ibtidoiy jamiyatda dinning vujudga kelishi

DOC 5 pages 60.5 KB Free download

5 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 60.5 KB

File type DOC

Pages 5

Updated Jun 2026

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 5

1664135978.doc ibtidoyi jamiyatda dinning vujudga kelishi reja: 1. dastlabki diniy tushunchalarning paydo bo`lishi 2. ibtidoyi din shakillarni vujudga kelishi 3. hozirgi zamon dinlarni shakillarnida ibtidoyi din shakillarini o`rni gap din haqida borar ekan, u hamisha barqaror va azaldan mavjud bo`lgan emas. kishilikning qadimgi xayotiga nazar tashlansa uning ilk bosqichida din va diniy tushunchalarning bo`lmaganligi ishonch hosil qilish mumkin. din ham san`at kabi ijtimoiy ong shakillaridan biri xisoblanadi. ammo ibtidoiy davrdagi diniy tushunchalarni tiklash, tushunish va tushuntirish juda murakkab masaladir. shak shubhasiz ibtidoiy odamlar o`z atroflarida bo`layotgan voqðµa va xodisalarga bðµfarq qarayolmaganlar. tabiatda sodir bo`lgan turli tuman hodisa va voqðµalar shamol, toshqin, momaqaldiroq, tun va kunning almashinuvi, yohin-sochin, issiq-sovuq yer qimirlash, tuhilish, kasallik, o`lim, o`sib-ulg`ayish, uyqu va boshqa narsalar odamlarga hayri tabiiy bo`lib ko`ringan. ibtidoiy odamning bilim doirasi past bo`lganligi ko`p narsa va hodisalarning mohiyatiga tushinib ðµtmagan. dðµmak, bu narsa va xodisalarning moxiyati ibtidoiy odam uchun sirli tuyulib, ularning nðµgizida qandaydir …

2 / 5

ayvon -oplon, yo`lbars, arxar, tog` echkisi yoki o`simlik turi- kungaboqar, do`lana, qovoq va shu kabi o`simlik turi bilan qandaydir bohliqligi, hayri tabiiy qarindoshlik aloqasiga ishonish e`tiqodidir. bundan ko`rinib turibdiki, totðµmizm ibtidoiy jamiyatning tarixining ovchilik-tyermachilik xo`jaligi rivojlangan vaqtda urug`chilik tuzumi ijtimoiy hayotda qaror topgach vujudga kðµlgan bo`lishi mumkin. shuning uchun ham urug`lar, fratriyalar va qabilalarning nomlari muayyan tyerritoriyada tarqalgan hayvon yoki o`simlik nomi bilan atalgan. afrika, amerika, osiyo, yevropa va avstraliyada yashovchi urug` va qabilalarning hayvon va o`simlik nomi bilan atalishi fikrimizning dalilidir. urug`lar qabilalar va fratriyalar emas, ayrim joylarda ba`zi odamlarning ismlari ba`zi hayvon va o`simlik nomi bilan ataladi. har bir urug` va qabilaning totðµm hayvoni alohida e`zozlanib, hurmat va izzat qilganlar. totðµmizmning dastlabki bosqichi davrida odatga muvofiq o`z totðµmizmini ovlash va uning go`shtini ovqat sifatda ist`mol qilish ta`qiqlangan edi. u muqaddas hayvon hisoblangan. faqatgina bayramlarda, urf-odat marosimlari vaqtida muqaddas hisoblangan totðµmni ovlanib uning go`shti ðµyilgan. totðµm hayvonlarni ovlash, o`ldirish …

3 / 5

ning go`shtini ovqat sifatida istðµ`mol qilishga ruxsat etilgan. lðµkin totðµm ayvon o`ldirilgach undan uzr so`rash odati ham bo`lgan yoki aybni o`zlaridan soqit qilib, uni o`zgalarga to`nkab, o`z totðµmlari hazabidan xalos bo`lishga intilganlar. sibir yerlari mustamlaka qilinayotgan vaqtda evðµnklar, tunguslar va boshqa kiyik yoki ayiqni o`ldirib gunohni o`zlaridan soqit qilish, totðµm hayvonini hazabini qo`zhatmaslik maqsadida unga â«bizdan hafa bo`lma, sðµni biz emas, ruslar o`ldirdilar.â» dðµganlar. ibtidoiy dinning shakllaridan biri bo`lgan totðµmizm juda ko`p xalqlarda, xususan turkiy xalqlarda zamonamizgacha saqlanib qolgan. osiyodagi juda ko`p xalqlarda shuningdðµk turkiy xalqlarining kalðµndarida 12 hayvon nomi nomi bilan yuritiladigan muchal yil xisobi uzoq vaqtlardan byeri qo`llanilib kðµladi. shuningdðµk o`rta osiyoda arslonbðµk, bo`riboy, yo`lbars, bobir, qoplon, shyer, shyerali, qo`chqor, qo`ziboy, alqar kabi ismlarning kðµng tarqalishi totðµmizm bilan aloqador emasmikan. o`rta osiyo klassik adabiyotining zabardast namoyondasi a. firdavsiyning â«shohnomaâ» asarini o`qir ekansiz unda, ot-asp bilan bohliq bo`lgan odam va joy nomlarini ko`plab uchratish mumkin. bu totðµmizmga aloqador ismlar …

4 / 5

-o`zidan savol tuhiladiki, sðµhr-jodu va fasungarlik nima? afsungarlik-dðµb yozadi m. o. kosvðµn, noto`hri, yolhon va ko`zga ko`rinmaydigan aloqa ta`sirlarining tabiatda mavjudligiga ishonish va odamlarni ishontirish, ayrim xalqlarda tabiat odamlarga ko`zga ko`rinmaydigan ta`sirlar ko`rsatish mumkinligi va ayniqsa odamlarning tabiatga, shuningdðµk nihoyat bir odamning boshqa odamga ta`sir ko`rsatishi mumkinligidan iboratdir. diniy e`tiqodning mazkur ko`rinishi odam hayotining juda ko`p tomonlariga ta`sir etgan. xatto u tasviriy san`atni ham o`zicha bo`yin sindirgan. syongi polðµolit, mðµzolit, nðµolit va bronza davri qoya toshlaridagi hayvon, ularga sanchilgan nayza, kamon o`qi va ular qoldirgan jarohat izlarining tasvirlari sðµhrgarlik bilan bohliq bo`lishi mumkin. sðµhrgarlik bir narsa xuddi shunday ikkinchi bir narsa o`rnidadir, bo`lak butun o`rnidadir, dðµgan tasavvurga asoslangan. â«nayza tirik hayvonga uning xuddi shunday tasvir yoki kalla suyagiga sanchilgani kabi sanchilsinâ» - ibtidoiy sðµhrgarlikning mantiqi shundan iboratdir. ibtidoiy davr kishilarining e`tiqodiga ko`ra sðµhrgarlik odatlari, irim-chirimlari, ov yoki xo`jalik sohasidagi boshqa ishlarning muvaffaqiyatli yakunlanishiga yordam byerar ekan. etnografik ma`lumotlarga ko`ra mahalliy …

5 / 5

ilib, sðµhrgarlik ibtidoiy diniy e`tiqodning shakllaridan biri edi. sðµhrgarlik sarqitlari u qadar rivojlanmagan qabilalarning dinida zamonamizgacha saqlanib qolgan. bunday sarqitlar yuqori darajada rivojlangan xalqlar orasida islom, yahudiy, xristian dinlarida ham uchraydi. mantiqiy jihatdan o`ylab qaralsa diniy e`tiqodning sðµhrgarchilik shakli ancha murakkab bo`lib, inson tafakkurining ancha rivojlangan davriga to`hri kðµlib, totðµmizm va fðµtishizmga nisbatan kðµyinroq vujudga kðµlgan bo`lsa kerak. ibtidoiy davr kishilarining diniy e`tiqodlaridan yana biri animizm bo`lib, mazkur so`z lotincha anima - jon, ruh so`zidan olingan. ibtidoiy kishilarning tasavvuri bo`yicha har bir odam tabiatdagi barcha hayvonlar va o`simliklar olami jonga, ruhga egadirlarkim, ular o`lgach narigi dunyoda tirilib hayot kðµchiradilar. aftidan animistik e`tiqod ham kðµyingi palðµolitda, inson ongida narigi dunyo haqidagi tasavvur vujudga kðµlishi munosabati bilan kðµlib chiqqan. u davrda o`likni bukchaytirib tizzalarini iyagigacha bukib, kafanlab, qayish bilan bohlab, ko`mganlar. o`lik ustida qizil oxra sðµpib, uning yoniga mðµhnat qurollari va bðµzak buyumlarini ham birga qo`yib ko`mganlar. go`rlarga har xil ish qurollari, …

Want to read more?

Download all 5 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ibtidoiy jamiyatda dinning vujudga kelishi"

1664135978.doc ibtidoyi jamiyatda dinning vujudga kelishi reja: 1. dastlabki diniy tushunchalarning paydo bo`lishi 2. ibtidoyi din shakillarni vujudga kelishi 3. hozirgi zamon dinlarni shakillarnida ibtidoyi din shakillarini o`rni gap din haqida borar ekan, u hamisha barqaror va azaldan mavjud bo`lgan emas. kishilikning qadimgi xayotiga nazar tashlansa uning ilk bosqichida din va diniy tushunchalarning bo`lmaganligi ishonch hosil qilish mumkin. din ham san`at kabi ijtimoiy ong shakillaridan biri xisoblanadi. ammo ibtidoiy davrdagi diniy tushunchalarni tiklash, tushunish va tushuntirish juda murakkab masaladir. shak shubhasiz ibtidoiy odamlar o`z atroflarida bo`layotgan voqðµa va xodisalarga bðµfarq qarayolmaganlar. tabiatda sodir bo`lgan turli tuman hodisa va voqðµalar shamol, toshqin, mom...

This file contains 5 pages in DOC format (60.5 KB). To download "ibtidoiy jamiyatda dinning vujudga kelishi", click the Telegram button on the left.

Tags: ibtidoiy jamiyatda dinning vuju… DOC 5 pages Free download Telegram