gi (05.1998y) qonunda batafsil ko`rsatilgan. mehnat resurslari 16 yoshdan 60 yoshgacha bo`lgan erkaklar, 55 yoshgacha bo`lgan ayollar hisoblanadi. shu bilan birgalikda mehnat qilish imkoniyatiga ega bo`lgan o`smirlar va nafaqaxo`rlar ham mehnat resursi sanaladi. ularning tarkibida iqtisodiy faol mehnat qilish imkoniyatiga ega bo`lganlar alohida ahamiyat kab etadi. ularni 16-55 …

do bo`lmoqda. mehnat unumdorligi deganda foydalanilayotgan texnikalar, texnologiyalar yordamida bir birlikdagi mahsulotni yetishtirish, ishni bajarish uchun sarflanadigan vaqtning miqdorini nazarda tutish lozim. bu â«mehnatni tejashâ» iqtisodiy qonunining amal qilishidan dalolat beradi. mehnat unumdorligining amaliyotdagi tushunchasi ham mavjud. ya`ni sarflanayotgan bir birlikdagi vaqt ichida yaratilgan qiymat yoki ishlab chiqarilgan mahsulot, bajarilgan ish mehnatning unumdorlik darajasini ifodalaydi. mehnat unumdorligi to`g`risidagi bu tushunchalar bir-birini inkor etmaydi, aksincha to`ldiradi. qishloq xo`jaligidagi mehnat ongli, maqsadga yo`naltirilgan bo`lsa, uning unumdorligi yuqori bo`ladi. bu esa tarmoqning rivojlanishini ta`minlaydi. mehnat resurslari qishloq xo`jaligini rivojlantirishda ishlab chiqarish resurslarining eng faol omili sifatida katta ahamiyatga ega. ular ishlab chiqarish jarayonida ongli ravishda qatnashib, ko`proq, sifatliroq mahsulotlarni talabni qondiradigan miqdorda yetishtirishga, ish va xizmatlarni bajarishga harakat qiladi. shunday ekan, ulardan yil davomida to`liq, samarali foydalanishga erishish lozim. buning uchun mehnat resurslaridan foydalanilayotganlik darajasini aniqlash kerak. uni aniqlash uchun quyidagi ko`rsatkichlardan foydalaniladi: a). mavjud bo`lgan mehnat resurslaridan foydalanish koeffitsiyenti. uni aniqlash uchun …

nashishi (1 oyda, 1 yilda). uning miqdorini xo`jalik faoliyatida jami sarflangan vaqtni sarflangan mehnat resurslarining umumiy miqdoriga taqsimlash natijasida aniqlash, bunda quyidagi formuladan foydalanish mumkin.: xfq q â mrsv : â imr bunda: xfq â mehnat resurslarining xo`jalik faoliyatida qatnashishi, kishi kuni, kishi soati; â mrsv- mehnat resurslarining jami sarflagan vaqti, kishi -kuni, kishi- soat. bu ko`rsatkichning mutlaq (absolyut) miqdori aniqlanayotgan davrdagi (oyda, yilda) bir kishining ish vaqti fondidan yuqori bo`lmaydi. mehnat resurslarining har bir guruhi uchun amaldagi qonunlarda yillik yoki oylik ish vaqti fondi belgilanadi. uning miqdorini bir yildagi kalendar kunlar miqdoridan barcha turdagi bayram (agar u qonun bo`yicha dam olish kuni hisoblansa), dam olish hamda ta`til (otpuska) kunlarini ayirish orqali aniqlanadi. respublikada yillik ish vaqti fondi 276-286 kun miqdorida belgilangan. bu iqtisodiy faol mehnat resurslarining yillik ish vaqti fondi hisoblanadi. o`smirlar uchun bu fond ularni ijtimoiy jihatdan himoya qilgan holda belgilangan. xuddi shunday imtiyozlar inson salomatligi uchun zarur …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "mehnat resurslari va ulardan qishloq xo'jaligida foydalanish, mehnat unumdorligini oshirish yo'llari"

1664131045.doc mehnat resurslari va ulardan qishloq xo`jaligida foydalanish, mehnat unumdorligini oshirish yo`llari reja: 1. mehnat resurslarining qishloq xo`jaligidagi ahamiyati va o`ziga xos xususiyatlari. 2.â mehnat resurslaridan foydalanish samaradorligini tavsiflovchi ko`rsatkichlar va ularni aniqlash tartibi. 3. mehnat resurslaridan foydalanishni rivojlantirish yo`llari. 4. mehnat unumdorligi haqida tushuncha. mamlakatimizning qishloq xo`jalik mahsulotlariga bo`lgan barcha talablarini qondirishda jonli va buyumlashgan mehnatning ahamiyati ulkan. chunki u qiymatni yaratadi. mehnat-bu insonning ongli, maqsadga yo`naltirilgan faoliyatidir. u orqali mehnat predmetlari va vositalari uyg`unlashgan holda ish jarayoni amalga oshiriladi. bu jarayonning mahsuli qiymat hisoblanadi. demak, talab...

Формат DOC, 97,0 КБ. Чтобы скачать "mehnat resurslari va ulardan qishloq xo'jaligida foydalanish, mehnat unumdorligini oshirish yo'llari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: mehnat resurslari va ulardan qi… DOC Бесплатная загрузка Telegram