qishloq xo`jaligi mehnat resurslari va ulardan foydalanish

DOC 44,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1355628382_41109.doc www.arxiv.uz reja: 1. “qishloq xo`jaligi mehnat resurslari” tushunchasi, uning tarkibi 2. mehnat resurslaridan foydalanish ko`rsatkichlari 3. mehnat unumdorligi va uni hisoblash usullari 4. qishloq xo`jaligida mehnat resurslaridan foydalanish va mehnat unumdorligini oshirish yo`nalishlari “qishloq xo`jaligi mehnat resurslari” tushunchasi, uning tarkibi ishlab chiqarish jarayonining zaruriy qismi mehnatdir. mehnat insonga xos xususiyat. insonning jismoniy va aqliy faoliyati mehnat hisoblanadi. ishni traktorlar, mashinalar, ishchi hayvonlar bajarishi mumkin. mehnat esa faqat ongli faoliyat natijasidir. ishlab chiqarishning samaradorligi ko`p jihatdan mehnatning holatiga bog`liq. agarda qilinayotgan bo`lsa, uning unumdorligi yuqori bo`ladi. har bir mamlakat aholisining mehnat qilish qobiliyatiga ega qismi uning mehnat resurslarini tashkil etadi. o`zbekiston aholisining 50 foizidan ko`prog`i mehnat qilish qobiliyatiga ega. aniqrog`i, mehnat resurslarining soni 2002 yilda 12346 ming kishini, shundan iqtisodiy faol aholi 9333,2 ming kishini tashkil etdi. nafaqa yoshidagilar va mehnat qilish qobiliyatiga ega o`smirlar ham aholining kattagana qismini tashkil etadi. lekin jamiyat uchun faol mehnat resurslari 16 yoshdan 55 …

iy xarakterga ega. natijada ishlab chiqarish xususiyatidan kelib chiqib, yilning ayrim davrlarida mehnat resurslarining bo`sh qolish holati yuz beradi. qishloq xo`jaligida ish davri bilan ishlab chiqarish davrining mos tushmasligi ham mehnat resurslarining vaqtinchalik bekor qolishiga sabab bo`ladi. masalan, paxta chigiti ekilgandan keyin to u unib chiqguncha 15-20 kun o`tadi. bu davrda ishchi xodimlar bekor qoladi. qishloq xo`jaligida yer asosiy vosita bo`lganligiuchun ishlab chiqarishni joylashtirish, ixtisoslashishni tanlashga ta`sir qiladi. bu esa, o`sha ishlab chiqarish turi talab qiladigan mehnat resurslarini talab etadi. qishloq xo`jaligida ishlab chiqarish yirik maydonlarda tashkil etiladi. shunga yarasha mehnatni tashkil etish ham ma`lum talablarga javob beradigan qilib tanlanadi. qishloq xo`jaligi mehnat resurslari nisbatan past malakaga ega. ularning bir yerdan ikkinchi yerga ko`chib o`tish darajalari ham juda past. bu muammo ham ular bor joyda ishlab chiqarishni, turli xizmat turlarini imkoni boricha maksimal darajada tashkil etishni talab qiladi. mamlakat mehnat resurslarining 27 foizi davlat sektorida,73 foizi esa nodavlat sektorda xizmat …

i. bu ko`rsatkichni sarflangan kishi soatlariga nisbatan aniqlash mehnatning samaradorligini to`g`riroq aniqlash imkonini beradi. mehnat unumdorligi va uni hisoblash usullari mehnat unimdorligi iqtisodiy kategoriya bo`lib, konkret sarflangan mehnatning natijaviyligi yoki samaradorligidir. ayrim iqtisodchilar mehnat unumdorligini vaqt birligi ichida ishlab chiqarilgan mahsulot miqdori, deb biladilar. boshqalari esa mehnat unumdorligi deganda mahsulot birligi uchun sarflangan vaqtni tushunadilar. ayrim iqtisodiy adabiyotlarda mehnat unumdorligi konkret sarflanayotgan mehnatning ma`lum vaqt ichida mahsulot yarata olish qobiliyatidir, degan tushunchalar ham berilgan. konkret sarflanayotgan mehnatning natijaviyligi mehnat unumdorligidir, degan tushuncha mehnat unumdorligining mazmunini boshqalariga nisbatan aniqroq ifoda etadi. vaqt birligi ichida ishlab chiqarilgan mahsulot miqdori mehnat unumdorligining asosiy ko`rsatkichini ifodalaydi. mahsulot birligini ishlab chiqarish uchun sarflangan vaqt miqdori ham mehnat unumdorligining ikkinchi ko`rsatkichini ifoda etadi. uni iqtisodiy adabiyotlarda mehnatning intensivligi deb ham ataladi. agarda konkret sarflangan mehnatning ma`lum vaqt ichida mahsulot yarata olish qobiliyati mehnat unumdorligi bo`lsa, mehnat unumdorligi ko`rsatkichi har doim bir xilda bo`lgan bo`lar edi. bu …

vaqt birligi ichida ishlab chiqarilgan yalpi hosil va bir birlik mahsulot ishlab chiqarish uchun sarflangan vaqt miqdori kiradi. albatta, mehnat unumdorligining natural ko`rsatkichlari har bir mahsulot turi bo`yicha alohida hisoblanadi. bu ko`rsatkichlar ma`lum kamchilikka ega. qishloq xo`jaligida bir ishchi xodim yil davomida turli tarmoqlarda, ya`ni paxtachilikda, donchilikda, sabzovotchilik va boshqa tarmoqda faoliyat ko`rsatadi. bazan bir kunning o`zida bir nechta turdagi mahsulotlar ishlab chiqarish jarayonlarida ishtirok etadi. bu, o`z navbatida, ishchi xodimning ish vaqtlarini u ishlagan sohalarga taqsimlash muammosini tug`diradi. albatta, iqtisodchilar tomonidan mehnat sarflarini mahsulotlarga taqsimlash usullari ishlab chiqilgan. shunga qaramasdan mehnat unumdorligining natural ko`rsatkichlari haqiqiy holatni juda aniq belgilay olmaydi. shu sababli mehnat unumdorligining qiymat ko`rsatkichlaridan kengroq foydalaniladi. bir ishchi xodim hisobiga bir yilda ishlab chiqarilgan yalpi mahsulot miqdori. bu ko`rsatkich mehnat unumdorligining eng asosiy ko`rsatkichlaridan biridir. bu, yil davomida ishlab chiqarilgan mahsulot miqdorini ishchi xodimlarning o`rtacha yillik soniga bo`lish yo`li bilan aniqlanadi. bu ko`rsatkich sarflangan mehnatga nisbatan ham …

. bu ko`rsatkichlarning yildan – yilga oshgani ijobiy hisoblanadi. 1 yoki 100 yoki 1000 so`mlik yalpi mahsulot ishlab chiqarish uchun sarflangan vaqt mehnat unumdorligining ikkinchi iqtisodiy ko`rsatkichidir. sarflangan mehnat kishi-soatlarida o`lchanadi. bu ko`rsatkich natijalari yildan – yilga kamayib borgani yaxshi. ya`ni bir birlik mahsulot ishlab chiqarish uchun sarflanayotgan kishi-soatlari miqdori kamayib borishi zarur. bu iqtisodiy o`sishni ta`minlaydi. qishloq xo`jaligida mehnat resurslaridan foydalanish va mehnat unimdorligini oshirish yo`nalishlari o`zbekiston qishloq xo`jaligi mehnat bozori nisbatan rivojlanmagan bozorlardan biri bo`lib, uni rivojlantirish birinchi darajadagi iqtisodiy – ijtimoiy masala hisoblanadi. mamlakat qishloq xo`jaligida band bo`lganlarning sonini mutloq va nisbiy kamaytirish bugungi kundagi va kelajakdagi asosiy vazifalardan biri. qishloq xo`jaligi mehnat resurslari nisbatan past malakalidir. bu, o`z navbatida, juda katta muamolarni yuzaga keltiradi. qishloq xo`jaligi mehnat resurslarining malakasini oshirish mamlakat iqtisodiyotini yangi bosqichga ko`taradi. bu sanoat va boshqa xizmat turlariga mehnat resurslari bir qismining o`tishi uchun zarur sharoitlar tug`diradi. chunki mehnat unimdorligi o`sishi natijasida mehnat …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "qishloq xo`jaligi mehnat resurslari va ulardan foydalanish"

1355628382_41109.doc www.arxiv.uz reja: 1. “qishloq xo`jaligi mehnat resurslari” tushunchasi, uning tarkibi 2. mehnat resurslaridan foydalanish ko`rsatkichlari 3. mehnat unumdorligi va uni hisoblash usullari 4. qishloq xo`jaligida mehnat resurslaridan foydalanish va mehnat unumdorligini oshirish yo`nalishlari “qishloq xo`jaligi mehnat resurslari” tushunchasi, uning tarkibi ishlab chiqarish jarayonining zaruriy qismi mehnatdir. mehnat insonga xos xususiyat. insonning jismoniy va aqliy faoliyati mehnat hisoblanadi. ishni traktorlar, mashinalar, ishchi hayvonlar bajarishi mumkin. mehnat esa faqat ongli faoliyat natijasidir. ishlab chiqarishning samaradorligi ko`p jihatdan mehnatning holatiga bog`liq. agarda qilinayotgan bo`lsa, uning unumdorligi yuqori bo`ladi. har bir mamlakat aholisining me...

Формат DOC, 44,5 КБ. Чтобы скачать "qishloq xo`jaligi mehnat resurslari va ulardan foydalanish", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: qishloq xo`jaligi mehnat resurs… DOC Бесплатная загрузка Telegram