dinning vujudga kelishi, diniy ta’limotlarning shakllanishi va rivojlanishi

PPTX 28 pages 607.2 KB Free download

28 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 607.2 KB

File type PPTX

Pages 28

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 28

1-mavzu: 1-mavzu: 1 dinning vujudga kelishi, diniy ta’limotlarning shakllanishi va rivojlanishi reja: dinning paydo bo‘lishi masalasi. diniy ong asoslarining shakllanishi. dinning jamiyatdagi vazifalari. dinlarning tasnifi. 2 3 e’tiqod odamning ma’lum bir qadryatlar, diniy yoki dunyoviy qarashlarga hech bir shubhasiz ishonishi, uni qalban tan olib hayotiy faoliyatining dasturiga aylantirishidir. e’tiqod 4 din (arab. ishonch, ishonmoq): ijtimoiy-ma’naviy hayot hodisasi, ilohiy kuchlarga ishonch-e’tiqod asosida shakllangan g’oya va qarashlar tizimi borliqni yaratuvchi va boshqaruvchi oliy mavjudot, ya’ni xudoga nisbatan munosabat, tasavvur, urf-odat va marosimlar majmui dinshunoslik – kishilik jamiyati tarixiy taraqqiyotining muayyan bosqichida paydo bo`lgan barcha din shakllarining ma’naviy, ijtimoiy, gnoseologik va psixologik ildizlarini, ularning ta’limoti va marosimchiligi, ijtimoiy hayotdagi mavqei va ijtimoiy funksiyalarini ilmiy jihatdan o`rganuvchi fandir 5 din tabiat, jamiyat, inson va uning ongi, yashashdan maqsadi hamda taqdiri insoniyatni bevosita qurshab olgan atrof-muhitdan tashqarida bo`lgan, uni yaratgan, ayni zamonda insonlarga to`g`ri, haqiqiy, odil hayot yo`lini ko`rsatadigan va o`rgatadigan ilohiy qudratga ishonch va …

2 / 28

um, ibodat marosimlarini o‘tkazadigan, diniy ta’lim oladigan muassasalaridir. bu, islomda – masjid, madrasa, xristianlikda – cherkov, seminariya, yahudiylikda – sinagoga va hokazo. dinga turli xil yondashuvlar 7 idealistik din – xudo tomonidan o’z payg’ambari orqali butun insoniyatga joriy etilishi zarur bo’lgan ilohiy qonunlardir. materialistik din asosida tabiatning dahshatli hodisalari yotadi. xudolar insonlarni qo’rqitish, ularni qonunlarga itoat qilishlari uchun o’ylab topilgan. ateistik din xalq uchun afyundir. tabiat va insonni yaratgan, ayni vaqtda insonga to’g’ri, haqiqiy hayot yo’lini ko’rsatadigan ilohiy qudratga ishonish din – bangi va nasha kabidir. p.moreshal din xalqni ezish vositasidir. v.lenin karl marks 8 olimlar va faylasuflar tomonidan dinga berilgan ta’riflar ingliz faylasufi gerbert spenser (1820–1903) ham ibtidoiy qabila dinlarining kelib chiqishiga qo‘rquv natijasida “ajdodlarga sig‘inish” sabab bo‘lganligini ta’kidlaydi. spenser ijtimoiy hisob-kitoblarga suyangan holda, hayot qo‘rquvining dinlardagi o‘rniga alohida diqqatni tortadi. bu qo‘rquvning ajdodlarga nisbatan ibodatning barcha ko‘rinishlari shakllantirganligini va tangrilarning ustun yoki qahramon bo‘lgan ajdodlardan tanlanganligi fikrini ilgari …

3 / 28

ideallashtirilishi, shaxslashtirilishi va ilohiylashtirilishi demakdir. diniy ong asoslarining shakllanishi. 9 ilmiy adabiyotlarda keltirilishicha, "ibtidoiy odamning jismoniy, fiziologik, asab-endokrin, biologik, psixologik va boshqa sohalari o’ziga xos xususiyatlarga ega edi. bu nafaqat uning hayoti va faoliyatiga, fe'l-atvoriga, balki uning fikrlash darajasiga, kuchli hayajonlanishiga, tasavvur etishiga, mustahkam haqiqiy yoki soxta mantiqiy qonuniyatlarni kashf etishiga ta'sir ko’rsatadi. u ibtidoiy bo’lsa ham aqlli, fikr yurituvchi, ma'lum tahlilga qobiliyatli, konkret holatda fikr yurita oladigan, doimiy faoliyatida vujudga kelgan amaliy tajribalarga ega bo’lgan odam edi. diniy ong asoslarining shakllanishi. 10 dinning tarkibiy qismlari (axloqiy elementlari bilan birga huquqiy, siyosiy jihatlari ham mavjud) diniy onglash diniy tasavvurlar, g`oyalar, his-tuyg`u kayfiyatlarni ifodalaydigan qarashlar tizimi. u diniy marosimlarni, tasavvurlarni mustahkamlaydi. diniy ongning 2 darajasi yoki bosqichi mavjud: 1) diniy psixologiya – kishilarning diniy his-tuyg`ulari, odatlari, an’analari va kayfiyatlari majmui; 2) diniy ideologiya – diniy tashkilotlar orqali malakali diniy shaxslar targ`ib rtadigan turli diniy g`oyalarning muayyan tizimidir. diniy psixologiya 11 kishilarning …

4 / 28

qilish. ilohiyot va axloqning o`zaro aloqadorligi (din axloq qoidalariga ilohiy mazmun beradi). amaliy ilohiyot – cherkov va masjid-larning faoliyati va xudoga sig`inish tartiblarini ishlab chiqadi. 13 legitimlovchilik kompensatorlik dunyoqarashlik dinning jamiyatdagi funksiyalari kommunikativlik regulyatorlik integratorlik diniy manbalar va qadriyatlar asosida muayyan diniy dunyoqarashlik shakllan-tirish…vazifalari.butun borliq qachon va nima uchun paydo bo‘lgan va bunda g‘ayritabiiy kuchning roli qanday namoyon bo‘lgan,degan savollarga javob beradi; 14 dunyoqarashlik har qanday din o‘z e’tiqod qiluvchilari uchun to‘ldiruvchilik, tasalli beruvchilik – kompensatorlik vazifasini bajaradi. masalan, insonda doimiy ehtiyoj hosil bo‘lishi hodisasini olaylik. inson o‘z hayoti, turmush tarzi, tabiat va jamiyat bilan bo‘lgan munosabatlari jarayonida hayotiy maqsadlariga erishishi ilojsiz bo‘lib ko‘ringanida, unda qandaydir ma’naviy-ruhiy ehtiyojga zaruriyat seziladi. bu dinga bo‘lgan ehtiyoj edi. din bu o‘rinda ma’naviy-ruhiy ehtiyojni qondiruvchi, tasalli beruvchilik vazifasini bajargan va hali ham bajarmoqda. 15 kompensatorlik din aloqa bog‘lashlik – kommunikativlik vazi fasini ham bajaradi, ya’ni har bir din o‘z qavmlarining birligi, jamiyat bilan shaxsning …

5 / 28

shunday. bu ijtimoiy hodisa dinning birlashtiruvchilik – integratorlik vazifasi deb ataladi. din hamisha muayyan ijtimoiy, etnik va ma’naviy hayotni qamrab olishga intiladi. buning muntazamligini ta’minlash maqsadida din xalqlarning ijtimoiy hayotiga, axloqiy munosabatlariga, shuningdek, adabiyoti va san’atiga chambarchas bog‘lanib ketgan. masalan, yahudiylikda mazkur din vakillarini bir mafkura atrofida saqlab turish uchun ularni bir millat va yagona maslak egalari, yagona xudo – yahvening eng sevimli bandalari ekanligi uqtiriladi. xristianlikda ham e’tiqod qiluvchilarni bu dinga yanada ko‘proq jalb etish uchun diniy me’moriy, tasviriy, musiqa san’ati turlaridan unumli foydalaniladi. 18 integratorlik 19 dinning integratorlik vazifasi bilan legitimlovchilik – qonunlashtiruvchilik vazifasi chambarchas bog‘liq. dinning bu funksiyasi nazariy asosini yirik amerikalik sotsiolog t. parsons ishlab chiqqan. uning fikricha, «har qanday ijtimoiy tizim muayyan cheklovlarsiz mavjud bo‘la olmaydi. buning uchun u qonun darajasiga ko‘tarilgan axloq normalarini ishlab chiqishi kerak. din bunday normalarni qonunlashtiribgina qolmay, ularga bo‘lgan munosabatni ham belgilaydi». legitimlovchilik dinlarning tasnifi 20 tarixiy-geografik jihatga ko`ra etnik …

Want to read more?

Download all 28 pages for free via Telegram.

Download full file

About "dinning vujudga kelishi, diniy ta’limotlarning shakllanishi va rivojlanishi"

1-mavzu: 1-mavzu: 1 dinning vujudga kelishi, diniy ta’limotlarning shakllanishi va rivojlanishi reja: dinning paydo bo‘lishi masalasi. diniy ong asoslarining shakllanishi. dinning jamiyatdagi vazifalari. dinlarning tasnifi. 2 3 e’tiqod odamning ma’lum bir qadryatlar, diniy yoki dunyoviy qarashlarga hech bir shubhasiz ishonishi, uni qalban tan olib hayotiy faoliyatining dasturiga aylantirishidir. e’tiqod 4 din (arab. ishonch, ishonmoq): ijtimoiy-ma’naviy hayot hodisasi, ilohiy kuchlarga ishonch-e’tiqod asosida shakllangan g’oya va qarashlar tizimi borliqni yaratuvchi va boshqaruvchi oliy mavjudot, ya’ni xudoga nisbatan munosabat, tasavvur, urf-odat va marosimlar majmui dinshunoslik – kishilik jamiyati tarixiy taraqqiyotining muayyan bosqichida paydo bo`lgan barcha din shakllarining ma’naviy...

This file contains 28 pages in PPTX format (607.2 KB). To download "dinning vujudga kelishi, diniy ta’limotlarning shakllanishi va rivojlanishi", click the Telegram button on the left.

Tags: dinning vujudga kelishi, diniy … PPTX 28 pages Free download Telegram